«Ελάχιστα έργα βίντεο αρτ είναι σοβαρά»

Είναι τέχνη η βίντεο αρτ και τα εικαστικά στο Διαδίκτυο; Ο υπέρμαχος του καμβά Χρόνης Μπότσογλου ανοίγει τη συζήτηση και οι καλλιτέχνες των νέων μέσων τον ακολουθούν
«Μπορεί ο ηλεκτρονικός υπολογιστής να έχει μπει στην τέχνη, το θέμα είναι όμως ότι πολύ λίγη τέχνη έχει γίνει μέσω υπολογιστή. Μπορεί να υπάρχουν πολλά έργα βιντεοτέχνης, αλλά ελάχιστη είναι σοβαρή. Την βλέπεις και βαριέσαι. Υπάρχουν μερικά διαμάντια, όπως του Γουόρχολ και του Βιόλα που σε πείθουν αμέσως ότι είναι τέχνη», λέει στα «ΝΕΑ» ο ζωγράφος Χρόνης Μπότσογλου, ο οποίος ετοιμάζει την αναδρομική του έκθεση στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

«Ας μην ξεχνάμε πως η τέχνη λειτουργεί σε συγκεκριμένο πλαίσιο. Κάποτε υπήρχε μόνο στις εκκλησίες και στα κεντήματα της γιαγιάς. Τώρα βρίσκεται παντού. Το αν πείθει ή όχι είναι άλλο θέμα», συνεχίζει ο ανήσυχος και ευαίσθητος εκπρόσωπος της γενιάς της αμφισβήτησης του ΄70, ο οποίος αναζητά να αποτυπώσει πάνω στον καμβά του (όπως πάντα) τα μυστικά της ψυχής και της μνήμης με άξονά του το ανθρώπινο- συχνά γυμνό- σώμα.

Για ποιο λόγο ο κόσμος γυρίζει την πλάτη του στη σύγχρονη τέχνη;

Διότι υπάρχει έκπτωση αξιών. Έχει καταρρεύσει το σύστημα. Νόμιζα ότι πηγαίναμε στον αιώνα της λογικής. Κι όμως, σήμερα οι πόλεμοι γίνονται για τη θρησκεία. Ποιος το περίμενε πως μια χώρα με δέκα εκατομμύρια αποδήμους θα γινόταν ξενοφοβική και ρατσιστική; Φιλόξενοι ήμασταν όσο δεν ερχόταν κανένας. Όταν λοιπόν έχει καταρρεύσει το σύστημα, μαζί καταρρέει και η αισθητική, γι΄ αυτό και δεν μας αρέσουν τα έργα τέχνης της εποχής μας.

Τώρα- λίγο πριν από τα εγκαίνια της αναδρομικής του έκθεσης στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης με 200 πίνακες και γλυπτά και μια σειρά καινούργιων έργων με αναφορές σε δημιουργούς που τον επηρέασαν (Βαν Γκογκ, Χαλεπάς, Μπέικον) του δίνεται ακόμη μια ευκαιρία για ενδοσκόπηση και αυτοκριτική.

«Έκανα αυτό που ήθελα στη ζωή μου. Εικόνες. Λίγες όμως από αυτές μου αρέσουν. Αν τις είχα στα χέρια μου, θα τις ξαναδούλευα, διότι όταν τελειώνεις ένα έργο δεν σημαίνει ότι κατάφερες να εκφράσεις όσα ήθελες. Σημαίνει ότι έκλεισε ο κύκλος για μας και μετατοπίστηκε το ενδιαφέρον μας».

Έχετε ζηλέψει έργα συναδέλφων σας;

Μα τα ξένα ζηλεύω. Από τα έργα των άλλων και τις δικές μας αποτυχίες μαθαίνουμε. Ούτε από τα βιβλία ούτε με τα λόγια.

Τότε τι διδάσκατε τόσα χρόνια ως καθηγητής και πρύτανης στη Σχολή Καλών Τεχνών;

Περί της τέχνης λόγος, επειδή δεν υπάρχει Ακαδημία με την κλασική έννοια, όπου ο δάσκαλος έπιανε το κάρβουνο και σχεδίαζε και ο μαθητής έπρεπε να τον μιμηθεί.

Αν βάλεις σήμερα έναν μαθητή να σε μιμηθεί θα σου πει «τι ανοησίες είναι αυτές»; Και θα έχει δίκιο, καθώς υπάρχουν άπειροι τρόποι για να γίνει κάτι. Όχι μόνο ένας.

Πότε θεωρείτε ολοκληρωμένο ένα έργο;
Μια ζωγραφιά σταματάει όταν δεν μπορείς να την καταστρέψεις άλλο. Εκείνη μαθαίνει να αμύνεται στον δημιουργό της, όπως τα παιδιά στους γονείς ώσπου να βρουν τον εαυτό τους. Διότι οι γονείς θέλουν το παιδί τους να γίνει σαν κι αυτούς και δεν κοιτάνε τα χάλια τους και να αφήσουν το παιδί μήπως γλιτώσει και γίνει καλύτερο. Τη ζωγραφική νομίζουμε ότι την ελέγχουμε. Τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της όμως δεν μπαίνουν συνειδητά. Άλλη πρόθεση έχει ο ζωγράφος και άλλο γράφεται στον καμβά, αλλά είναι κάτι που το καταλαβαίνεις αμέσως μετά.

Σε μια τόσο ταραγμένη εποχή δεν είναι εσωστρεφές να ζωγραφίζετε μοναχικές ανθρώπινες φιγούρες;

Ο σχολιασμός της πραγματικότητας γίνεται άμεσος όταν το απαιτεί η εποχή. Και η στάση ζωής είναι τρόπος σχολιασμού. Όλοι μιλάμε εύκολα, αλλά δεν νομίζω ότι οι δικές μου απόψεις έχουν πλέον ενδιαφέρον και πρωτοτυπία. Όσο γερνάει ο άνθρωπος δεν κρίνει αντικειμενικά τα πράγματα. Ζει με το παρελθόν και αποφεύγει το μέλλον, γι΄ αυτό και του κάνουν αναδρομικές.

«Είναι γελοίο να μην έχουμε Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
Φταίει η στενοκεφαλιά μας και ο πολιτικά. Μιλάμε για Εurovision ενώ δεν έχουμε θεσμούς και το θεωρούμε και ιδιαιτερότητα, ενώ είναι βλακεία»

ΙΝFΟ

Aναδρομική έκθεση του Χρόνη Μπότσογλου εγκαινιάζεται αύριο στις 20.00 στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Βασ. Γεωργίου Β΄ 17-19 και Ρηγίλλης).

«Το έργο τέχνης δεν κρίνεται από το μέσο»

«Είμαι υπέρ της τέχνης που γίνεται μέσω βίντεο ή υπολογιστή, αρκεί να βγάζει κάτι ιδιαίτερο, προσωπικό» λέει στα «ΝΕΑ» η ζωγράφος του καμβά -κυρίως των «Κολυμβητών»- Μαρία Φιλοπούλου. «Το μέσο δεν έχει σημασία. Το έργο τέχνης δεν κρίνεται από το μέσο, αλλά από το αποτέλεσμα. Έχω δει εξαιρετικά πράγματα που με γοητεύουν. Κι ας μην ξεχνάμε πως δεν υπάρχει μόνο κακό βίντεο, αλλά και κακή ζωγραφική».


«Τα πάντα μπορούν να αμφισβητηθούν»

Μίλτος Μανέτας, εικαστικός του Διαδικτύου: «Η μόνη τέχνη που έχει κάποια δόξα σήμερα είναι η τέχνη στο Ίντερνετ. Όλα τα υπόλοιπα είναι ενδιαφέροντα, αλλά δεν έχουν σημασία από επαναστατική άποψη. Αυτό συμβαίνει γιατί ο μεγαλύτερος εχθρός μας είναι η τεχνολογία και να τον πολεμάς στο δικό του χωράφι είναι πολύ επικίνδυνο αλλά και πολύ ωραίο.

Από την άλλη πλευρά, η ζωγραφική παραμένει η πιο σπουδαία εικαστική έκφραση γιατί τα έργα της ξεφεύγουν από οποιαδήποτε εξήγηση».

Μάνθος Σαντοριναίος, επίκουρος καθηγητής Πολυμέσων στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών:

«Κατ΄ αρχάς θεωρώ ξεπερασμένο και ανώφελο να κάνουμε τέτοιες συζητήσεις όταν τα νέα μέσα έχουν μπει σε όλες τις ακαδημαϊκές σχολές, αλλά και στην αγορά της τέχνης. Βεβαίως υπάρχουν κι αυτοί που αμφισβητούν και τον Θεό και καλά κάνουν. Τα πάντα μπορούν να αμφισβητηθούν άλλοτε με τρόπο δημιουργικό και άλλοτε όχι. Είναι ανιαρό να συζητάμε όλα αυτά, πόσω μάλλον όταν γενικώς η τέχνη βρίσκεται σε παρακμή».