Τοξικομανείς, καμάκια και βιομηχανίες μωρών

Ο παραλογισμός της Βόρειας Κορέας, οι ποιητικές εικόνες του Κριστόφ Κισλόφσκι και του Γιόρις Ίβενς, τα νερά του Αιγαίου, Αφγανοί χρήστες ηρωίνης, Greek lovers και τα θύματά τους μπλέκονται…
γλυκά από την Παρασκευή στη Θεσσαλονίκη
Σαν καρφιά καρφώνονται οι λέξεις και οι εικόνες των 189 ταινιών ντοκιμαντέρ που προβάλλονται στο πλαίσιο της φετινής 12ης διοργάνωσης του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, που διευθύνει ο παλιός μετρ των αγαπημένων του κοινού «Νέων Οριζόντων» στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, Δημήτρης Εϊπίδης.

Για τις πρόκες των εικόνων («να μην τις παίρνει ο άνεμος») προειδοποιεί η αφίσα του Φεστιβάλ, γεμάτη «καρφιά» για τις «Όψεις του κόσμου» και των πολύπαθων λαών του, με τον οποίο καλούνται να γνωριστούν μέσω της οθόνης οι δεκάδες χιλιάδες θεατές (στην περσινή διοργάνωση ξεπέρασαν τους 40.000). «Ιστορίες του Αιγαίου» και των γεωγραφικών αλλά και ανθρώπινων ιδιαιτεροτήτων του, «Αφρικανικές ιστορίες» για την πολύπαθη γη και τον αγώνα επιβίωσης των λαών της, ντοκιμαντέρ – για πρώτη φορά στη διεθνή κινηματογραφία- για την άγνωστη Βόρεια Κορέα των 23 εκατομμυρίων, «Οψεις του κόσμου» από την Κίνα έως την Αργεντινή και από τη Σιβηρία μέχρι την Κούβα, «καταγεγραμμένες μνήμες» από ιστορίες ξεχασμένες, «Μικρές αφηγήσεις» για βιοτεχνίες μωρών στην Ινδία, «Παιδιά που δεν παίζουν», «bi» νεαρούς στις ΗΠΑ, «Μπίζνες με αγόρια» στην Ασία.

Δέκα χρόνια καταγγελίες
Η ταινία «Καταγγελία» (Γαλλία- Κίνα) γυριζόταν επί δέκα χρόνια μέχρι και την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων στο Πεκίνο και καταγράφει την ιστορία μιας μητέρας και της κόρης της. Ο σκηνοθέτης Ζάο Λιάνγκ κινηματογραφεί ενάγοντες που έρχονται στο Πεκίνο από κάθε γωνιά της Κίνας, για να καταγγείλουν καταχρήσεις και αδικήματα που έχουν διαπράξει οι τοπικές αρχές. Μαζεμένοι κοντά στα γραφεία καταγγελιών, γύρω από τον νότιο σιδηροδρομικό σταθμό του Πεκίνου, και ζώντας ως επί το πλείστον σε πρόχειρα καταλύματα, οι καταγγέλλοντες περιμένουν μήνες ή και χρόνια για να δικαιωθούν. Χωρικοί που τους έχουν πάρει τη γη τους, εργάτες εργοστασίων που έχουν κλείσει, ιδιοκτήτες σπιτιών που έχουν δει τα σπίτια τους να γκρεμίζονται αλλά δεν έχουν λάβει καμιά αποζημίωση. Αποδέκτες εκφοβισμού από τις τοπικές αρχές, οι ενάγοντες επιμένουν πεισματικά παρά το ότι αντιλαμβάνονται πως οι ελπίδες τους είναι μάταιες.

ΙΝFΟ

12ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, «Εικόνες του 21ου αιώνα», 12-21 Μαρτίου, στον κινηματογράφο «Ολύμπιον» και τις αίθουσες στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης.

Εθισμένοι Αφγανοί, ολυμπιονίκες Κουβανοί

Ποιος θα περίμενε ότι στη χώρα των Ταλιμπάν, περισσότεροι από 400.000 γυναίκες και παιδιά είναι εθισμένοι στα ναρκωτικά- και δη στην ηρωίνη. Ο σκηνοθέτης των «Εθισμένων του Αφγανιστάν», Τζαουέντ Ταϊμάν, καταγράφει στα 75 λεπτά του ντοκιμαντέρ του τη ζωή του Τζαμπάρ και του Ζαχίρ, δυο 15χρονων τοξικομανών που ζουν στην Καμπούλ.

● Η Κούβα είναι η μόνη χώρα στον κόσμο που έχει δύο πυγμάχους με τρία χρυσά oλυμπιακά μετάλλια ο καθένας. Ο Τεόφιλο Στίβενσον και ο Φέλιξ Σαβόν είχαν πολλές προτάσεις να γίνουν επαγγελματίες πυγμάχοι και να κερδίσουν πολλά εκατομμύρια, αλλά αρνήθηκαν γιατί… αν το δέχονταν θα έπρεπε να φύγουν από τη χώρα τους. Ο Φιντέλ Κάστρο το 1962 απαγόρευσε όλα τα επαγγελματικά αθλήματα ως αντίθετα προς τα ιδανικά της επανάστασης- προσθέτοντας πως «τα επαγγελματικά αθλήματα πλουτίζουν τους λίγους σε βάρος των πολλών». Την ιστορία των δύο πυγμάχων καταγράφει στο ντοκιμαντέρ της «Βoxing Cuba» η Ελληνίδα Ειρήνη Μιχαηλίδου.

● Το Χάντι-Μανσίγισκ είναι μια περιοχή στη Σιβηρίας πάνω, από 3.000 χιλιόμετρα μακριά από τη Μόσχα. Αυτό το κρύο και απρόσιτο μέρος έχει εξελιχθεί σε οικονομική Εδέμ. Η περιοχή φιλοξενεί στα εδάφη της περίπου το 60% του ρωσικού πετρελαίου, σύμφωνα με τους σκηνοθέτες του γερμανικής παραγωγής ντοκιμαντέρ «Ένα βαρέλι γεμάτο όνειρα», Πιέρ Ολιβιέ Φρανσουά και Πιέρ Μπουρζουά. Χιλιάδες εργάτες, που πληρώνονται καλύτερα από οπουδήποτε αλλού στη Ρωσία, συρρέουν στην περιοχή για να αντλήσουν πετρέλαιο, δημιουργώντας μια οικονομική και κοινωνική επανάσταση. Χάρη σ΄ αυτόν τον πλούτο, ο τοπικός κυβερνήτης έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει υποδομές και πολιτιστικές δραστηριότητες, ελπίζοντας να καταφέρει να «ξελογιάσει» τις νέες αφίξεις ώστε να μείνουν σε αυτόν τον εχθρικό τόπο- ένα μέρος που φέρει την υπερμεγέθη φιλοδοξία της νέας ρωσικής εποχής.


Ένα εκκεντρικό μουσικό αίνιγμα

Του έχουν καταλογίσει σχεδόν απίστευτες εκκεντρικότητες: φοβίες για τα χέρια του, εξ αιτίας των οποίων φορούσε μόνιμα γάντια (και κάποτε έπαιζε και πιάνο με αυτά), συνδυάζοντάς τα με… κασκόλ χειμώνα- καλοκαίρι. Μανία με τα χάπια «διά πάσαν νόσον». Κάποιες φορές έναν ιδιότυπο «αυτισμό» ή παραληρήματα. Όμως το άγγιγμα του δεξιοτέχνη του πιάνου Γκλεν Γκουλντ, που πέθανε πριν από 26 χρόνια, παραμένει μοναδικό στη δισκογραφική ιστορία. Η ευαισθησία και οι λεπταίσθητες ερμηνείες του διαπερνούν ακόμη και το CD, μαγνητίζουν και ηλεκτρίζουν ακόμη. Δεκάδες ντοκιμαντέρ έχουν αφιερωθεί-αυτά τα 26 χρόνια από τον θάνατό τουστο εκκεντρικό μουσικό αίνιγμα από τον Καναδά. Αλλά το ντοκιμαντέρ «Η μεγαλοφυΐα του- Η ενδότερη ζωή του Γκλεν Γκουλντ» των Μισέλ Οζέ και Πίτερ Ρέιμοντ εστιάζει στον άνθρωπο και εμπνευσμένο μουσικό Γκουλντ, παρά στις παραξενιές του, αποκαλύπτοντας την ευαισθησία του.


Το λουλούδι της φρόνησης και η «Κορέα Τράβελ»

Ο «αγαπημένος ηγέτης» της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιογκ Ιλ (γιος του πρώτου «ηγέτη» Κιμ Ιλ Σουγκ που τον διαδέχθηκε το 1994), γεννήθηκε το 1942. Για να τιμηθούν τα 46α γενέθλιά του τον Φεβρουάριο του 1988, ο Ιάπωνας βοτανολόγος Κάμου Μοτοντέρου καλλιέργησε ένα υβρίδιο μπιγκόνιας και του έδωσε το όνομα «kimjongilia» (το λουλούδι συμβολίζει τη φρόνηση, την αγάπη, τη δικαιοσύνη και την ειρήνη). Εκτοτε το λουλούδι διαδόθηκε από τον βοτανικό κήπο της Πιονογιάγκ σε 60 και πλέον έθνη. «Ο κόσμος πρέπει να σώσει τη Βόρεια Κορέα. Πρέπει να μιλήσουμε γι΄ αυτήν», δηλώνει στο ντοκιμαντέρ της με τον τίτλο «Κimjongilia» η Αμερικανίδα Νάνσι Χάικιν. Στην 75λεπτης διάρκειας ταινία της η νεαρή εβραϊκής καταγωγής κινηματογραφίστρια απευθύνει μέσω των μαρτυριών δημόσιο κατηγορητήριο ενάντια στον «αγαπημένο ηγέτη» αλλά παράλληλα και μια αφοπλιστική έκκληση για βοήθεια στην απομονωμένη από τον υπόλοιπο κόσμο Βόρεια Κορέα.

Κι ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, στον κατάλογό του ένα τσέχικο ταξιδιωτικό γραφείο προσφέρει αντί 2.600 ευρώ ένα «ταξίδι στο άγνωστο», μια περιοδεία στη Βόρεια Κορέα, «το πιο απομονωμένο κράτος του κόσμου». Η ταινία με τον τίτλο «Καλώς ήρθατε στη Βόρεια Κορέα» της 30χρονης Τσέχας κινηματογραφίστριας Λίντα Γιαμπλόνσκα ακολουθεί το ιδιότυπο ταξίδι των 27 συμπατριωτών της στη Βόρεια Κορέα και συνθέτει ακόμα μία ταινία που έρχεται στο αφιέρωμα του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ.


Ελληνες αγνοούμενοι στην Αργεντινή

Ποιος γνωρίζει ότι ανάμεσα στους 30.000 αγνοουμένους (desaparecidos) της χούντας του Χόρχε Βιντέλα (Αργεντινή 1976-1981) ήταν και δεκάδες Ελληνες ή άτομα ελληνικής καταγωγής; Μαρτυρίες συγγενών τους τεκμηριώνουν τα εγκλήματα που τελέστηκαν εις βάρος των Ελλήνων- της ίδιας γενιάς με την πολυσυζητημένη του Πολυτεχνείου στην Ελλάδα- και αναδεικνύουν το κλίμα μιας ολόκληρη εποχής που δεν έχει ακόμη κλείσει στην Αργεντινή.

Εκτοτε, ουδείς Ελληνας αξιωματούχος ενδιαφέρθηκε για το ζήτημα- με εξαίρεση τον υπουργό Εξωτερικών στα 1999 Θόδωρο Πάγκαλο, που ζήτησε με επίσημο έγγραφό του από την Αργεντινή στοιχεία για την εξαφάνισή τουςχωρίς ουδέποτε να κοινοποιηθεί απάντηση.

Το σενάριο του Παύλου Νεράντζηουσιαστικά το ρεπορτάζ για τους Ελληνες αγνοουμένους-θύματα της χούντας του Βιντέλα στην Αργεντινήκαταγράφει τις ιστορίες 25 και πλέον ελληνικής καταγωγής αγνοουμένων ανάμεσα στους οποίους ήταν και νεαρές γυναίκες έγκυοι, για το ντοκιμαντέρ «Λίστα της σιωπής», σε σκηνοθεσία Νίκου Βεζυργιάννη.


Οι Greek lovers να ΄ναι καλά

Προσωπικό… ταμείο κάνουν στην κάμερα του Νίκου Μιστριώτη οι «Ερωτικά κολοσσιαίοι» νέοι της δεκαετίας του ΄70 και του ΄80, οι άνθρωποι που γέννησαν τον όρο «Greek kamaki». Κι ενώ μέχρι σήμερα έγιναν θέμα για ταινίες μυθοπλασίας και ήρωες βιντεοταινιών της εποχής, πρώτη φορά μιλάνε και θυμούνται. Οι ίδιοι, αλλά και τα θύματά τους. Οι συνήθως ξανθές και γαλανομάτες τουρίστριες από την Κεντρική ή τη Βόρεια Ευρώπη, με τη δίψα για ήλιο, διακοπές και Greek lovers με τριχωτό στήθος και παντελόνια «καμπάνα». Που για χάρη τους εγκατέλειψαν τις χώρες τους, έκαναν μαζί τους παιδιά κι έμειναν στα ελληνικά νησιά.


Πωλούνται βρέφη (και ηλεκτρονικώς)

Το μεγαλύτερο… εργοστάσιο μωρών της Γης «λειτουργεί» τα τελευταία χρόνια στην Ινδία. Είναι μία από τις λίγες χώρες στον κόσμο που χρηματοδοτούν την παρένθετη μητρότητα. Δύο ταινίες με ανάλογους τίτλους («Google Βaby» του Ζίπι Μπραντ Φρανκπαραγωγή Ισραήλ και Ινδίας- και «Μωρά made in Ιndia» των Στεφανί Λεμπρίν και Φιλίπ Λεβασέρ- Γαλλία) που περιγράφουν το εσωτερικό του «εργοστασίου», αλλά και το δίκτυο πωλήσεων που έχει στηθεί για την προώθηση των «προϊόντων».

Με 10.000 ευρώ μπορείς να κάνεις θεραπεία υπογονιμότητας και να υποβληθείς σε εξωσωματική γονιμοποίηση. Στη συνέχεια, τα έμβρυα που προκύπτουν εμφυτεύονται στην παρένθετη μητέρα. Εννιά μήνες αργότερα, επιστρέφεις και παραλαμβάνεις το νέο σου μωρό. Ο Ντορόν, ένας Ισραηλινός επιχειρηματίας με πείρα στην τεχνολογία ηλεκτρονικών υπολογιστών, προτείνει μια νέα υπηρεσία- την παραγωγή μωρών. Ο «παραγωγός μωρών» (όπως συστήνεται ο ίδιος) παρέχει στους πελάτες του οικονομικά συμφέρουσες λύσεις, αναθέτοντας σε γυναίκες στην Ινδία την παρένθετη μητρότητα προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το κόστος. Το μόνο που έχουν να κάνουν οι πελάτες είναι να επιλέξουν το γενετικό υλικό που προτιμούν και να ταξιδέψουν στην Ινδία για να παραλάβουν το μωρό, ενώ το μόνο που χρειάζεται κανείς είναι μια πιστωτική κάρτα.