Καλή αρχή με Ερντογάν αλλά τα αγκάθια παραμένουν

Θετικό απολογισμό της επίσκεψης Ερντογάν κάνει η Αθήνα, καθώς σε αυτή τη φάση ο στόχος, ο οποίος ήταν ήταν η συνεργασία σε επίπεδο υπουργών και οι συμφωνίες σε θέματα «χαμηλής πολιτικής», επετεύχθη.

Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο η κυβέρνηση διατηρούσε χαμηλές προσδοκίες από την αναμενόμενη επίσκεψη όλη την περασμένη εβδομάδα (σ.σ.: σταθερή παραμένει η διάσταση απόψεων για το Αιγαίο, τις παραβιάσεις του εναέριου χώρου και το Κυπριακό), σε αντίθεση με την τουρκική πλευρά που σήκωνε τον πήχυ για να εξασφαλίσει τα μέγιστα στο επικοινωνιακό πεδίο. Από την τουρκική πλευρά άφηναν να διαρρεύσει ακόμη και ότι ο τούρκος Πρωθυπουργός θα ανακοίνωνε την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Αντ΄ αυτού, ο Τ. Ερντογάν επανέλαβε ότι το θέμα συζητείται στα αρμόδια υπουργεία, μοιράστηκε «λάιβ» την εμπειρία του ως μαθητής από την πρώτη επίσκεψή του στη Χάλκη και αρκέστηκε στο να παραδεχθεί ότι ο όρος «οικουμενικός» δεν τον ενοχλεί, δήλωση η οποία έχει ήδη προκαλέσει την αντίδραση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Της Οικουμενικότητας του Πατριαρχείου υπεραμύνθηκε και ο υπουργός Επικρατείας και επικεφαλής των διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε. Εγκεμέν Μπαγίς, ο οποίος είπε ότι «το πώς θα προσδιορίσουν τον Πατριάρχη αυτοί οι οποίοι πιστεύουν σε μια θρησκεία δεν θα πρέπει να αφεθεί στους εκπροσώπους μιας άλλης θρησκείας. Ακόμη και οι Οθωμανοί είχαν δείξει σεβασμό στον προσδιορισμό αυτό».

«Αφετηρία»
Η Αθήνα επαναλαμβάνει ότι η επίσκεψη σηματοδοτεί την αφετηρία και όχι το τέλος της διαδρομής και πως ακριβώς οι διαφωνίες που κατέστησαν ξεκάθαρες κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου των δύο Πρωθυπουργών είναι αυτές που επιβάλλουν την εκ νέου προσπάθεια για βήμα προς βήμα προσέγγιση με την Αγκυρα.

Διπλωματικές πηγές μιλούν για ρεαλιστικές προσδοκίες που περνούν μέσα από την ανάπτυξη των σχέσεων σε ένα ευρύ πεδίο θεμάτων αμοιβαίου συμφέροντος. Με αυτή την έννοια, συνεχίζουν, ο στόχος για την ελληνική πλευρά επετεύχθη. «Δεν περιμέναμε περισσότερα», σημειώνουν οι ίδιες πηγές, «πέρα από τις συμφωνίες σε θέματα χαμηλής πολιτικής».

Από τις συμφωνίες που υπογράφηκαν η Αθήνα κρίνει σημαντική αυτή για τη λαθρομετανάστευση, σύμφωνα με την οποία η Τουρκία θα ορίσει ένα λιμάνι στη Σμύρνη ή κοντά σε αυτή με στόχο να λειτουργήσει σε χρονικό διάστημα τριών μηνών ως συνοριακός σταθμός, ο οποίος θα χρησιμοποιείται για την επαναπροώθηση μη νομίμως ει σερχομένων μεταναστών. Στο πλαίσιο του διμερούς πρωτοκόλλου η τουρκική πλευρά συμφώνησε να δέχεται ετησίως τουλάχιστον 1.000

αιτήματα επανεισδοχής.

Σε ό,τι αφορά το σενάριο περί υποβολής σχεδίων πτήσεων για το οποίο μίλησε ο τούρκος Πρωθυπουργός στους έλληνες δημοσιογράφους, η Αθήνα σημειώνει ότι πράγματι υπάρχει αυτή η σκέψη, «αλλά στη σημερινή της μορφή δεν μας ικανοποιεί πλήρως». Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική πλευρά επαναλαμβάνει ότι περιμένει πράξεις και κρίνει πως το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο. Κι αυτό διότι ο Τ. Ερντογάν έχει μπροστά του ένα κρίσιμο δημοψήφισμα (στις 18 Ιουλίου) για το πακέτο συνταγματικής μεταρρύθμισης, το οποίο μπορεί να σημάνει το ανακάτεμα της τράπουλας στο εσωτερικό πεδίο, ή ακόμη και προκήρυξη πρόωρων εκλογών, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για τη συμπεριφορά της Αγκυρας στην προεκλογική περίοδο. Ενδεικτική του κλίματος που επιθυμεί να διαμορφώσει η κυβέρνηση είναι η δήλωση του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών Δημήτρη Δρούτσα, ο οποίος μίλησε για επίσκεψη με σημασία «τόσο συμβολική όσο και στην ουσία» και για το «απτό αποτέλεσμα» των 21 συμφωνιών που υπεγράφησαν. Σχολιάζοντας τη «σκληρή ατζέντα» του Τ. Ερντογάν και τη διαφωνία για τα μεγάλα θέματα, ο Δ. Δρούτσας επανέλαβε πως «είναι γνωστό ότι Ελλάδα και Τουρκία έχουν διαφορετικές απόψεις σε διάφορα θέματα». Τόνισε ακόμη ότι «οι ελληνικές θέσεις εκφράστηκαν όπως πάντα με ξεκάθαρο τρόπο σε όλες τις συνομιλίες από τον έλληνα Πρωθυπουργό. Ελληνικές θέσεις ξεκάθαρες, οι οποίες βασίζονται σε αρχές, στην αρχή του σεβασμού του διεθνούς δικαίου».

«Δεν υπογράψαμε αυτές τις συμφωνίες για να καταλάβουμε νησιά του Αιγαίου. Σχεδιάζουμε το κοινό μας πεπρωμένο, το κοινό μας μέλλον» διαβεβαίωσε από την Κωνσταντινούπολη ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου, μία ημέρα μετά την επίσκεψη Ερντογάν στην Αθήνα. Ο Α. Νταβούτογλου έκανε πάλι λόγο για «ιστορικό γεγονός στις ελληνοτουρκικές σχέσεις» και υπογράμμισε πως η επίσκεψη «έδωσε οριστικά νέα μορφή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις».

Τα ΜΜΕ
Διθυραμβικά ήταν τα σχόλια του τουρκικού Τύπου για την επίσκεψη. Με τίτλους όπως «Το Αιγαίο αγκάλιασε την ειρήνη», «Νέα σελίδα στο Αιγαίο», «Νέο σωτήριο έτος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις», οι περισσότερες εφημερίδες εστιάζουν στις 21 συμφωνίες που υπεγράφησαν και στις συναντήσεις ελλήνων και τούρκων επιχειρηματιών. Η εφημερίδα «Σαμπάχ» φιλοξενεί δηλώσεις του τούρκου Πρωθυπουργού ότι στις συνομιλίες που είχε με τον Γ. Παπανδρέου «έλαβα κάποια ένδειξη για την επίλυση του θέματος των μουφτήδων», ενώ σύμφωνα με την εφημερίδα «Μπουγκιούν» κατά την επιστροφή του από την Αθήνα ο τούρκος Πρωθυπουργός, ερωτηθείς αν στο πλαίσιο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης θα μπορούσε η Τουρκία να μεταβεί στη Χάγη, ο Τ. Ερντογάν απάντησε: «Θα δούμε αν μπορούμε να βάλουμε κάποιο χρονοδιάγραμμα για την επίλυση των προβλημάτων. Οι φίλοι μας συνομιλούν. Ανάλογα θα συνεχίσουμε. Και στον Πρωθυπουργό Παπανδρέου διαβλέπω μια παράλληλη βούληση. Τόσο για το θέμα της υφαλοκρηπίδας όσο και για το θέμα του εναέριου χώρου μπορούμε να πάμε στη Χάγη».

ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΑ «ΜΕΓΑΛΑ»

Στόχος επετεύχθη στα «μικρά». Σταθερή η διάσταση απόψεων για Αιγαίο, παραβιάσεις του εναέριου χώρου και Κυπριακό

Οι σημαντικότερες συμφωνίες

1 ΛΑΘΡΟΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ
Κοινή Διακήρυξη για θέματα παράνομης μετανάστευσης, ασύλου, οργανωμένου εγκλήματος, διακίνησης ναρκωτικών, ανάμεσα στον Μ. Χρυσοχοΐδη και τον Μπ. Αταλάι- φωτό (προσδιορισμός συγκεκριμένου λιμανιού κοντά στη Σμύρνη, μέσω του οποίου θα γίνεται η επανεισδοχή λαθρομεταναστών ώστε να διευκολυνθεί η διαδικασία της επαναπροώθησης)

2 ΕΙΔΙΚΑ ΔΙΑΒΑΤΗΡΙΑ
Κοινή Διακήρυξη για την κατάργηση της υποχρέωσης θεώρησης για κατόχους τουρκικών ειδικών διαβατηρίων, ανάμεσα στον Μ. Χρυσοχοΐδη και τον Μπ. Αταλάι – αφορά τους κατόχους των «πράσινων» υπηρεσιακών διαβατηρίων, που υπολογίζονται σε 600.000 τούρκους πολίτες 3 ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Κοινή Διακήρυξη στον τομέα του πολιτισμού και του τουρισμού, ανάμεσα στον Π. Γερουλάνο και τον Ε. Γκιουνάι (φωτό) συμφωνία για κοινή αξιοποίηση του κύματος τουριστών από την Κίνα και άλλους προορισμούς (εντός του μήνα πραγματοποιείται επίσκεψη των κινέζων τουριστικών πρακτόρων στην Αθήνα)

4 ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
Μνημόνιο Κατανόησης για την προώθηση της συνεργασίας σε θέματα επενδύσεων μεταξύ Ιnvest in Greece και τουρκικού Φορέα Προώθησης Επενδύσεων (ΙSΡΑΤ), ανάμεσα στη Λ. Κατσέλη και τον Α. Μπαμπατζάν 5 ΠΑΙΔΕΙΑ
Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ των δύο υπουργείων Παιδείας, καθώς και μεταξύ των αρμοδίων για τη συνεργασία σε θέματα επιστήμης και τεχνολογίας του ελληνικού υπουργείου Παιδείας και του Συμβουλίου Τεχνολογικής Ερευνας της ΤουρκίαςΤUΒΙΤΑΚ (υπεγράφη ανάμεσα στην Α. Διαμαντοπούλου και τον Ε. Μπαγίς- φωτό) 6 ΤΡΑΠΕΖΕΣ
Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία μεταξύ της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών και της Ενωσης Τουρκικών Τραπεζών (Βanks Αssociation of Τurkey)

Μπίζνες με τράπεζες, τούρκικο και… κεμπάπ
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Γιώργος Πουλερές Αριστοτελία Πελώνη

Μια τουρκική τράπεζα, η Ζiraat, που βρίσκεται ήδη στην Ελλάδα με υποκατάστημά της στην Κομοτηνή, και τέσσερις αλυσίδες που δραστηριοποιούνται στον χώρο της εστίασης και της αναψυχής είναι έτοιμες να εισβάλουν για τα καλά στην ελληνική αγορά στο αμέσως προσεχές διάστημα. Το κλίμα αλλά και οι 21 συμφωνίες που υπογράφτηκαν κατά τη διάρκεια της επίσκεψης Ερντογάν στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευνοϊκά για νέα ελληνοτουρκικά επιχειρηματικά ανοίγματα.

Η Ζiraat, μια από τις μεγαλύτερες τράπεζες της γειτονικής Τουρκίας, περιμένει να πάρει τη σχετική άδεια για να ανοίξει δύο νέα υποκαταστήματα, το ένα στην Ξάνθη και το άλλο σε ένα από τα νησιά του Αιγαίου όπου έχουν εγκατασταθεί ομογενείς που συνταξιοδοτήθηκαν στην Τουρκία. Την ίδια στιγμή βέβαια η Εθνική σχεδιάζει να διευρύνει την παρουσία της στην τουρκική αγορά με το άνοιγμα 75 νέων καταστημάτων από τη θυγατρική της Finasbank, ενώ και η Εurobank σχεδιάζει να διευρύνει το δίκτυο των υποκαταστημάτων της στην Τουρκία. Η γνωστή στην Τουρκία αλυσίδα καφενείων Μalekler άρχισε ήδη τις σχετικές ενέργειες για το άνοιγμα και στην Αθήνα μιας ανάλογης επιχείρησης, ενώ υποκατάστημα στην Αθήνα αποφάσισε να ανοίξει και η αλυσίδα παγωτών Μado. Πολύ σύντομα θα κάνει την εμφάνισή της στην Αθήνα και η γνωστή αλυσίδα εστιατορίων κεμπάπ Ισκεντέρογλου, ενώ γνωστή στην Τουρκία αλυσίδα παραγωγής κουλουριών έχει ήδη νοικιάσει κατάστημα στην Ομόνοια.

Το νέο κλίμα στις ελληνοτουρκικές επιχειρηματικές σχέσεις κατέγραψε και η πρώτη κυρία της τουρκικής επιχειρηματικής κοινότητας:

Η Umit Βoyner, πρόεδρος του τουρκικού ΣΕΒ και μία από τις πιο ισχυρές επιχειρηματικές προσωπικότητες, χαιρέτισε στα ελληνικά τους έλληνες και τούρκους επιχειρηματίες που συμμετείχαν την περασμένη Παρασκευή το βράδυ στο ελληνοτουρκικό επιχειρηματικό φόρουμ.

Ο «φιλελληνισμός» αυτός της τουρκάλας επιχειρηματία σαφώς και δεν είναι συγκυριακός και δείχνει ότι οι τούρκοι επιχειρηματίες τόσο οι παραδοσιακοί που εκφράζονται μέσα από την Τusiand (τουρκικό ΣΕΒ) όσο και τα νέα τζάκια που εκφράζονται μέσα από την Τuskon επιθυμούν διακαώς τη συνεργασία με τους έλληνες «συναδέλφους» τους. Κι αυτό γιατί οι έλληνες επιχειρηματίες παρά τη δημοσιονομική κρίση που διέρχεται η χώρα και παρά τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας διαθέτουν τεχνογνωσία, ισχυρή κεφαλαιακή βάση αλλά και προσβάσεις στις αγορές των γειτονικών χωρών.

Τόσο στις δημόσιες τοποθετήσεις τους όσο και στη διάρκεια των διμερών επαφών που είχαν «κεκλεισμένων των θυρών» στους χώρους του ξενοδοχείου οι πάνω από 150 τούρκοι επιχειρηματίες, στελέχη και εκπρόσωποι φορέων με τους πάνω από 250 αντίστοιχους έλληνες εκδήλωσαν το θερμό ενδιαφέρον τους για κοινές δραστηριότητες: στον τουρισμό, στις κατασκευές, στο εμπόριο, στην ενέργεια, στον χρηματοπιστωτικό κλάδο, στα τρόφιμα.

Στη Μεσόγειο
Στον χαιρετισμό του ο πρόεδρος του ΣΕΒ Δημήτρης Δασκαλόπουλος επισήμανε ότι «η αναπτυξιακή συνύπαρξη Ελλάδας και Τουρκίας- στο πλαίσιο τόσο της μεγάλης ευρωπαϊκής αγοράς όσο και της μεσογειακής λεκάνης και των παρευξείνιων περιοχών- είναι στρατηγικά επιβεβλημένη.

Ο πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Σμύρνης τόνισε ότι 360 ελληνικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στην Τουρκία και 10 τουρκικές στην Ελλάδα. Μάλιστα, στο Εμπορικό Επιμελητήριο της Σμύρνης είναι εγγεγραμμένες 39 ελληνικές επιχειρήσεις.

«Αυτή την παγκόσμια οικονομική κρίση μπορούμε να την ξεπεράσουμε μαζί, με την ενίσχυση της οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες», τόνισε ο κ. Ντεμιρτάς, και σημείωσε ότι το 1992 ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών ανάμεσα στις δύο χώρες ήταν μόλις 250 εκατομμύρια δολάρια, ενώ σήμερα ανέρχεται σε 4 δισεκατομμύρια.

Στην ομιλία της στο φόρουμ η υπουργός Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας κ. Λούκα Κατσέλη είπε ότι «η Ελλάδα είναι ένας σημαντικός εμπορικός εταίρος: Η Τουρκία κατέλαβε την 9η θέση ως χώρα υποδοχής των ελληνικών εξαγωγών το 2008, καλύπτοντας 3,6% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών».