[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Η σημασία κανόνων και θεσμών

Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ της (κάθε) κυβέρνησης/διοίκησης με τρόπο που να διασφαλίζει αποτελεσματικότητα, διαφάνεια, συνεκτικότητα αποτελεί πάντοτε ένα κεντρικό ζητούμενο για αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες. Το εγχείρημα δεν είναι καθόλου εύκολο, ιδιαίτερα κάτω από τις σημερινές συνθήκες των περίπλοκων και σύνθετων προβλημάτων και με μία χώρα, όπως η Ελλάδα, να λειτουργεί ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σ΄ ένα θεσμικό πλαίσιο δηλαδή πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.

Η ίδια όμως η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) προσφέρει ένα σχετικά πετυχημένο πρότυπο (δια)κυβέρνησης. Πρόκειται για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Εuropean Commission). Η Επιτροπή αποτελείται, ως γνωστόν σήμερα, από είκοσι επτά μέλη που προέρχονται από είκοσι επτά διαφορετικά κράτη-μέλη από Βορρά και Νότο, Ανατολή και Δύση της Ευρώπης- από την Ιρλανδία και τη Σουηδία μέχρι την Ελλάδα, τη Ρουμανία, την Κύπρο και τη Μάλτα. Οι είκοσι επτά ανήκουν σε διαφορετικές πολιτικές και ιδεολογικές οικογένειες, διαφορετικά πολιτιστικά και θρησκευτικά μορφώματα, κ.λπ. Λειτουργούν επίσης έξω από τα εθνικά τους σύνορα, στις Βρυξέλλες. Κι όμως παρά τα ανομοιογενή, ετερόκλητα αυτά χαρακτηριστικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως η οιονεί κυβέρνηση του πολιτικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποδίδει, είναι σε γενικές γραμμές αποτελεσματική με τα αυτονόητα βεβαίως «ελλείμματα», καθυστερήσεις και τριβές. Το ερώτημα είναι γιατί αποδίδει. Μια απάντηση μπορεί να είναι το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν είναι υπόλογος σε κανένα εκλογικό σώμα, απλώς «ελέγχεται» σε κάποιον βαθμό από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μια άλλη απάντηση, περισσότερο πειστική, είναι όμως ότι η Επιτροπή αποδίδει γιατί η λειτουργία της στηρίζεται σε θεσμοποιημένους κανόνες που εφαρμόζονται με αυστηρότητα και σχολαστική συνέπεια. Η κυριαρχία των κανόνων ακυρώνει τη συγκρουσιακή χημεία που εγγενώς υπάρχει σ΄ ένα τόσο ετερογενές σύνολο. Και είναι ακριβώς αυτό που απουσιάζει μέχρι σήμερα από την Ελλάδα.

Η ανυπαρξία δηλαδή θεσμοποίησηςθεσμοποιημένων ουδέτερων κανόνων για τη λειτουργία του κυβερνητικού και διοικητικού συστήματος- με αποτέλεσμα να επικρατούν οι αδιαφανείς, προσωπικές επιλογές, σχέσεις, συμφέροντα και τελικά η διαφθορά.

Όθεν η ανάγκη για κανόνες, θεσμοποίηση και αυστηρή προσήλωση στην εφαρμογή τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσφέρει το πρότυπο…

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.