Μεγάλο μαχαίρι στα επιδόματα του Δημοσίου

Σε μεγαλύτερες περικοπές στα επιδόματα των δημοσίων υπαλλήλων από αυτές που κυκλοφόρησαν με βάση τα πρώτα σενάρια οδηγείται το υπουργείο Οικονομικών, καθώς διαπιστώνεται ότι διαφορετικά δεν θα μπορέσουν να εξοικονομηθούν τα 650 εκατ. ευρώ, για τα οποία έχει δεσμευθεί η κυβέρνηση στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Στο υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζονταν όλη την προηγούμενη εβδομάδα διάφορα εναλλακτικά σενάρια, από τα οποία προέκυψε ότι ακόμη και με άγριες περικοπές στα υψηλά επιδόματα, η άσκηση «δεν βγαίνει», αν δεν υπάρξουν έστω και μικρές μειώσεις στα επιδόματα του μεγάλου αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων που βρίσκονται στα χαμηλότερα εισοδήματα.

Τα εναλλακτικά σενάρια
Συγκεκριμένα, τα σενάρια που εξετάστηκαν προβλέπουν εναλλακτικά:

1 Να μη θιγούν καθόλου οι υπάλληλοι με καθαρές αποδοχές γύρω στα 1.350

– 1.400 ευρώ (περίπου 2.000 ευρώ μεικτά) και να επιβαρυνθούν κλιμακωτά τα υψηλότερα εισοδήματα. Σε αυτή την εκδοχή, η μείωση για κάποια πολύ υψηλά εισοδήματα φτάνει το 50%. Ακόμη κι έτσι όμως, επειδή ο αριθμός αυτών που παίρνουν τα πολύ υψηλά εισοδήματα είναι μικρός, δεν προκύπτει η απαιτούμενη εξοικονόμηση. Επιπλέον, οι αντιδράσεις από τις συγκεκριμένες ομάδες αναμένονται έντονες και η κυβέρνηση φοβάται μήπως ακυρωθεί εντελώς η προσπάθειά της. Αν π.χ. οι δικαστές ή οι εφοριακοί προχωρήσουν σε δυναμικές κινητοποιήσεις, θα αντιμετωπίσει προβλήματα μαζικών προσφυγών ή αδυναμίας συλλογής φόρων.

2 Να επιβληθεί γραμμικά η μείωση του 10% σε όλα τα επιδόματα, οπότε θα συγκεντρωθεί το ποσό, αλλά θα υπάρξουν απώλειες εισοδήματος ακόμη και σε χαμηλόμισθους, καθώς επιπλέον παγώνουν οι μισθοί και καταργείται η αυτοτελής φορολόγηση που ισχύει σε κάποια από αυτά τα επιδόματα. Εδώ η κοινωνική αντίδραση αναμένεται να είναι μεγάλη και επιπλέον θα παραβιάζεται η αρχή της κοινωνικής δικαιοσύνης, στην οποία αναφέρθηκε ο ίδιος ο Πρωθυπουργός.

3 Να επιβληθεί μια μικρή περικοπή, της τάξεως του 5%, σε κάποια χαμηλά εισοδήματα και στη συνέχεια να επιβαρυνθούν τα υψηλότερα εισοδήματα με υψηλότερους συντελεστές, χωρίς όμως να υποστούν τις πολύ μεγάλες περικοπές του πρώτου σεναρίου. Ο συνδυασμός που θα εξασφαλίσει το επιθυμητό αποτέλεσμα με βάση αυτό το σενάριο ήταν μέχρι χθες ακόμη υπό αναζήτηση.

Εναλλακτικά, εξετάστηκε και το ενδεχόμενο να επιβληθεί μια περικοπή προσωρινού χαρακτήρα, η οποία θα γινόταν ευκολότερα αποδεκτή από τους υπαλλήλους. Η λύση όμως αυτή απορρίφθηκε, διότι οι Βρυξέλλες περιμένουν μέτρα μόνιμου χαρακτήρα και έχουν ήδη εκφράσει αντιρρήσεις για τα πολλά προσωρινά που θεωρούν ότι υπάρχουν στον προϋπολογισμό. Η περικοπή των επιδομάτων πρέπει όχι μόνο να εξοικονομεί το απαιτούμενο ποσό, αλλά να αποτελεί και ένα πρώτο βήμα στην κατεύθυνση του ενιαίου μισθολογίου. Έτσι, όσο κι αν είναι δύσκολο υπό συνθήκες πίεσης, πρέπει να μπει με την ευκαιρία μια τάξη στο χάος και το καθεστώς ανισοτήτων των επιδομάτων.

Πράγματι, όπως προκύπτει από μία όχι πλήρη καταγραφή των επιδομάτων που έχει στη διάθεσή του το υπουργείο Οικονομικών (δεν περιλαμβάνει τις παροχές των βουλευτών, των στρατιωτικών, των δικαστών και των διπλωματών, που φέρουν διαφορετικές ονομασίες), οι ανισότητες στα επιδόματα είναι τεράστιες και όχι απαραιτήτως δικαιολογημένες.

Για παράδειγμα, στο υπουργείο Οικονομικών, που βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος αυτές τις μέρες, το επίδομα είναι σχεδόν το ίδιο, τόσο για τους υπαλλήλους Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης (970- 1.800 ευρώ) όσο και γι΄ αυτούς της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (1.200-

2.100 ευρώ). Συνεπώς, το επίδομα είναι θέμα υπουργείου και όχι θέσης που απαιτεί ευθύνη. Υπάλληλοι Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης σε άλλα υπουργεία έχουν πολύ χαμηλότερες αμοιβές από αυτές των υπαλλήλων Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης (της 9χρονης) του υπουργείου Οικονομικών.

Ακόμη, στο υπουργείο Υγείας, οι νοσηλευτές παίρνουν επιδόματα 280- 310 ευρώ, μικρότερα από των διοικητικών υπαλλήλων (476 ευρώ).

Τα υψηλότερα επιδόματα πάντως, με βάση την καταγραφή αυτήν, παίρνουν οι ελεγκτές της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, που φτάνουν τα 2.410 ευρώ τον μήνα.

Η περικοπή των επιδομάτων πρέπει όχι μόνο να εξοικονομεί το απαιτούμενο ποσό, αλλά και να αποτελεί ένα πρώτο βήμα στην κατεύθυνση του ενιαίου μισθολογίου

Στρατηγική αποκατάστασης της αξιοπιστίας της ελληνικής οικονομίας
, Του ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ

Η αξιοπιστία της ελληνικής οικονομίας έχει δεχθεί βαρύ πλήγμα. Ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός της τελευταίας πενταετίας, σε συνδυασμό με τις μνήμες της διαβόητης απογραφής του 2004, αλλά και η αιφνιδιαστική αποκάλυψη του πραγματικού ελλείμματος του 2009 ερέθισαν τη διεθνή οικονομική κοινότητα και δημιούργησαν ένα εξαιρετικά εχθρικό περιβάλλον στις διεθνείς αγορές, στον διεθνή Τύπο αλλά και στους εταίρους μας στην ευρωζώνη. Η νέα κυβέρνηση δεν αντελήφθη εγκαίρως την κρισιμότητα της κατάστασης και άργησε να πάρει τα κατάλληλα μέτρα.

Τα μέτρα και οι κατευθύνσεις που εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός πριν από λίγες ημέρες είναι προς την ορθή κατεύθυνση, ιδιαίτερα αν σηματοδοτούν στροφή της οικονομικής πολιτικής προς μια άλλη φιλοσοφία, που βρίσκεται πιο κοντά στη σκληρή πραγματικότητα που αντανακλάται στον υψηλό εξωτερικό δανεισμό του δημόσιου τομέα και τα ασυνήθιστα υψηλά περιθώρια δανεισμού (spreads). Κάλλιο αργά παρά ποτέ, λοιπόν.

Όμως, αυτό δεν είναι αρκετό. Τα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής πρέπει να συμπληρωθούν με μέτρα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και όχι μόνον.

Η κυβέρνηση πρέπει να υιοθετήσει οικονομική πολιτική διαχείρισης κρίσης, που θα έχει, για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, μόνο έναν στόχο: την αποκατάσταση της αξιοπιστίας στις διεθνείς αγορές. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει, πρώτον, να επανεξετάσει νομοσχέδια ή ρυθμίσεις που προεξοφλούμενα δημιουργούν οικονομικές επιβαρύνσεις άμεσες ή έμμεσες για τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και το τραπεζικό σύστημα, δεύτερον, να επιβάλει τη νέα φιλοσοφία σε όλες τις εκφάνσεις της κυβερνητικής πολιτικής, τρίτον, να επιβάλει την οργάνωση και διοίκηση που απαιτούν οι συνθήκες κρίσης και, τέταρτον, να ενισχύσει το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΠΣΑ) με πρόσθετα μέτρα για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Η ελληνική οικονομία παραμένει δέσμια μιας λογικής κλειστών αγορών και μπορεί κάλλιστα να χαρακτηριστεί ως η τελευταία σοβιετικού τύπου οικονομία της Ευρώπης. Τα οφέλη από το άνοιγμα των αγορών που παραμένουν κλειστές είναι σημαντικά, της τάξεως αρκετών μονάδων του ΑΕΠ ετησίως, και μπορούν να συμβάλουν τόσο στη δημοσιονομική προσαρμογή όσο και, κυρίως, στη δημιουργία νέων πηγών οικονομικής μεγέθυνσης που τόσο τις χρειάζεται η ελληνική οικονομία στην τρέχουσα περίοδο κρίσης.

Μέτρα για άνοιγμα των αγορών
Ενδεικτικά, τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν για το άνοιγμα των αγορών που παραμένουν ολικώς ή μερικώς κλειστές μπορεί να περιλαμβάνουν:

● Άμεση απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων.

● Άμεση άρση των περιορισμών στον ανταγωνισμό: cabotage, bake-off, αγορά καυσίμων, ελάχιστες υποχρεωτικές τιμές, ωράρια λειτουργίας καταστημάτων, μουσείων κ.λπ.

● Ορισμό των δημόσιων φορέων/ επιχειρήσεων που καταργούνται, συγχωνεύονται ή ιδιωτικοποιούνται.

● Ορισμό της προς αξιοποίηση/ εκμετάλλευση δημόσιας περιουσίας, των τρόπων αξιοποίησής της και των προσδοκώμενων εσόδων.

10ετές πρόγραμμα οικονομικής ανάταξης
Πέραν των μέτρων βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα, η κυβέρνηση πρέπει να εκπονήσει και να παρουσιάσει ένα δεκαετές πρόγραμμα οικονομικής ανάταξης (2010-2020) με στόχους, μεταξύ άλλων, για το δημόσιο χρέος και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, καθώς και με μέτρα αντίστοιχης χρονικής εμβέλειας. Σε ένα τέτοιο μακροπρόθεσμο πρόγραμμα οι στόχοι και τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής συμπλέκονται με στόχους και μέτρα αλλαγής του αναπτυξιακού προτύπου της χώρας (Οικονομία της Γνώσης, Παραγωγική Αναδιάρθρωση, Αποτελεσματικότητα του Κράτους, Θεσμοί, Επιχειρηματικότητα, Κοινωνική Πολιτική, Περιουσία του Δημοσίου, Διαχείριση Ανθρώπινου Κεφαλαίου και Φυσικών Πόρων, Πράσινη Ανάπτυξη, Νέα Συγκριτικά Πλεονεκτήματα). Με τον τρόπο αυτόν, η διεθνής οικονομική κοινότητα θα αποκτήσει μια καλύτερη εικόνα των δυνατοτήτων για αύξηση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.

Στήριξη στις χώρες που κάνουν το σωστό
Αν τα πρόσθετα μέτρα, με τις όποιες διασφαλίσεις ζητηθούν από τους εταίρους μας στην ευρωζώνη, κριθούν ικανοποιητικά ενδυναμώνοντας το ΠΣΑ και καταστώντας υλοποιήσιμους τους φιλόδοξους στόχους του, το Εurogroup πρέπει, με την ευκαιρία των τρεχόντων προβλημάτων, να εκπονήσει Σχέδιο Οικονομικής Αλληλεγγύης μεταξύ των μελών του. Το Σχέδιο αυτό θα παρέχει κάποιου είδους εγγυήσεις σε κράτη-μέλη, ιδιαίτερα τα μικρότερα, τα οποία στην περίπτωση που, αν και έχουν λάβει τα δέοντα μέτρα αποκατάστασης των δημοσιονομικών προβλημάτων, συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν «στρατηγικές έντασης» στις διεθνείς αγορές από φορείς με δυνατότητα μεγάλης μόχλευσης (όπως τα hedge funds) και επένδυσης σε στοιχήματα στην αγορά παραγώγων.

Όσο δίκαιο και αν έχουν, και πράγματι έχουν, τα στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της ΕΚΤ, υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης κ.λπ. για την ασυνεπή συμπεριφορά της Ελλάδος, γεγονός παραμένει, και αυτό θεμελιώνεται στη διεθνή πρόσφατη αλλά και την παλαιότερη εμπειρία, ότι ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης ανθεί αποσταθεροποιητική κερδοσκοπία. Ο καλύτερος τρόπος να αντιμετωπιστεί, παραμένει αυτός που συνιστά και το αρχαίο ρητό: «Συν Αθηνά και χείρα κίνει». Δηλαδή, να κάνουμε εμείς, και όποιες άλλες χώρες παρουσιάζουν πρόβλημα αξιοπιστίας στις διεθνείς αγορές, αυτό που πρέπει, αλλά αν πράγματι το κάνουμε, πρέπει να υπάρξει και κάποιου είδους συλλογική στήριξη. Το είδος και η έκταση της στήριξης ας αποφασιστούν από το Εurogroup.

Η κυβέρνηση πρέπει να υιοθετήσει οικονομική πολιτική διαχείρισης κρίσης που θα έχει, για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, μόνο έναν στόχο: την αποκατάσταση της αξιοπιστίας στις διεθνείς αγορές

Ο Γιάννης Στουρνάρας είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ
Η αγωνία του Γ. Παπακωνσταντίνου

Ο υπουργός Οικονομικών κ. Γ. Παπακωνσταντίνου θέλει να είναι σίγουρος ότι όταν θα πάει στο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών (ΕCΟFΙΝ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη μεθεπόμενη εβδομάδα (15-16/2), όπου θα υιοθετηθούν οι συστάσεις της Κομισιόν για το ελληνικό υπερβολικό έλλειμμα, θα έχει να παρουσιάσει ένα αξιόπιστο πρώτο δείγμα γραφής της πολιτικής της κυβέρνησης.

Πρέπει, επομένως, τα νούμερα οπωσδήποτε να βγαίνουν.

Το δεύτερο κρίσιμο ραντεβού είναι στις 16 Μαρτίου, οπότε η Ελλάδα θα παρουσιάσει την πρώτη έκθεσή της για την εφαρμογή του Προγράμματος και πρέπει να επιβεβαιώσει τις αποφάσεις για την εισοδηματική και φορολογική πολιτική.

Η αγωνία του κ. Παπακωνσταντίνου είναι έντονη, καθώς τα μηνύματα που έρχονται από Βρυξέλλες και Φρανκφούρτη κάθε άλλο παρά ενθαρρυντικά είναι. Παρά τη στήριξη που παρείχαν τόσο η Κομισιόν διά του επιτρόπου κ. Χ. Αλμούνια όσο και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διά του προέδρου της κ. Ζαν Κλοντ Τρισέ στα λόγια, στην πραγματικότητα πηγές διαμηνύουν ότι το κλίμα παραμένει βαρύ εις βάρος της Ελλάδας. Έτσι, η κυβέρνηση πρέπει να συνεχίσει να δίνει δείγματα αξιοπιστίας και συνέπειας σε αυτά που έχει υποσχεθεί, αν θέλει να ελπίζει σε μια βελτίωση του κλίματος, που κάθε άλλο παρά σίγουρη είναι.


Αντιδράσεις για τις περικοπές

Ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΟΥ (εφοριακών) κ. Γ. Γρίβας υπολογίζει ότι οι απώλειες για τα εισοδήματα των υπαλλήλων του κλάδου του μπορεί να φτάσουν και σε ποσοστό 25% ή στα 700 ευρώ τον μήνα, σε ορισμένες περιπτώσεις. Μόνο από την περικοπή κατά 20% των επιδομάτων τους θα χάσουν 240-400 ευρώ τον μήνα, ενώ από την κατάργηση της αυτοτελούς φορολόγησης, που ισχύει σήμερα για το 50% των επιδομάτων τους, οι απώλειες θα είναι 150 ευρώ τον μήνα κατά μέσο όρο.

Ο κ. Γρίβας υποστηρίζει ότι οι μισθοί των οικονομικών υπαλλήλων είναι και στις άλλες χώρες διπλάσιοι από τον μέσο όρο των δημοσίων υπαλλήλων και επομένως είναι άδικο να στοχοθετούνται εδώ.

Ο ίδιος λέει ότι θα μπορούσε να δεχθεί μια μείωση για τους υπαλλήλους των Εφοριών έως 8%, αλλά όχι 25%.