«Δύσκολα ερωτευόμαστε σήμερα»

«Η δημοκρατία βρίσκεται σε κρίση σε όλον τον κόσμο», λέει στα «ΝΕΑ» ο Τσέχος συγγραφέας Ιβάν Κλίμα
«O έρωτας στα χρόνια της οικονομίας της αγοράς δεν είναι το πιο εύκολο πράγμα. Η απουσία κουλτούρας, η έλλειψη τρόπων στη συμπεριφορά κοστίζει στους ανθρώπους τη δυσκολία να σχετίζονται. Οι άνθρωποι σήμερα δύσκολα ερωτεύονται». Το λέει ο Τσέχος συγγραφέας Ιβάν Κλίμα, ο οποίος γύρω στο 1992 έγραψε το «Ένα ερωτικό καλοκαίρι», το πιο επιτυχημένο του μυθιστόρημα μιλώντας για έναν εγωπαθή βιολόγο ερευνητή στην έγγαμη ζωή του οποίου μπήκε ξαφνικά μια φοιτήτρια.

Η ιστορία του παντρεμένου με δύο παιδιά που ερωτεύεται μια κοπέλα, μπαίνει στην περιπέτεια του συζυγικού ψέματος και στην ηδονή που φέρνει η «παράδοση» στον άλλον δεν είναι ένα πρωτότυπο θέμα. Είναι όμως οι λεπτομέρειες που προσθέτει ο συγγραφέας και το μυθιστόρημά του αντέχει στο σήμερα. «Εκείνο που δείχνει πόσο ερωτευμένος είναι αυτός ο άνδρας έχει να κάνει με το γεγονός ότι δεν είναι πλούσιος κι όμως κάνει στην κοπέλα τα πιο ακριβά δώρα από το υστέρημά του. Επειδή δεν έχει μάθει να αφήνεται στα συναισθήματά του τού είναι πιο εύκολο να της αγοράζει πράγματα για να την έχει», λέει ο Κλίμα που τοποθετεί την ιστορία του Δαβίδ και της Ίβα στην Τσεχία των 60s. Τότε που οι συμπατριώτες του ζούσαν κάτω από τον νόμο ενός απολυταρχικού καθεστώτος.

«Εκείνα τα χρόνια ζούσαμε μέσα σε ένα άσχημο σύστημα. Σήμερα ζούμε μία δημοκρατία που βρίσκεται σε κρίση σε όλον τον κόσμο. Τότε το καθεστώς καταπίεζε τον κόσμο και καταπατούσε τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αργότερα περάσαμε σε μία διακυβέρνηση που την αποκαλώ “εξαντλημένη δικτατορία”. Γιατί μπορεί οι άνθρωποι να μπαίνουν φυλακή για τις πολιτικές τους πεποιθήσεις, όμως δεν τιμωρούνται ισόβια. Εκτίουν ποινή τριών, τεσσάρων χρόνων και δεν είναι μαζικές οι συλλήψεις όπως πριν από 60 χρόνια».

Ο Ιβάν Κλίμα σε αντίθεση με τον συμπατριώτη του Μίλαν Κούντερα επέλεξε να παραμείνει στη χώρα του, συνεχίζοντας να γράφει, έστω κι αν τα έργα του θεωρούνταν ακατάλληλα προς έκδοση. Γεννήθηκε στην Πράγα το 1931 και σε μικρή ηλικία έζησε τρία χρόνια στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Τερεζίν της Τσεχίας.

Όταν ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη φιλοσοφία και την επιστήμη της λογοτεχνίας άρχισε να ταξιδεύει και να δίνει διαλέξεις ως φιλοξενούμενος καθηγητής στο αμερικανικό πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. «Αν είσαι συγγραφέας είναι προτιμότερο να μένεις στον τόπο σου γιατί οπουδήποτε αλλού αρχίζεις να χάνεις την επαφή σου με τη γλώσσα. Κι αν δεν μπορείς να διατηρήσεις τη δυναμική των λέξεων, τότε μειώνεται και η συχνότητα του γραψίματος. Δεν ξέρεις τι να γράψεις, δεν μπορείς να αντιληφθείς τα πράγματα. Γι΄ αυτό θέλησα να παραμείνω στην Πράγα».

ΙΝFΟ

Το «Ένα ερωτικό καλοκαίρι» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη.

Η ιδιοφυΐα του Τολστόι

Ο Ιβάν Κλίμα δεν εγκατέλειψε το γράψιμο ακόμα και στα δύσκολα χρόνια, όταν τα βιβλία του εκδίδονταν παράνομα στη χώρα του ή κυκλοφορούσαν από εκδοτικούς οίκους του εξωτερικού. Και πολύ περήφανος υπογραμμίζει: «Είμαι ο πρώτος Τσέχος συγγραφέας που άρχισα από το 1988 να γράφω σε ηλεκτρονικό υπολογιστή. Τι ανακούφιση να γλιτώνω χρόνο από τις επανειλημμένες διορθώσεις μου πάνω στο χειρόγραφο. Το Ίντερνετ είναι το μέσο που με γλίτωσε από τις βόλτες στη βιβλιοθήκη όταν ήθελα να εξακριβώσω κάποιες λεπτομέρειες». Για τον Κλίμα, αυτός ο κερδισμένος χρόνος έγινε χρόνος ανάγνωσης βιβλίων άλλων συγγραφέων. Από τους οποίους έφτιαξε τη δική του πεντάδα: Ορχάν Παμούκ, Άμος Οζ, Φίλιπ Ροθ, Μάριο Βάργκας Λιόσα. Αλλά πάνω από όλους ο Τολστόι και το έργο ποταμός «Πόλεμος και ειρήνη».

«Τον έχω διαβάσει ολόκληρο δύο φορές στη ζωή μου. Και προσπάθησα να απομονώσω μία φράση του. Μου ήταν αδύνατον. Κάθε πρόταση είναι δεμένη με το κείμενο. Σαν σώμα. Τι ιδιοφυΐα…».