Το Πνεύμα του Τόνου

Γιάννης Τσαρούχης
Της Εύας Κοταμανίδου

Αναδρομική έκθεση έργων του Γ. Τσαρούχη στο Μουσείο Μπενάκη. Ευκαιρία να γνωρίσουν και οι νεώτεροι τον μεγάλο, τόσο γνωστό- άγνωστο, Γ. Τσαρούχη. Προσωπικότητα πολυδιάστατη, μια εμβληματική μορφή της περίφημης γενιάς του ΄30.

Γέννημα- θρέμμα του Πειραιά, από μεγαλοαστική οικογένεια, ενός νεοκλασικού Πειραιά που δεν υπάρχει πια. Μαθητής του Παρθένη και του Κόντογλου, βαθύς γνώστης του διαχρονικού ελληνικού πνεύματος, όπως και τόσοι άλλοι συνοδοιπόροι της γενιάς του, κριτικός, ανατρεπτικός, συχνά είρων, σχολιαστής των κοινωνικοπολιτικών πεπραγμένων όσο και των πνευματικών αντίστοιχων, ευφυής, ευαίσθητος, με αχαλίνωτη φαντασία και ευγενική απλότητα, διήνυσε τον 20ό αιώνα πάντα παρών ώς το τέλος (1989) με τους πίνακές του, τις θαυμάσιες σκηνογραφικές, ενδυματολογικές εκπλήξεις του στο θέατρο και στον κινηματογράφο, συμμετέχοντας ανελλιπώς στην πνευματική ζωή. Οι περίφημοι ναύτες, οι στρατιώτες του, η λατρεία του στο αργό ζεϊμπέκικο, τα γυμνά του, τα καφενεία, τα νεοκλασικά σπίτια, οι προσωποποιημένες τέσσερις εποχές, ο Άγιος Σεβαστιανός, τα υπέροχα ανεπανάληπτα κοστούμια των «Περσών» και των «Ορνίθων», οι μεταφραστικές, σκηνοθετικές του απόπειρες «Τρωάδες», «Επτά επί Θήβας» σημάδεψαν μια πλούσια δημιουργική πορεία ζωής. Είχα την τύχη να τον γνωρίσω από κοντά στο Θέατρο Τέχνης, βοηθώντας τον, πλέκοντας, στην ανάμειξη των χρωμάτων στα μανίκια των «Περσών» και στους «Όρνιθες». Και τέλος, εκείνο το θαυμαστό καλοκαίρι του 1977 στις «Τρωάδες». Όλες οι πρόβες στην αυλή του, στο Μαρούσι.

Σ΄ αυτές τις προσωπικές επαφές «γνώρισα» όχι μόνο το μεγάλο καλλιτέχνη δημιουργό, αλλά και τον άνθρωπο Τσαρούχη.