Εγώ ο… κερδοσκόπος

Λένε ότι το μυαλό όσων εργάζονται πάνω από 6 μήνες σε ντίλινγκ ρουμ, εκεί όπου εκτυλίσσεται η «δράση» με αγοραπωλησίες ομολόγων, μετοχών και λοιπών χρηματοοικονομικών προϊόντων, προσαρμόζεται σε έναν παράξενογια εμάς που μάθαμε πρόσφατα τα σπρεντ και τους κερδοσκόπους- τρόπο λειτουργίας: όλες οι ειδήσεις, οι «μεταβολές» του κόσμου που γνωρίζουμε, από το τσουνάμι στην Ινδονησία και τον σεισμό στην Αϊτή, έως τη δήλωση της Μέρκελ για την έξοδο των «άτακτων» οικονομιών από την ευρωζώνη, όλα, αναλύονται στην εξής βασική ερώτηση: «πουλάω ή αγοράζω;».

O Θανάσης Δίπλας, διευθυντής της Deutsche Βank στον τομέα ρίσκου και ασφαλίστρων κινδύνου- ή «συμβολαίων προστασίας» όπως ονομάζει ο ίδιος τα CDS- ζει σε αυτές τις συνθήκες τα τελευταία δώδεκα χρόνια. Στα «ΝΕΑ» μιλάει εκ των έσω για τα συγκεκριμένα «κερδοσκοπικά εργαλεία», όπως έχουν χαρακτηριστεί από πολλούς, τα οποία γνωρίζει όσο κανένας άλλος Έλληνας αφού τα αγοράζει και τα πουλάει από το 1998 όταν πρωτοεμφανίστηκαν στην αγορά.

Όπως τα ομόλογα. «Το πώς θα χειριστείς τα CDS δεν είναι διαφορετικό από τον τρόπο που χειρίζεσαι τα ομόλογα ή τις μετοχές. Αν σκοπός σου είναι να σορτάρεις (σ.σ.: να κερδοσκοπήσεις), το κάνεις είτε με συμβόλαια προστασίας είτε με άλλα προϊόντα», λέει ο κ. Δίπλας επιχειρώντας να απενοχοποιήσει τα CDS για την άνοδο των σπρεντ των ελληνικών ομολόγων ή άλλων κερδοσκοπικών παιχνιδιών. Όπως ισχυρίζεται, πρόκειται για έναν προϊόν ώστε να απομονώνεις καλύτερα το ρίσκο: αν για παράδειγμα έχεις αγοράσει ελληνικά ομόλογα και φοβάσαι ότι η Ελλάδα θα πτωχεύσει, τότε αγοράζεις και CDS για να αντισταθμίσεις τον κίνδυνο χρεοκοπίας.

«Έχει πάρει υπερβολικά μεγάλες διαστάσεις το θέμα με τους κερδοσκόπους. Για να θέσουμε τα πράγματα στη σωστή τους βάση οφείλουμε να διευκρινίσουμε το εξής: επειδή τα CDS είναι μία δοσοληψία μεταξύ ζευγών συμβαλλομένων, για κάθε έναν που αγοράζει και ελπίζει να πάνε τα πράγματα άσχημα ώστε να πάρει όλο το ποσό που έχει ασφαλίσει, υπάρχει πάντα και ο απέναντι, αυτός που τα πουλά και θέλει να πάνε τα πράγματα καλά για να εισπράττει τα ασφάλιστρα χωρίς να χρειαστεί να πληρώσει αποζημίωση. Έτσι, δεν υπάρχουν μόνο αυτοί που θέλουν να πτωχεύσει π.χ. μια εταιρεία ή μία χώρα, αλλά και εκείνοι που έχουν ποντάρει στην καλή πορεία των οικονομιών», υποστηρίζει ο κ. Δίπλας από το γραφείο του στη Νέα Υόρκη.

60 περιπτώσεις. Από το 2005 έως τα τέλη του 2009 έχουν καταγραφεί περίπου 60 μεγάλες περιπτώσεις κατά τις οποίες ενεργοποιήθηκε μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών η διαδικασία εκκαθάρισης CDS, είτε για χρεοκοπία είτε για στάση πληρωμών είτε για άλλους λόγους: ανάμεσά τους περιλαμβάνονται το Εκουαδόρ, η Lehman Βrothers, η Freddie Μac, η GΜ, η Ηellas Τelecommunications ΙΙ με έδρα το Λουξεμβούργο. Στις περισσότερες από τις 60 περιπτώσεις, η Deutsche Βank συμμετείχε στη διαδικασία εκκαθάρισης που ακολούθησε την πτώχευση- γεγονός που δεν θα έπρεπε να προκαλεί εντύπωση καθώς θεωρείται ένας από τους βασικούς παίκτες στην αγορά των CDS παγκοσμίως. Οι υπόλοιποι είναι η JΡ Μorgan, η Μorgan Stanley, η Βarclays και η Goldman Sachs, στα ασφάλιστρα κινδύνου, της οποίας δούλευε ο κ. Δίπλας από το 1997 έως το 2003 οπότε μεταπήδησε στον γερμανικό τραπεζικό κολοσσό. Σύμφωνα με τον έλληνα διευθυντή της Deutsche Βank, όλοι όσοι παίζουν με ασφάλιστρα κινδύνου- ακόμα και η μειοψηφία αυτών που δεν έχουν κάτι να ασφαλίσουν (βλ. ομόλογα) και ποντάρουν σε γυμνά CDS- παίρνουν ρίσκο: «Αν για παράδειγμα πληρώνεις σε CDS για έναν χρόνο το 3% της αξίας που έχεις ασφαλίσει, θεωρείται ότι υπάρχουν από 3% έως 6% πιθανότητες χρεοκοπίας. Δηλαδή 94-97% να μην υπάρξει πτώχευση και ως εκ τούτου να χάσεις τα χρήματα που πληρώνεις για ασφάλιστρα. Ωστόσο υπάρχει τρόπος να κερδίσεις μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα: αν αυξηθεί ο κίνδυνος χρεοκοπίας, αυξάνεται το σπρεντ και η τιμή της προστασίας. Αν πουλήσεις τότε τα ασφάλιστρα, τα οποία έχεις αγοράσει σε χαμηλότερη τιμή, κερδίζεις τη διαφορά». Η περίπτωση της Ελλάδας. Στην περίπτωση της Ελλάδας, το κέρδος της διαφοράς για την οποία κάνει λόγο ο κ. Δίπλας ανήλθε σε υψηλά επίπεδα: χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι από τις αρχές Αυγούστου που το σπρεντ των CDS 10ετών ομολόγων κυμαινόταν στις 100 μονάδες βάσης (1%), στο πρώτο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου προσέγγισε τις 430 (4,3%), προσφέροντας κέρδος έως και 3,3% σε αυτούς που είχαν τοποθετηθεί το καλοκαίρι και πούλησαν ένα εξάμηνο αργότερα. Επιπλέον, δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι οι χειρισμοί των μεγάλων παικτών μπορούν να οδηγήσουν τις τιμές των σπρεντ των ασφαλίστρων κινδύνου σε υψηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα να εκτοξεύονται τα σπρεντ των εθνικών ομολόγων και να γίνεται ο δανεισμός μιας χώρας πολύ πιο ακριβός. Έτσι, με μικρό θεωρητικά ρίσκο- ίσο περίπου με το 3% των ποσών που διακυβεύονται σε περίπτωση πτώχευσης- κάποιοι κατόπιν συνεννόησης έχουν τη δυνατότητα να κερδοσκοπούν εις βάρος εθνικών οικονομιών και νομισμάτων, αγοράζοντας ομόλογα σε πολύ υψηλά επιτόκια, αφού έχουν σορτάρει με CDS, υποστηρίζει πηγή σε νευραλγικό πόστο. Γι΄ αυτό υπάρχει και η ανάγκη ρύθμισης και διαφάνειας της συγκεκριμένης αγοράς, ίσως ένας κεντρικός οργανισμός όπου να καταγράφονται όλα τα συμβόλαια και οι συναλλαγές, όπως δηλαδή γίνεται στο χρηματιστήριο.

Φορέας εποπτείας. Ο θεσσαλονικιός φυσικός, ο οποίος εγκατέλειψε την Ελλάδα για να κάνει το διδακτορικό του πρώτα στην Αστρονομία και μετά στα Οικονομικά, επισημαίνει πως η αγορά των CDS στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ήταν πολύ μικρή: «Θα μπορούσαμε να τη χαρακτηρίσουμε εμβρυακή. Πραγματοποιούνταν ελάχιστες συναλλαγές, ενώ οι ντίλερ ήταν πάρα πολύ λίγοι. Η κρίσιμη καμπή στην αγορά ήρθε με τη δημοσίευση των ορισμών του 2003 και πέρυσι, όταν μπήκαν καινούργια ρυθμιστικά πλαίσια: από διμερή συμβόλαια που ήταν τα CDS κάναμε αλλαγές ώστε να παίρνονται κεντρικά οι αποφάσεις για τους τρόπους που συνάπτονται και αποπληρώνονται. Αυτός ο φορέας ονομάζεται ΙSDΑ- Διεθνής Ένωση Σουάπ και Παραγώγων- και τον συγκροτούν διάφορες επιτροπές που εποπτεύουν το πλαίσιο των δοσοληψιών μεταξύ αυτών που αγοράζουν και πωλούν CDS. Έτσι τώρα γνωρίζουμε πώς ακριβώς πρέπει να λειτουργήσουν οι συμβαλλόμενοι ώστε να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις αυτών που είχαν ασφάλιστρα κινδύνου, π.χ. της GΜ που πτώχευσε πρόσφατα», λέει ο κ. Δίπλας.