Ανώτατοι Δικαστές μέσω Βουλής

Τομή στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης με σκοπό την ενίσχυση της διαφάνειας των διαδικασιών και την κατά το δυνατόν αποδέσμευση της δικαστικής εξουσίας από την εκτελεστική επιχειρεί να εισαγάγει νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης, με το οποίο επαναφέρεται παράλληλα το αυτοδιοίκητο στα μεγάλα δικαστήρια και τις εισαγγελίες της χώρας.

Το νομοθέτημα το οποίο παρέδωσε ήδη ο υπουργός Δικαιοσύνης Χ. Καστανίδης σε δημόσια διαβούλευση (http://www. opengov. gr/ministryofjustice/), κινείται- όσον αφορά την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης- εντός του ισχύοντος συνταγματικού πλαισίου που, ως γνωστόν, εναποθέτει στο Υπουργικό Συμβούλιο την τοποθέτηση των προέδρων και αντιπροέδρων των Ανωτάτων Δικαστηρίων, καθώς και του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και του γενικού επιτρόπου των Ανωτάτων Δικαστηρίων. Καθιερώνει ωστόσο την εμπλοκή της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής προκειμένου να διευρυνθεί η δημοκρατική νομιμοποίηση της διαδικασίας.

Έτσι, αντί του ενός και μοναδικού σταδίου που προβλέπει το άρθρο 90 παρ. 5 του Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο ο υπουργός Δικαιοσύνης εισηγείται και το Υπουργικό Συμβούλιο αποφασίζει ποια πρόσωπα θα καταλάβουν τα ανώτατα αξιώματα των Ανωτάτων Δικαστηρίων, με το νέο σχέδιο νόμου καθιερώνεται η μεσολάβηση της Διάσκεψης των προέδρων της Βουλής, στην οποία ανατίθεται ένα σημαντικό έργο.

Πώς θα επιλέγονται
Σε περίπτωση επιλογής του προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας, του προέδρου και του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, του προέδρου και του γενικού επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου καθώς και του γενικού επιτρόπου των διοικητικών δικαστηρίων, προεπιλέγονται αρχικά με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου έξι ανώτατοι δικαστικοί λειτουργοί οι οποίοι διαθέτουν τα τυπικά προσόντα. Ο κατάλογος των έξι διαβιβάζεται στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής που καλείται να εκφράσει θετική γνώμη- ομόφωνα ή με πλειοψηφία τουλάχιστον 4/5 των μελών της- για τους τρεις υποψηφίους, αφού προηγουμένως καλέσει σε ακρόαση και τους έξι. Την τελική επιλογή του ενός από τους τρεις έχει το Υπουργικό Συμβούλιο, με την ηθική και όχι την εκ του νόμου δέσμευση να λάβει υπόψη τη γνώμη της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής.

Θα στέλνει κατάλογο
Για την επιλογή των αντιπροέδρων των Ανωτάτων Δικαστηρίων, ο υπουργός Δικαιοσύνης αποστέλλει στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής κατάλογο με το σύνολο των δικαστικών λειτουργών που διαθέτουν τα τυπικά προσόντα (παραβλέποντας, αν χρειαστεί, την επετηρίδα) και η Διάσκεψη καλείται να εκφέρει θετική γνώμη για τριπλάσιο αριθμό υποψηφίων από αυτούς που πρόκειται να επιλεγούν. Η ακρόαση των υποψηφίων δεν είναι υποχρεωτική, ενώ απαιτείται ομοφωνία ή πλειοψηφία 4/5 των μελών της Διάσκεψης.

Οι διεργασίες για την κάλυψη των θέσεων που πρόκειται να κενωθούν θα αρχίζουν δύο μήνες νωρίτερα (τον Απρίλιο) ώστε τον Ιούνιο, οπότε αποχωρούν λόγω ορίου ηλικίας οι δικαστικοί λειτουργοί, να έχουν ολοκληρωθεί. Πάντως αν η Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής δεν ολοκληρώσει εντός της προβλεπόμενης δίμηνης προθεσμίας, θα έχει δικαίωμα ο υπουργός Δικαιοσύνης να προχωρήσει χωρίς τη γνώμη της.

ΝΩΡΙΤΕΡΑ ΟΙ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ

Οι διεργασίες για την κάλυψη των θέσεων που πρόκειται να κενωθούν στην ηγεσία της Δικαιοσύνης θα αρχίζουν Απρίλιο

Αυτοδιοίκητο στα μεγάλα δικαστήρια με κριτήριο την αρχαιότητα

ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ κωλυμάτων εκλογιμότητας και τον περιορισμό του αριθμού των υποψηφίων με κριτήριο την αρχαιότητα επαναφέρει το υπουργείο Δικαιοσύνης το αυτοδιοίκητο στα μεγάλα δικαστήρια και τις εισαγγελίες της χώρας. Το αυτοδιοίκητο- η επιλογή δηλαδή των διοικήσεων δικαστηρίων και εισαγγελιών από τις ολομέλειές τους- θεσμοθετήθηκε το 1993 και καταργήθηκε το 2008, ως αποτυχημένο. Αφορμή αποτέλεσε η αποκάλυψη των παραδικαστικών κυκλωμάτων, ως πηγή του κακού των οποίων θεωρήθηκαν οι «πελατειακές» σχέσεις που καλλιεργούνται μεταξύ υποψηφίων και ψηφοφόρων. Το αίτημα για την επαναφορά του ωστόσο παρέμεινε έκτοτε διαρκώς επίκαιρο.

Με κατεύθυνση τη βελτίωση του θεσμού, αλλά και την άμβλυνση των αμφισβητήσεων ως προς την αποτελεσματικότητά του, όπως δήλωσε χθες ο υπουργός Δικαιοσύνης Χάρης Καστανίδης, το σύστημα του αυτοδιοίκητου επανέρχεται «περιχαρακωμένο» από σειρά μέτρων. Θα ισχύσει στα πολιτικά και διοικητικά Πρωτοδικεία και Εφετεία Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά, καθώς και στα Ειρηνοδικεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης, όπως και στις Εισαγγελίες Εφετών Αθηνών και Πρωτοδικών Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Ο αριθμός υποψηφίων θα είναι περιορισμένος (από 5 έως 20 ανάλογα με τον αριθμό των δικαστικών λειτουργών που υπηρετούν στο κάθε δικαστήριο), ενώ δικαίωμα συμμετοχής θα έχουν οι αρχαιότεροι, πλην εκείνων που έχουν διωχθεί στο παρελθόν πειθαρχικά ή έχουν κριθεί μη προακτέοι. Οι συνδικαλιστές έχουν δικαίωμα υποψηφιότητας, αλλά αν εκλεγούν οφείλουν να παραιτηθούν από το Δ.Σ. του συνδικαλιστικού τους οργάνου. Η θητεία των εκλεγομένων θα είναι διετής.


Υποχρεωτική η τριετής υπηρεσία αρεοπαγίτη

ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ σχέδιο νόμου επαναφέρεται ως υποχρεωτική η τριετής υπηρεσία στον βαθμό του αρεοπαγίτη προκειμένου να προαχθεί κάποιος σε αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, ενώ σε εισαγγελέα του Αρείου Πάγου προάγεται αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου ή αρεοπαγίτης ή αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου με επίσης τουλάχιστον τρία χρόνια υπηρεσίας στους βαθμούς αυτούς. Ο γενικός επίτροπος διοικητικών δικαστηρίων πρέπει να έχει τετραετή υπηρεσία στους βαθμούς του επιτρόπου και του αντεπιτρόπου ή του προέδρου Εφετών διοικητικών δικαστηρίων.

Σημειώνεται ότι η υποχρεωτική προϋπηρεσία μειώθηκε κατά έναν χρόνο (από τρία σε δύο) το 2006, όταν τοποθετήθηκε στην κορυφαία θέση της εισαγγελικής αρχής ο κ. Γ. Σανιδάς. Οι αιτιάσεις μάλιστα της αντιπολίτευσης, ως προς την τροποποίηση του ισχύοντος τότε πλαισίου, εστίαζαν στο πρόσωπό του, καθώς δεν είχε συμπληρώσει τριετία στον Άρειο Πάγο. Το υπουργείο Δικαιοσύνης πάντως είχε χαρακτηρίσει αναγκαία τη νέα ρύθμιση προκειμένου να καλυφθούν οι κενές θέσεις αντιπροέδρων, καθώς οι αρεοπαγίτες που είχαν συμπληρώσει τριετία υπολείπονταν του απαιτούμενου αριθμού.