Το Πνεύμα του Τόνου

Γόνιμη ενδοχώρα
Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

Μόνο ένα ίδρυμα όπως αυτό της Ακαδημίας που αξιοποιεί το Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη μπορεί να στηρίξει και να διαδώσει δαπανηρά εκδοτικά τολμήματα, όπως π.χ. την εκπληκτική Νεοελληνική Βιβλιοθήκη με τα αριστουργήματα (με εμπεριστατωμένους προλόγους ειδικών) της λογοτεχνίας μας, τα άπαντα των θεατρικών κριτικών του Άλκη Θρύλου (1927- 1971!) και τώρα τους δύο πολυσέλιδους τόμους που επιμελήθηκε ο ακάματος, σεβαστικός στο παρελθόν και παιδαγωγικότατος για το μέλλον ποιητής και δαιμόνιος βιβλιοδίφης Θανάσης Νιάρχος: «Η κριτική για τον Άλκη Θρύλο» και «Η κριτική για τον Πέτρο Χάρη». Και οι δύο αυτοί δημιουργοί υπήρξαν ιερά τέρατα της γενιάς τους, κυρίως δοκιμιογράφος και κριτικός ο (η) πρώτος και πεζογράφος, κριτικός, δοκιμιογράφος ο δεύτερος.

Ο Νιάρχος συνέλεξε μια πλειάδα κριτικών αποτιμήσεων του έργου τους εκκινώντας από τις πρωτόλειες δημιουργίες τους και φτάνοντας έως τα έσχατα ώριμα κείμενά τους. Δεν παρέλειψε ούτε τους ύμνους που γράφτηκαν ούτε τις αμφισβητήσεις του όλου ή μέρους του έργου τους ούτε τους λιβέλλους.

Έτσι γράφεται η ιστορία των ιδεών και έτσι καλλιεργείται η πνευματική ζωή, με αντεγκλήσεις, αντιπαραθέσεις, αρνήσεις και επαίνους, εξάρσεις και φτήνιες. Ο καθείς εκτίθεται στον χρόνο. Κρίνει και κρίνεται.

Το Ίδρυμα Ουράνη και ο Θανάσης Νιάρχος με τα σπάνια σε τιμιότητα αυτά εκδοτικά μνημεία επιτρέπουν στους νεώτερους να εξερευνήσουν την ελληνική πνευματική ενδοχώρα, σε εποχές εύφορες και γόνιμες.