Κτήμα εσαεί

Είναι μεγάλη η προσφορά του «Βήματος» διανέμοντας την «Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος» του Παναγιώτη Κανελλόπουλου. Είχα πριν από 3 χρόνια προτείνει στον αείμνηστο Χρήστο Λαμπράκη αυτή την πρωτοβουλία και είχε ενθουσιαστεί, αλλά δεν γνώριζε τότε ποιος είχε τα εκδοτικά δικαιώματα. Πρόσφατα είχα υποβάλει την ιδέα της έκδοσης στο Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, αλλά το πράγμα δεν είχε συνέχεια. Τέλος πάντων, μπορούν χάρη στο «Βήμα» κυρίως οι νέες γενιές των σπουδαστών, φοιτητών και νέων επιστημόνων, αλλά και το ευρύτερο κοινό να απολαύσουν αυτό το opus magnum όχι μόνο του Κανελλόπουλου, αλλά και του ελληνικού πολιτισμού. Διότι το έργο αυτό δεν έχει προηγούμενο ούτε στη Δύση και αν είχε εκδοθεί σε άλλη γλώσσα, θα είχε καταστεί θεμελιώδες εγχειρίδιο παιδείας. Ο Κανελλόπουλος ο συγγραφέας αναδεικνύεται και μέγας παραγωγός και μέγας ηθολόγος και έξοχος αισθητικός και κριτικός του πολιτισμού με ευρύ πνεύμα, ευρύτερα κριτήρια και ένα πλάτος και βάθος ενημέρωσης που κυριολεκτικά τρομάζει. Από την αρχιτεκτονική ώς τη νομική, από την ποίηση ώς την ηθική, από τη γνωσιολογία ώς τη μουσική, απ΄ τις δογματικές ώς τις αιρετικές θεωρίες τολμά, αναλύει, ερμηνεύει, κατατάσσει, αξιολογεί χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς φανατισμούς, χωρίς αποκλεισμούς. Αποδεικνύεται βαθύς γνώστης των Σχολαστικών, των Μυστικών, των αναλυτικών συγγραφέων Ανατολής και Δύσης, εξαντλητικός μελετητής του Εγέλου και του Καντ, του Μαρξ και του Νίτσε, αλλά και υπέροχος αναγνώστης του Δάντη, του Σαίξπηρ, του Γκαίτε, του Χέλντερλιν και ευαίσθητος ακροατής του Μπαχ και του Μπετόβεν. Οσο κι αν διαφωνεί κανείς με τον πολιτικό Κανελλόπουλο, συμβαίνει ό,τι συνέβη με τον Τσώρτσιλ ή τον Σπύρο Μαρκεζίνη: ως συγγραφείς κατόρθωσαν να υπερβούν τα όρια του προσωπικού ιστορικού τους αποτυπώματος και να αναδυθούν στον ορίζοντα της συνείδησης της Ιστορίας.