Μόνος στο Μαξίμου

Τον Φεβρουάριο του
2004, μετά την ανάδειξη
του Γιώργου Παπανδρέου στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, η Αννα Διαμαντοπούλου σχολίαζε: «Το κόμμα που ίδρυσε ένας Παπανδρέου, μόνο ένας άλλος Παπανδρέου μπορεί να το αλλάξει». Το άλλαξε. Αλλά εν τέλει η μοίρα του επεφύλασσε να αλλάξει και πολλά από όσα άφησαν πίσω τους και οι δύο προηγούμενοι Παπανδρέου. Ο αναλυτής του Ρώυτερ, Πολ Τέιλορ, προέβλεπε πρόσφατα ότι ο έλληνας Πρωθυπουργός θα εξελιχθεί σε «Οιδίποδα που σκοτώνει τον πατέρα του». Και τον παππού του. Ακόμη πιο προφητικός, ο Μίμης Ανδρουλάκης είχε παρομοιάσει τους Παπανδρέου με τους Ατρείδες και τον Γιώργο με τον Ορέστη που έχει να διαχειριστεί τη βαριά κληρονομιά του Αγαμέμνονα. Η σχέση
του Πρωθυπουργού με τη μοίρα δείχνει τόσο βαθιά και βασανιστική, ώστε και ο ίδιος αισθάνεται μερικές φορές την ανάγκη να την εξομολογηθεί δημόσια. «Νιώθω τη μοναξιά της εξουσίας…».
Στους επτά μήνες που έχει τα κλειδιά του Μεγάρου Μάξιμου, ο Γιώργος Παπανδρέου σηκώνει τον «σταυρό του μαρτυρίου του» και είναι αμφίβολο αν χάρηκε για μία ημέρα. Η εκλογική νίκη του μοιάζει περισσότερο με τιμωρία, παρά με εντολή να κυβερνήσει. Για να εφαρμόσει ιδέες που έχει επαγγελθεί, πρέπει να αποσυνδέσει το ΠΑΣΟΚ από τους ιδρυτικούς μύθους του. Σε κάποιες περιπτώσεις, σχεδίαζε να το κάνει έτσι κι αλλιώς. Σε άλλες, τον οδηγεί η δημοσιονομική κρίση που παρέλαβε- και άτολμοι χειρισμοί επί των ημερών του τη μετέτρεψαν σε αδιέξοδο. Κατ΄ ανάγκην, πλέον, κομματικές παρακαταθήκες της εποχής του Ανδρέα Παπανδρέου γίνονται πουλόβερ που ξηλώνεται. Αλλά ουδέν κακόν αμιγές καλού: νοοτροπίες και πρακτικές που έσπειρε το ΠΑΣΟΚ εκείνης της περιόδου και ρίζωσαν βαθιά στην ελληνική κοινωνία απομακρύνονται.

Οταν άρχισε τη θητεία του ως Πρωθυπουργός ο Γιώργος Παπανδρέου, η «μοναξιά» του φάνηκε σαν μέθοδος άσκησης της εξουσίας. Είχε την αυτοπεποίθηση που του έδινε η μεγάλη νίκη του. Η άνεσή του να κινείται στον διεθνή χώρο, η κουλτούρα των διεθνών επαφών και η κοσμοπολίτικη αντίληψη της πολιτικής ενίσχυσαν την προδιάθεσή του να βλέπει τη «μεγάλη εικόνα» των παγκόσμιων διεργασιών. Για τους χειρισμούς και την υποστήριξη της παρουσίας του στο εσωτερικό μέτωπο σχηματίστηκε γύρω του ένας κύκλος προσώπων, με ρόλους-έκπληξη σε αρκετές περιπτώσεις. Μαζί τους τον συνέδεαν περισσότερο προσωπικοί δεσμοί, παρά πολιτικές σχέσεις και κοινές ιδεολογικές αντιλήψεις. Η απειρία τους έδειχνε προσόν και οι ιδέες τους τον ενθουσίαζαν- ιδίως γιατί ήταν συναφείς με τις συζητήσεις που έκανε ο ίδιος με προσωπικότητες από όλο τον κόσμο, την εποχή που υπήρχε εντύπωση ότι η Ελλάδα του Γιώργου προσφέρεται για καινοτομίες, εφαρμογή ριζοσπαστισμών και πειραματισμούς.

Διαφορετική εξέλιξη. Τα πράγματα όμως εξελίχθηκαν αλλιώς. Στην τρικυμισμένη θάλασσα της τελευταίας περιόδου, ο Γ. Παπανδρέου έμεινε μόνος στο πιλοτήριο για να πατήσει κουμπιά που κανείς πρωθυπουργός δεν είχε αποπειραθεί ποτέ να πατήσει.

Σε πολλούς τομείς, η μετάθεση των αρμοδιοτήτων των χαρτοφυλακίων στο Μέγαρο Μάξιμου δούλεψε ανάποδα. Αποφάσεις που θα μπορούσαν να ληφθούν στο επίπεδο του γενικού διευθυντή υπουργείου, έπρεπε να περιμένουν την άνωθεν επικύρωση για να ισχύσουν. Πολλές συσκέψεις και λίγο αποτέλεσμα. Συχνά ο ίδιος ο Πρωθυπουργός διαπίστωνε ότι δεν υπήρχαν σχεδιασμοί, επεξεργασμένα μέτρα και δουλεμένες επιλογές. Σε κάποιες περιπτώσεις, αναγκάστηκε να ανακοινώσει αποφάσεις, τις οποίες οι υπουργοί που τις εισηγήθηκαν δεν ήταν έτοιμοι να εφαρμόσουν.

Αλλωστε, δεν είχε ιδιαίτερα στενές σχέσεις με τους Πασόκους. Απλώς, κατά καιρούς είχε δώσει την εντύπωση ότι με κάποιους έχει περισσότερη οικειότητα. Οπως με τον Κώστα Σημίτη, τον οποίο το 2004 αντιμετώπιζε ως μέντορά του και στην προεκλογική συγκέντρωση στο Πεδίον του Αρεως αποκάλεσε «φίλο» του. Σήμερα οι δύο άνδρες δεν λένε ούτε καλημέρα μεταξύ τους. Παρότι στο περιβάλλον του πολλοί καλλιεργούν πάντα την καχυποψία για τους «σημιτικούς», άλλοι εκλαμβάνουν ως έλλειψη ότι δεν έχει πλέον την άνεση να συζητά με τον πρώην πρωθυπουργό. Οπως δεν συζητά τους ευρωπαϊκούς χειρισμούς με τους τρεις πρώην επιτρόπους που έχει στο κόμμα του. Ούτε ζήτησε τη συνδρομή- για διαφορετικούς λόγους για τον καθένα- των πρώην υπουργών Οικονομικών και Εθνικής Οικονομίας του ΠΑΣΟΚ.

Ακριβώς επτά μήνες μετά τον εκλογικό του θρίαμβο ο Γιώργος Παπανδρέου πήρε τις μεγάλες αποφάσεις «μόνος στο Μαξίμου». Εν τω μεταξύ, πολλά έχουν αλλάξει γύρω του και μάλλον θα αλλάξει και ο ίδιος αρκετά στις αρχές Ιουνίου, με τον φημολογούμενο ανασχηματισμό. Το μόνο που δεν δείχνει να αλλάζει, είναι το παροιμιώδες πείσμα του και η ισχυρή βούληση να κινήσει τα πράγματα προς την κατεύθυνση που επιθυμεί.

Χωρίς ιδιαίτερα στενές σχέσεις με Πασόκους, κατά καιρούς έχει με κάποιους περισσότερη οικειότητα

ΓΝΩΜΗ Αποχή από τις πορείες!
Του ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΔΡΑΓΟΥΜΗ

Στο όνομα τριών απολύτως αθώων εργαζόμενων που δολοφονήθηκαν άδικα, οφείλουμε να αλλάξουμε από σήμερα τον τρόπο μαζικής διαμαρτυρίας και να θυμόμαστε κάθε τέτοια μέρα τα ονόματά τους.

Η αληθινή επανάσταση σήμερα στην Ελλάδα είναι να μην πηγαίνει κανείς πλέον σε πορείες, γιατί έχουν αποτύχει ως τρόπος διαμαρτυρίας. Πρέπει, με φαντασία, σχεδιασμό και οργάνωση, να βρεθούν άλλοι τρόποι να εκδηλωθεί η αντίθεση στην αδικία, χωρίς κανέναν κίνδυνο βίας. Ούτως ή άλλως, αν οι πορείες είχαν αποτέλεσμα, τώρα όλα τα πολιτικά και οικονομικά πράγματα στην Ελλάδα, όπου γίνονται και οι περισσότερες πορείες και μαζικές διαμαρτυρίες στην Ευρώπη, θα ήταν όλα θαυμάσια, σε σχέση με άλλες χώρες όπου γίνονται πολύ λιγότερες. Γιατί λοιπόν να συνεχίζεται κάτι που εμφανώς πάει όλο και χειρότερα και έχει μηδενικά αποτελέσματα κι επιπλέον κοστίζει ζωές αθώων; Γιατί να συνεχίζεται κάτι που ήδη μοιάζει με πόλεμο, και μάλιστα πάντα με αθώα θύματα; Γιατί να συνεχίζεται κάτι που φέρνει όλο και πιο ακραίες καταστάσεις;

Εφόσον γνωρίζεις εκ των προτέρων πως μια πορεία στο κέντρο της Αθήνας θα έχει βίαιη κατάληξη, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, όποιος και αν είναι αυτός, είσαι συνυπεύθυνος συμμετέχοντας, εκτός κι αν δεν καταδικάζεις τη βία αλλά την επιδιώκεις. Πιστεύω όμως πως πολλοί δεν το είχαν ακόμη συνειδητοποιήσει.

Εγώ προσωπικά δεν πήγα και δηλώνω πως δεν θα προσέλθω ούτε σε καμία άλλη για οποιονδήποτε λόγο. Ας γίνουν συμβολικές διαμαρτυρίες σε πλατείες, δρώμενα, εύστοχη και οργανωμένη κοινωνική ανυπακοή εκεί που χρειάζεται, εκεί που πονάει. Αλλά αυτή η ρουτίνα ανάμεσα στην Ομόνοια και το Σύνταγμα, που έχει μετατρέψει την Αθήνα σε πεδίο μάχης, πρέπει να σταματήσει.

Κατά τα άλλα, αν δεν αλλάξει η νοοτροπία του άρπα- κόλλα, της προχειρότητας και του εύκολου χρήματος και της επιδειξιμανίας στην Ελλάδα, δεν θα πετύχουμε τίποτε καλύτερο, ούτε και καλύτερους πολιτικούς. Οι πορείες κι αυτές μια προχειρότητα είναι: αποτελούν εύκολες λύσεις διαμαρτυρίας αντί της κοινωνικής οργάνωσης και αλληλεγγύης με τις οποίες θα μπορούσε με εύστοχους τρόπους ο πολίτης να αντιδράσει δημιουργικά και συλλογικά.

Στις πορείες είμαστε όλοι ενωμένοι, αλλά μετά τρώμε ο ένας τον άλλον.

Θέλετε κοινωνικές αλλαγές στη Ελλάδα; Αποχή από τις πορείες!

Ο Φίλιππος Δραγούμης είναι μέλος της Γραμματείας των Οικολόγων Πρασίνων.