Ημερολόγιο Συνόρων «Προλετάριοι, συγχωρήστε με!»

ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας χτίστηκε ένα Τείχος όχι για να κρατήσει έξω τους «εχθρούς» αλλά για να κλείσει μέσα αυτούς που το έχτισαν. Εχθροί ήταν προπαντός όσοι ήθελαν να βγουν έξω. Γι΄ αυτούς στήθηκαν οι φρουροί, τα μαντρόσκυλα, τα συρματοπλέγματα, οι χαφιέδες, οι σφαίρες που σκότωναν τους δραπέτες, τα κελιά όπου τους βασάνιζαν. Στη «λογική» του Τείχους του Βερολίνου καθρεφτίζεται η αποτυχία των κομμουνιστικών καθεστώτων…

ΣΤΑ ΜΕΣΑ της δεκαετίας του ΄80, όταν τα θεμέλια του Τείχους είχαν αρχίσει να τρίζουν, οι Ρουμάνοι αποκάλεσαν το Βουκουρέστι «Παρανόπολη»- πόλη της παράνοιας. Ήταν τότε που η φονική τρέλα του Τσαουσέσκου είχε γυρίσει τη Ρουμανία έναν αιώνα πίσω. Την ίδια εποχή οι Αλβανοί αποκάλεσαν τα Τίρανα «Αμπσουρντιστάν»- πόλη του παραλόγου. Ήταν η εποχή κατά την οποία και οι δύο χώρεςπου αποτελούσαν την πιο παρανοϊκή εκδοχή του «υπαρκτού σοσιαλισμού»- ήταν βυθισμένες στην έσχατη εξαθλίωση και στον καθημερινό τρόμο. Παραδόξως, εκείνη η τραγική εποχή ήταν και η πιο γόνιμη σε μαύρο χιούμορ. Δυο πράγματα θα θυμάμαι για πάντα από εκείνες τις ημέρες: το πάθος με το οποίο διαβάζαμε απαγορευμένα βιβλία και το πάθος με το οποίο μαζεύαμε τα αντικαθεστωτικά «μαύρα ανέκδοτα». Σε κλίμα τρόμου από τους χαφιέδες, όταν έπρεπε να ξενυχτήσουμε στις ατέλειωτες ουρές παλεύοντας κυριολεκτικά για ένα μπουκάλι γάλα, τα μαύρα ανέκδοτα ήταν το μοναδικό όπλο αντίστασης. Ο μοναδικός χώρος πνευματικός ελευθερίας που μας είχε απομείνει…

ΜΙΑ ΑΠΟ τις κύριες διαφορές ανάμεσα στον κομμουνισμό και στον ναζισμό, νομίζω, έγκειται και στο γεγονός ότι μπορεί κανείς να αφηγείται την ιστορία του πρώτου λέγοντας «μαύρα ανέκδοτα». Ίσως γιατί το τέλος του κομμουνισμού ήταν, εν πολλοίς, ένα happy end χωρίς το λουτρό αίματος που όλοι φοβόντουσαν. Εκτός αυτού, ο ναζισμός ήταν μια κτηνωδία, λόγος και πράξη. Ο κομμουνισμός κατέληξε ένας εφιάλτης, εμποτισμένος όμως με οικουμενικά οράματα. Ακριβώς αυτή η τραγική αντίφαση έκανε αυτά τα καθεστώτα «βιομηχανίες» παραγωγής μαύρου χιούμορ. Τα μαύρα ανέκδοτα καθρεφτίζουν με τον καλύτερο τρόπο τον εγκληματικό παραλογισμό των κομμουνιστικών καθεστώτων. Πολλών ανθρώπων η ζωή καταστράφηκε γιατί είχαν την ατυχία να πουν ένα «μαύρο ανέκδοτο» στον λάθος άνθρωπο. Παρά τα κελιά, όμως, τους χαφιέδες, τα τείχη, τα «μαύρα ανέκδοτα» επέζησαν: μάρτυρες μιας τραγικής, παρανοϊκής εποχής. Όσοι δεν έζησαν σε αυτά τα καθεστώτα, ίσως να μην τους αγγίζει το πικρό, παράλογο χιούμορ που μεταφέρουν. Εμείς που ζήσαμε, δεν θα τα ξεχάσουμε ίσως ποτέ. Γι΄ αυτό σκέφτηκα στην επέτειο της πτώσης του Τείχους να αφηγούμαι κάποια από τα μαύρα ανέκδοτα που θυμάμαι…

Μαύρα ανέκδοτα από την Παρανόπολη
ΕΝΑΣ ΑΛΒΑΝΟΣ, ένας Αμερικανός, ένας Αφρικανός πάνε στον άλλον κόσμο και φθάνουν μπροστά στον Άγιο Πέτρο. Προηγείται ο Αφρικανός. «Εσύ θα πας στον Παράδεισο», λέει ο Άγιος, «έχεις υποφέρει πολύ». Σειρά του Αμερικανού. «Κόλαση», αποφαίνεται ο Άγιος, «έχεις καταναλώσει πολύ και καταπιέσει πολλούς». Τελευταίος ο Αλβανός. «Και συ στην Κόλαση». Γουρλώνει τα μάτια ο Αλβανός. «Άγιε Πέτρο, εγώ και αν έχω υποφέρει», λέει. «Με έχουν βασανίσει, στήνομαι όλη τη νύχτα σε ουρά για ένα μπουκάλι γάλα, με σκοτώνουν στα σύνορα». «Άσ΄ τα αυτά πονηρούλη. Κάνεις μια υπέροχη ζωή», αποκρίνεται ο Άγιος. «Τι νόμιζες, ότι δεν διαβάζω αλβανικές εφημερίδες;» (κυκλοφόρησε το 1986).

Το 1970 στο Έρφουρτ συναντήθηκαν ο Δυτικός Βίλι Μπραντ και ο Ανατολικός Βίλι Στοφ. Ακολούθησε ο εξής διάλογος:
-Μπραντ: «Εγώ μαζεύω ανέκδοτα που λένε οι άνθρωποι για μένα».
-Στοφ: «Εγώ μαζεύω ανθρώπους που λένε ανέκδοτα για μένα»…

Ο ΜΠΡΕΖΝΙΕΦ ερωτεύτηκε σφόδρα μια μπαλαρίνα των Μπολσόι. Στέλνει τους λακέδες του και τη φέρνει να δειπνήσουν μαζί στο Κρεμλίνο. Εκείνη είναι ψυχρή. Για να την κατακτήσει ο Μπρέζνιεφ της λέει ότι είναι διατεθειμένος να ικανοποιήσει κάθε επιθυμία της. «΄Ένα πράγμα μόνο επιθυμώ», λέει η μπαλαρίνα, «να ανοίξετε τα σύνορα».

«Κατάλαβα, είσαι ντροπαλή και θέλεις να μείνουμε μόνοι…».

Ο ΜΕΛΣΙ (προκύπτει από τη σύνθεση των ονομάτων Μαρξ- Λένιν- Στάλιν) είναι ένας νεαρός Αλβανός ανθρακωρύχος. Μια μέρα φεύγει για δουλειά και αφήνει ένα σημείωμα στη μητέρα του, με την οποία συγκατοικεί: «Κατεβαίνω στα έγκατα της γης. Επιστρέφω σε δυο μέρες». Όταν επιστρέφει βρίσκει ένα σημείωμα της μητέρας του: «Πάω στην ουρά να αγοράσω τυρί. Δεν ξέρω πότε θα επιστρέψω»…

Ο ΕΝΒΕΡ Χότζα δεν έβρισκε μια μέρα το ρολόι του, το οποίο αγαπούσε ιδιαίτερα. Αμέσως υποψιάζεται ότι του το έχουν κλέψει οι εχθροί

Τρεις φυλακισμένοι σε σοβιετικό γκουλάγκ στέκονται σε μια γωνία.
1ος φυλακισμένος: «Γιατί είσαι εδώ, φίλε;».
2ος φυλακισμένος: «Επειδή έβρισα κάποιον Ποπόφ».
1ος φυλακισμένος: «Εσύ;».
3ος φυλακισμένος «Επειδή επαίνεσα κάποιον Ποπόφ».
1ος φυλακισμένος (με γουρλωμένα μάτια):
«Τι λέτε, ρε παιδιά; Εγώ είμαι ο Ποπόφ».
(κυκλοφόρησε στο ανατολικό μπλοκ τη δεκαετία του ΄60)

του Κόμματος. Δίνει εντολή στον έμπιστο χαφιέ του, τον Σούλο Γκραντέτσι, να βρει το ρολόι και να συλλάβει τους εσωτερικούς εχθρούς. Κάποια στιγμή βρίσκει το ρολόι, το είχε ξεχάσει στην τουαλέτα. Τηλεφωνεί στον χαφιέ και του λέει πως βρήκε το ρολόι. «Πολύ αργά σύντροφε Ενβέρ», λέει ο χαφιές, «συνελήφθησαν τριάντα άτομα που ομολόγησαν ήδη ότι έκλεψαν το ρολόι…».

(ΤΑ ΠΑΙΔΑΚΙΑ στη Ρουμανία μάθαιναν από το νηπιαγωγείο να αποκαλούν τον Τσαουσέσκου πατέρα και το Κόμμα μητέρα)

Η δασκάλα ρώτα τα παιδάκια:

– Ποιος είναι ο πατέρας σας;

– Ο αγαπημένος μας ηγέτης, το φωτεινό αστέρι του ουρανού, ο σύντροφος Νικολάι Τσαουσέσκου.

– Ποια είναι η μητέρα σας;

– Το ένδοξο, ηρωικό, νικηφόρο Κόμμα μας. – Και όταν μεγαλώσετε τι θέλετε να γίνετε; – Ορφανά, ορφανά, ορφανά…

ΤΙ ΔΑΝΕΙΣΤΗΚΕ ο κομμουνισμός από τις προηγούμενες κοινωνίες;

Από την προϊστορία, τα μέσα παραγωγής. Από την αρχαιότητα: τη δουλεία.

Από τη φεουδαρχία, την ιεραρχία.

Από τον καπιταλισμό, την ικανότητα να πηγαίνει από κρίση σε κρίση.

Από τον σοσιαλισμό, το όνομα.

ΚΑΤΑ ΤΗ διάρκεια του τελευταίου συνεδρίου του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης ο Μαρξ ξανακατέβηκε στη Γη και πήγε κατευθείαν στο κτίριο της ραδιοτηλεόρασης. «Θέλω να μιλήσω ζωντανά στην οθόνη», είπε στον φύλακα. Εκείνος, πιστεύοντας ότι έχει να κάνει με προβοκάτορα, ειδοποίησε αμέσως τους χαφιέδες της ΚGΒ οι οποίοι έφθασαν αμέσως. Ο Μαρξ προσπάθησε να τους πείσει ότι δεν έκανε πλάκα, ότι ήταν ο ίδιος αυτοπροσώπως. Για να τους πείσει, μάλιστα, τους έδειξε μια κονκάρδα στο πέτο με το πορτρέτο του Λένιν. Τότε οι χαφιέδες ειδοποίησαν το αφεντικό τους, εκείνος με τη σειρά του το δικό του αφεντικό και εκείνος το δικό του. Η είδηση έφτασε στο Πολιτμπιρό, που συνεδρίασε εκτάκτως. Έπειτα από πολλές συζητήσεις αποφασίστηκε ότι, επειδή ήταν ο ίδιος ο Μαρξ, δεν μπορούσαν να του πουν «όχι». Έδωσαν όμως εντολή στους χαφιέδες να μην τον αφήσουν να μιλήσει περισσότερο από ένα λεπτό. Ο Μαρξ μπήκε στο στούντιο, κάρφωσε το βλέμμα του στην κάμερα και δήλωσε: «Προλετάριοι όλων των χωρών, συγχωρήστε με!».

Στο κέντρο της Βαρσοβίας υψώνεται ένας τεράστιος πύργος, δώρο του Στάλιν προς τον πολωνικό λαό. Είναι το «Παλάτι Πολιτισμού και Επιστημών». Οι κάτοικοι της πόλης λένε ότι ο μοναδικός ευτυχισμένος άνθρωπος στη Βαρσοβία είναι ο φύλακάς του- επειδή είναι ο μόνος που δεν βλέπει τον Πύργο… Το καθήκον του φύλακα, εκτός του να φυλάει το κτίριο, είναι να στέκεται στην κορυφή του Πύργου και να παρακολουθεί την άφιξη της ευτυχίας- η οποία, ασφαλώς, είναι ζήτημα χρόνου στον κομμουνισμό. Μια μέρα κάποιοι Αμερικανοί τουρίστες επισκέπτονται τον Πύργο. Ένας από αυτούς ρωτάει τον φύλακα τι δουλειά κάνει.

«Παρακολουθώ την άφιξη της ευτυχίας» απαντά εκείνος. «Πόσο σε πληρώνουν γι΄ αυτό;» ξαναρωτά ο Αμερικανός. «Εκατό δολάρια τον μήνα» απαντά ο φύλακας.
«Κοίταξε», λέει ο Αμερικανός, «αν έρθεις στην Αμερική θα κάνεις σχεδόν την ίδια δουλειά. Θα ανέβεις στην κορυφή του Εmpire State Βuilding, αλλά για να παρακολουθήσεις την άφιξη της κρίσης και θα πάρεις 1.000 δολάρια τον μήνα». Ο φύλακας ζαλίζεται από την πρόταση. Πέφτει σε βαθιές σκέψεις. Στο τέλος αρνείται την προσφορά. «Σε σας κινδυνεύω να χάσω τη δουλειά, ενώ αυτή εδώ είναι αιώνια» απαντά…

LΙΝΚ:

www.gazikapllani.blogspot.com