ΠΡΟΣΩΠΑ Ο πρόεδρος φέρνει τους Κουβανούς

Σε ένα μικρό ψαροχώρι στις ακτές της Βενεζουέλας στην Καραϊβική βρίσκεται ένας επιτύμβιος λίθος. Τοποθετήθηκε από κυβερνητικούς αξιωματούχους το 2006 και αποτίει φόρο τιμής στους Κουβανούς αντάρτες που έστειλε εκεί ο Φιντέλ Κάστρο τη δεκαετία του ΄60 για να υπονομεύσουν τη δημοκρατία που είχε μόλις αποκατασταθεί. Το αντάρτικο είχε αποτύχει τότε, καθώς στερούνταν λαϊκής στήριξης. Τέσσερις δεκαετίες αργότερα, κι ύστερα από μια δεκαετία διακυβέρνησης του Ούγκο Τσάβες, το κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας δείχνει να καταφέρνει επιτέλους να εισβάλει στην πλούσια σε πετρέλαιο Βενεζουέλα. Και μάλιστα χωρίς ούτε έναν πυροβολισμό.

Πριν από λίγες ημέρες έφτασε στο Καράκας, μάλλον για να μείνει αρκετά, ο Ραμίρο Βαλντές, ένας βετεράνος επαναστάτης που χρημάτισε δύο φορές υπουργός Εσωτερικών και σήμερα είναι τρίτος στην ιεραρχία στο κουβανικό καθεστώς. Επισήμως, ο Βαλντές ηγείται μιας επιτροπής που συγκρότησε ο Τσάβες για να λύσει το πρόβλημα με την έλλειψη ηλεκτρικού. Ορισμένα στελέχη της αντιπολίτευσης υποστηρίζουν όμως ότι ο Βαλντές, που στη χώρα του είναι υπεύθυνος για την αστυνόμευση του Διαδικτύου, ήλθε στη Βενεζουέλα για να βοηθήσει τον Τσάβες να οργανώσει καλύτερα την καταστολή εν όψει των βουλευτικών εκλογών του Σεπτεμβρίου.

Αν και είναι ο υψηλότερος στην ιεραρχία, ο Βαλντές δεν είναι ο μόνος Κουβανός που έχει έλθει στη Βενεζουέλα τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο των διμερών συμφωνιών που επιτεύχθηκαν το 2003. Εκτός από χιλιάδες γιατρούς που στελεχώνουν το πρόγραμμα υγείας, πολλοί Κουβανοί συμμετέχουν στη λειτουργία των λιμανιών, των τηλεπικοινωνιών, της υπηρεσίας έκδοσης ταυτοτήτων και διαβατηρίων, και της αστυνομίας. Μια ομάδα Κουβανών που διέφυγαν πρόσφατα από τη Βενεζουέλα είπαν σε μια εφημερίδα του Μαϊάμι ότι δωροδόκησαν έναν Κουβανό αξιωματούχο που εργαζόταν στον έλεγχο διαβατηρίων στο αεροδρόμιο του Καράκας.

Σε ορισμένα υπουργεία, όπως εκείνα της Υγείας και της Γεωργίας, οι Κουβανοί σύμβουλοι έχουν μεγαλύτερη εξουσία από τους εγχώριους αξιωματούχους. Τα συνδικάτα, ιδιαίτερα στις βιομηχανίες πετρελαίου και κατασκευών, καταγγέλλουν ότι οι Κουβανοί τα κακομεταχειρίζονται. Εργαζόμενοι στην πετρελαιοβιομηχανία καταγγέλλουν ότι δέχθηκαν απειλές από Κουβανούς αξιωματούχους.

Ο Τσάβες χαρακτηρίζει την κουβανική βοήθεια «σοσιαλιστική αλληλεγγύη στη μάχη κατά της αυτοκρατορίας», όπως αποκαλεί τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Κάστρο δήλωσε πρόσφατα στον Τσάβες ότι οι δύο χώρες αποτελούν ένα ενιαίο έθνος. «Με μία σημαία», απάντησε εκείνος, για να απαντήσει ο ηγέτης της Κούβας: «Είμαστε Βενεκουβανοί». Αλλά οι πολίτες της Βενεζουέλας δεν συμμερίζονται αυτές τις απόψεις. Σε μια πρόσφατη δημοσκόπηση, το 85% είπε ότι δεν θέλει η χώρα του να γίνει σαν την Κούβα. Ίσως ο Βαλντές να περιλάβει κι αυτό το στοιχείο στην αξιολόγησή του.