Οι νέες τάσεις στο αδυνάτισμα
Nέες λύσεις για ασφαλές και μόνιμο αδυνάτισμα προτείνουν οι επιστήμονες, ενώ παράλληλα η παχυσαρκία αποδεικνύεται από πρόσφατες μελέτες ότι αποτελεί τον σημαντικότερο προβλέψιμο παράγοντα κινδύνου για καρκίνο.
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
10 λεπτά Nέες λύσεις για ασφαλές και μόνιμο αδυνάτισμα προτείνουν οι επιστήμονες, ενώ παράλληλα η παχυσαρκία αποδεικνύεται από πρόσφατες μελέτες ότι αποτελεί τον σημαντικότερο προβλέψιμο παράγοντα κινδύνου για καρκίνο.
«Πρόσφατες μεγάλες μελέτες έχουν τεκμηριώσει τη σχέση γενετικού υποστρώματος και παχυσαρκίας», λέει ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Παχυσαρκίας, αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Δημήτρης Κιόρτσης.
«Παρά το γεγονός ότι δεν έχει βρεθεί ένα γονίδιο που αυξάνει ιδιαίτερα σημαντικά το σωματικό βάρος, ο συνδυασμός πολλών γονιδίων μπορεί να οδηγήσει στην παχυσαρκία. Συνεπώς, το γενετικό υπόβαθρο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παχυσαρκία. Πολύ πρόσφατες μελέτες στην Ευρώπη και στην Αμερική έχουν όμως δείξει ότι άτομα με επιβαρημένο γενετικό υπόστρωμα μπορεί να μην εμφανίσουν αυξημένο σωματικό βάρος εάν εφαρμόσουν κατάλληλα υγιεινοδιαιτητικά μέτρα. Είναι λοιπόν μύθος ότι μόνο τα γονίδια ενός ατόμου οδηγούν στην παχυσαρκία».
Ποιο πρόγραμμα αδυνατίσματος έχει αποδειχθεί πιο αποτελεσματικό; «Σύγχρονες μελέτες έχουν δείξει ότι για να επιτευχθεί ικανοποιητική απώλεια βάρους, χρειάζεται κατάλληλη δίαιτα, μαζί με σωματική δραστηριότητα (οι κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν 150 λεπτά άσκησης την εβδομάδα, κατανεμημένη σε τουλάχιστον 4-5 φορές), ψυχολογική υποστήριξη (από ειδικό ψυχολόγο), αλλαγή του τρόπου ζωής και σε ορισμένες περιπτώσεις _ και μόνο υπό ιατρική παρακολούθηση _ φαρμακευτική αγωγή», απαντά ο κ. Κιόρτσης.
«Παράλληλα, είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει παρακολούθηση και υποστήριξη και μετά την αρχική ικανοποιητική απώλεια βάρους».
Οι βασικές αρχές θεραπείας της παχυσαρκίας είναι:
_ Εξατομικευμένο πρόγραμμα από τον ειδικό ιατρό (κατά προτίμηση ενδοκρινολόγο, ειδικευμένο στην παχυσαρκία και τον μεταβολισμό).
_ Συνεχής παρακολούθηση και υποστήριξη του ασθενούς.
_ Προοδευτική τροποποίηση του προγράμματος, ανάλογα με τις ανάγκες και δυσκολίες του παχύσαρκου.
«Σε ένα καλό πρόγραμμα αδυνατίσματος πρέπει να αποφεύγονται “μαγικές” δίαιτες (δίαιτα του ανανά, ζώνης, Atkins, κ.λπ.), οι οποίες όχι μόνο δεν είναι πιο αποτελεσματικές αλλά είναι και επικίνδυνες διότι εμφανίζουν συχνά σημαντικές παρενέργειες», τονίζει ο κ. Κιόρτσης.
«Νέες έρευνες, επίσης, δείχνουν ότι αυτές οι δίαιτες δεν είναι μακροχρόνια πιο αποτελεσματικές από τις κλασικές δίαιτες. Επιπλέον, είναι σημαντικό να αποφεύγονται οι μονοφαγίες και οι αποκλεισμοί τροφίμων καθώς και οι κάθε είδους υπερβολές. Η καλύτερη δίαιτα είναι η εξατομικευμένη υποθερμιδική, χαμηλών λιπαρών δίαιτα διότι σε αυτήν εμφανίζει καλύτερη συμμόρφωση ο ασθενής».
Ο ρόλος του μεταβολισμού
Ο στόχος είναι η προοδευτική μέτρια απώλεια κυρίως λίπους, ώστε να αποφευχθεί η σημαντική μείωση του μεταβολισμού. «Παρά το γεγονός ότι στα περισσότερα άτομα η ελάττωση κατά 1-1½ κιλό της λιπώδους μάζας ανά εβδομάδα θεωρείται ικανοποιητική, το ποσό αυτό μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με το αρχικό σωματικό βάρος και τις μεταβολικές ανάγκες του ατόμου», λέει ο κ. Κιόρτσης.
Υπάρχουν πράγματι άτομα με χαμηλό μεταβολισμό; «Nαι, και αυτό έχει τεκμηριωθεί με μέτρηση του βασικού μεταβολισμού», απαντά ο κ. Κιόρτσης. «Αυτά τα άτομα έχουν την τάση να παίρνουν πιο εύκολα βάρος. Συνεπώς είναι χρήσιμο σε κάθε άτομο να γίνεται μέτρηση του βασικού μεταβολισμού. Η μέτρηση του βασικού μεταβολισμού γίνεται με ειδικά μηχανήματα έμμεσης θερμιδομετρίας από κάποιον ειδικό που τα διαθέτει και γνωρίζει να τα χρησιμοποιεί σωστά».
Ο βασικός μεταβολισμός εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Οι κυριότεροι είναι: H ηλικία (ο μεταβολικός ρυθμός μειώνεται με την πάροδο των ετών), το φύλο (οι άνδρες έχουν υψηλότερο μεταβολισμό), τα γονίδια καθώς και η χρήση «κακών» προγραμμάτων απώλειας βάρους στο παρελθόν.
«Για αυτόν τον λόγο, πολλές φορές μπορεί να παρατηρηθεί ότι η χρησιμοποίηση του ίδιου επιβλαβούς προγράμματος να μην έχει τα ίδια αποτελέσματα με το παρελθόν», λέει ο καθηγητής. «Το κατάλληλο εξατομικευμένο πρόγραμμα, που θα περιλαμβάνει και ορισμένες τροφές που “βοηθούν” τον μεταβολισμό, μαζί με το κατάλληλο εξατομικευμένο πρόγραμμα σωματικής άσκησης, μπορούν να ενισχύσουν τον μεταβολισμό του ατόμου».
Το αντικείμενο της παχυσαρκίας και του μεταβολισμού ερευνάται εντατικά σε πολλά πανεπιστήμια ανά τον κόσμο. «Καινούργια στοιχεία που αφορούν την πρόσληψη τροφής και τους παράγοντες που την επηρεάζουν, καθώς και νέα δεδομένα για τον μεταβολισμό, αναμένουμε άμεσα να μας βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση της παχυσαρκίας», λέει ο κ. Κιόρτσης.
«Επίσης, πολύ σύντομα νέα φάρμακα και συνδυασμοί φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, που είναι υπό μελέτη, θα εμφανιστούν στην αγορά. Τα πρώτα στοιχεία που αφορούν τα φάρμακα αυτά είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, τόσο από πλευράς αποτελεσματικότητας όσο και ασφάλειας».
1η τάση: Η πραγματική Δίαιτα της Μάγιο Κλίνικ. Εδώ και πολλά χρόνια διάφορες δίαιτες πλασάρονται στην αγορά ως δίαιτες της Μάγιο Κλίνικ, με πιο γνωστές αυτές της λαχανόσουπας και του γκρέιπ φρουτ. Καμία από αυτές δεν είναι, όμως, επιστημονική.
Η πραγματική δίαιτα Μάγιο Κλίνικ δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα σε ένα βιβλίο του Κέντρου («Mayo Clinic», Good Books) και αποτελεί προϊόν μακροχρόνιων ερευνών. Όπως αναφέρει ο υπεύθυνος της έκδοσης Ντόναλντ Χένσραντ, η δίαιτα χωρίζεται σε δύο φάσεις.
Η πρώτη φάση, με τον τίτλο «Lose it», που διαρκεί δύο εβδομάδες, εστιάζεται στη γρήγορη αλλαγή διατροφικών συνηθειών, ώστε να αρχίσει να χάνει κάποιος γρήγορα βάρος. Η δεύτερη φάση με τον τίτλο «Live it», συνεχίζεται με υιοθέτηση αυτών των συνηθειών σε ένα ευχάριστο και υγιεινό πρόγραμμα, ώστε ο ενδιαφερόμενος να συνεχίζει να χάνει βάρος (ένα περίπου κιλό την εβδομάδα), μέχρι να φτάσει στο στόχο του.
Η δίαιτα αυτή στηρίζεται στην Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής της Κλινικής Μάγιο. «Δεν χρειάζεται να μετράμε θερμίδες», λέει ο δρ Χένσραντ. «Πρέπει να επαγρυπνούμε για τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος ή ζάχαρη. Μπορούμε, όμως, πάντα να φάμε κάτι διαλέγοντας από ποικιλία φρούτων και λαχανικών, φρέσκων ή κατεψυγμένων. Έτσι, είναι πιο εύκολο να ελέγξει κανείς την όρεξή του και την πρόσληψη θερμίδων. Δεν χρειάζεται να μετρά κανείς θερμίδες».
Σύμφωνα με το πρόγραμμα της Μάγιο Κλίνικ, μπορεί να τρώει κανείς όσα φρούτα και λαχανικά θέλει χωρίς όριο, αλλά πρέπει οπωσδήποτε να φάει τουλάχιστον 3 φρούτα και 4 λαχανικά την ημέρα. Οι υδατάνθρακες πρέπει να είναι μαζί με τα φρούτα και τα λαχανικά, 8 μερίδες ημερησίως (οι μερίδες είναι πολύ μικρές όμως, π.χ. ένα μικρό κριτσίνι).
Ακολουθούν οι πρωτεΐνες (3-6 μερίδες την ημέρα), που ακολουθούνται από τα λίγα λιπαρά (3-5 μερίδες την ημέρα). Δεν επιτρέπονται γλυκά περισσότερα από 75 θερμίδων συνολικά την ημέρα. Στο κέντρο της πυραμίδας τίθεται η σωματική άσκηση (30-60 λεπτά την ημέρα), «γιατί εάν προσπαθήσετε να χάσετε βάρος μόνο κόβοντας θερμίδες, θα χάσετε μυική μάζα μαζί με το λίπος».
2η τάση: Κάψτε θερμίδες χωρίς γυμναστική. Για τους περισσότερους, η ανεύρεση χρόνου για ενασχόληση με κάποιο σπορ ή χόμπι που θα υποβοηθούσε το κάψιμο θερμίδων (π.χ. μπόουλινγκ), γυμναστήριο ή έστω και λίγο στατικό ποδήλατο, είναι συνήθως δύσκολη υπόθεση. Η νέα τάση λοιπόν σχετικά με την αύξηση της δραστηριότητας ακούει στο όνομα NEAT (Non Exercise Activity Thermogenesis, που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «κάψιμο θερμίδων από δραστηριότητα εκτός άσκησης»).
Όπως λέει ο καθηγητής Τζέιμς Λιβάιν της Κλινικής Μάγιο, η μέθοδος αυτή μπορεί να βοηθήσει απλά και ουσιαστικά στον έλεγχο του βάρους.
«Η όλη φιλοσοφία του NEAT αφορά την αλλαγή καθημερινών συνηθειών, που στο σύνολό τους εμπλέκονται σημαντικά στην ημερήσια θερμογένεση», εξηγεί ο αντιπρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Διατροφής κ. Κωνσταντίνος Ξένος.
«Είναι άλλωστε γεγονός ότι η αλλαγή της καθημερινότητας μπορεί να επιφέρει πολύ καλύτερα αποτελέσματα σε πολλούς τομείς της ζωής μας, σε σχέση με την εισαγωγή μιας πρακτικής (π.χ. άσκηση σε γυμναστήριο) κάποιες φορές την εβδομάδα ή τον μήνα. Αν αναρωτιέστε λοιπόν γιατί η γιαγιά σας ήταν πάντα λεπτή, η απάντηση είναι ότι είχε πολύ υψηλό NEAT!». ΝΑΙ ΟΧΙ
Απλώστε τα ρούχα Βάλτε τα στο στεγνωτήριο
Πλύνετε τα πιάτα στο χέρι Χρησιμοποιήστε πλυντήριο πιάτων
Μαγειρέψτε Παραγγείλετε delivery
Καλέστε φίλους για χορό Καλέστε φίλους για να φάτε σουβλάκια
Περπατήστε ως το γραφείο Στείλτε του e-mail
του συναδέλφου σας
3η τάση: Οι κίνδυνοι από τα σκευάσματα κατά του πάχους. Ποια η αξία διαφόρων συνδυασμών ουσιών που διαφημίζονται ως ειδικά βοηθήματα για το αδυνάτισμα; «Τα περισσότερα “ειδικά συμπληρώματα διατροφής” δεν έχουν καμία θέση σε ένα πρόγραμμα αδυνατίσματος, γιατί είναι αναποτελεσματικά και δυνητικά επικίνδυνα», λέει ο κ. Κιόρτσης.
«Η πιθανή απώλεια βάρους δεν συσχετίζεται με αυτά άμεσα, αλλά με την αυθυποβολή και με διαιτητικά μέτρα. Σε πολύ ειδικές περιπτώσεις και μόνο με τις οδηγίες του ειδικού ιατρού μπορούν να χρησιμοποιηθούν ορισμένα βιταμινούχα σκευάσματα».
Τελευταία κυκλοφορεί στα φαρμακεία και ένα φαρμακευτικό σκεύασμα κατά της παχυσαρκίας, που περιέχει ορλιστάτη και χορηγείται χωρίς ιατρική συνταγή. «Το σκεύασμα αυτό είναι ίδιο με το αντίστοιχο φάρμακο κατά της παχυσαρκίας, που χορηγείται με ιατρική συνταγή αλλά στη μισή δόση (60 mg)», εξηγεί ο κ. Κιόρτσης.
«Η αποτελεσματικότητά του είναι σχετικά περιορισμένη και η χρήση του φυσικά πρέπει πάντα να συνδυάζεται με τα κατάλληλα υγιεινοδιαιτητικά μέτρα».
Η ορλιστάτη αποτελεί ουσία που αναστέλλει τη γαστρική και την παγκρεατική λιπάση (ένζυμα που βοηθούν στην πέψη των λιπαρών της τροφής). «Όταν αναστέλλεται η δράση αυτών των ενζύμων, δεν είναι δυνατή η πέψη μέρους του διατροφικού λίπους, με αποτέλεσμα σχεδόν ένα τέταρτο των λιπαρών που λαμβάνονται με το γεύμα, να περνά άπεπτο από το έντερο προς αποβολή και έτσι να “γλιτώνουμε” θερμίδες», λέει ο κ. Ξένος.
«Η ορλιστάτη, δηλαδή, δεν επιδρά στο λίπος που έχουμε αποθηκευμένο στο σώμα μας ως λιπώδης ιστός, αλλά στο λίπος της τροφής που καταναλώνουμε. Έτσι, εάν κάποιος ενταχθεί σε μια σωστά καταρτισμένη δίαιτα αδυνατίσματος, με την απαιτούμενη ποσότητα και ποιότητα λιπαρών που πρέπει αυτή να περιέχει, η θέση της ορλιστάτης είναι μάλλον περιττή».
Πάντως, η ορλιστάτη _ όπως αναφέρει ο κ. Ξένος _ σε αντίθεση με τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας που δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα, είναι πολύ πιο ασφαλής και οι πιο βασικές ανεπιθύμητες ενέργειες που μπορεί να προκύψουν από τη χρήση της είναι γαστρεντερικής φύσεως, όπως διάρροια, πιεστική ανάγκη αφόδευσης, μετεωρισμός εντέρου κ.ά.
Καρκίνο και υπογονιμότητα προκαλεί η παχυσαρκία
Ένα εκατομμύριο θάνατοι στην Ευρώπη εκτιμάται ότι οφείλονται έμμεσα ή άμεσα στην παχυσαρκία. Πολύ πρόσφατες μελέτες στη Μεγάλη Βρετανία και στην Αμερική τεκμηρίωσαν τη στενή σχέση της παχυσαρκίας με διάφορες μορφές καρκίνου. «Το 8% των καρκινοπαθών στην ήπειρό μας οφείλουν την πάθησή τους στην περίσσεια του λίπους τους», λέει ο κ. Κιόρτσης. «Με βάση αυτά τα στοιχεία, σύντομα η παχυσαρκία θα γίνει ο σημαντικότερος προβλέψιμος παράγοντας κινδύνου για τον καρκίνο».
Επίσης, πολύ πρόσφατα δεδομένα από το Πανεπιστήμιο της Κρήτης δείχνουν ότι η παχυσαρκία επηρεάζει σημαντικά και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός ότι σημαντικός αριθμός θανάτων από τη νέα γρίπη αφορά παχύσαρκα άτομα. «Επιπλέον, νέα δεδομένα τεκμηριώνουν τη σχέση της παχυσαρκίας με την ανδρική γενετήσια λειτουργία αλλά και με την κακή ποιότητα σπέρματος», μας πληροφορεί ο κ. Κιόρτσης.
«Παράλληλα, πολλά νέα στοιχεία υπάρχουν και για τον ρόλο της παχυσαρκίας στη γονιμότητα της γυναίκας. Πολλές γυναίκες με αυξημένο σωματικό βάρος εμφανίζουν διαταραχές περιόδου και / ή υπογονιμότητα. Σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις, μείωση του βάρους μπορεί να οδηγήσει σε ομαλοποίηση της περιόδου και σε δυνατότητα τεκνοποίησης».
Παράδειγμα
Διαιτολόγιο, 1.200 θερμίδων, βασισμένο στην πυραμίδα της Mayo
Πρωινό
1 μέτρια μπανάνα, ένα φλιτζάνι δημητριακά ολικής αλέσεως χωρίς ζάχαρη, ένα φλιτζάνι άπαχο γάλα, τσάι ή ρόφημα βοτάνων
Γεύμα
Σάντουιτς με σαλάτα τόνου (από 1/2 τόνο κονσέρβα σε νερό, 1 κουτάλι μαγιονέζα χαμηλών λιπαρών, 1 1/2 κουταλάκι του γλυκού μπαχαρικό κάρι, όσο σέλινο θέλετε, μαρούλι και 2 φέτες ψωμί τοστ ολικής αλέσεως), 2 φλιτζάνια μικρά αγριοκάροτα και κομμάτια πιπεριάς, 1 μικρό μήλο, νερό
Δείπνο
100 γραμμ. βραστό μπακαλιάρο με χυμό ενός λεμονιού και 1 κουταλάκι του γλυκού στραγγισμένη κάπαρη
3/4 φλιτζανιού πράσινα φασολάκια στον ατμό, 1/2 φλιτζάνι κομμένα παντζάρια, σαλάτα με μαρούλι, 1/2 φλιτζάνι ντοματάκια, ελάχιστο ξύδι μπαλσάμικο και 2 κουταλάκια του γλυκού παρθένο ελαιόλαδο, νερό με λεμόνι
Κολατσό (για οποιαδήποτε ώρα)
1 μικρό αχλάδι
Google news
