Νάρκη για Ευρώπη, Ασία το φθηνό δολάριο

Η δραματική υποχώρηση του δολαρίου έναντι του ευρώ, του γιεν και άλλων νομισμάτων βοηθά την ανάκαμψη της αμερικανικής οικονομίας αλλά χτυπά το καμπανάκι του κινδύνου στην Ευρώπη και την Ιαπωνία, όπου στελέχη επιχειρήσεων, πολιτικοί και αναλυτές θεωρούν ότι εξελίσσεται σε μια από τις μεγαλύτερες απειλές. Η διαρκώς αυξανόμενη ανησυχία για τις συναλλαγματικές ισοτιμίες σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τις σχέσεις των ΗΠΑ με τους Ευρωπαίους αλλά και με άλλα κράτη, καθώς ήδη πολλές χώρες αναζητούν μέτρα για να τονώσουν τις εξαγωγές τους και να προστατέψουν τις εγχώριες αγορές από τον ξένο ανταγωνισμό.

Το δολάριο έχει υποχωρήσει κατά 18% έναντι του ευρώ στο τελευταίο δωδεκάμηνο και πάνω από 40% έναντι άλλων νομισμάτων- όπως το δολάριο της Αυστραλίας και το ραντ της Νότιας Αφρικής- επειδή οι Αμερικανοί έχουν σχεδόν μηδενίσει τα επιτόκια, σε μια προσπάθεια να βγάλουν την οικονομία τους από την κρίση. Με την πολιτική αυτή οι Αμερικανοί έχουν μειώσει το εμπορικό τους έλλειμμα, επειδή οτιδήποτε κατασκευάζεται εκεί- από κινητά τηλέφωνα μέχρι έπιπλα- ξαφνικά έχει γίνει πιο ανταγωνιστικό στις ξένες αγορές, παρέχοντας ταυτόχρονα σε ξένες εταιρείες περισσότερα κίνητρα για να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ.

Χάνουν έσοδα λόγω ισοτιμιών
Το αποτέλεσμα, όμως, ήταν εντελώς αντίθετο για τις γερμανικές εταιρείες που πουλάνε, για παράδειγμα, πλυντήρια ή για τις ιαπωνικές που πουλάνε αυτοκίνητα. Τα προϊόντα τους είναι λιγότερο ανταγωνιστικά (πιο ακριβά) στη μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά του κόσμου, την αμερικανική, αλλά και στην κινεζική. Αυτό συμβαίνει επειδή το κινεζικό γουάν συνδέεται με την πορεία του αμερικανικού δολαρίου, με αποτέλεσμα να έχει υποχωρήσει σχεδόν το ίδιο στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος. Ευρωπαϊκές εταιρείες όπως η Νεστλέ που εδρεύει στην Ελβετία, όπου το φράγκο έχει ανατιμηθεί 13% έναντι του δολαρίου το τελευταίο δωδεκάμηνο, θεωρούν πως οι συναλλαγματικές ισοτιμίες αποτελούν την κυριότερη αιτία απώλειας εσόδων, μεγαλύτερη ακόμη και από τη μείωση της παγκόσμιας ζήτησης λόγω της κρίσης.

Άλλες χώρες που το νόμισμά τους δεν συνδέεται με το δολάριο, όπως η Βραζιλία, ανησυχούν τόσο πολύ για τις ισοτιμίες, ώστε έχουν επιβάλει περιορισμούς στις επενδύσεις προκειμένου να εμποδίσουν την κάθετη πτώση του αμερικανικού νομίσματος. «Χάνουμε σε ανταγωνιστικότητα σε ολόκληρο τον κόσμο (λόγω του ασθενούς δολαρίου)», λέει ο γενικός διευθυντής της ισπανικής Αgrosevilla, μιας από τις μεγαλύτερες εταιρείες τον κόσμο στην εξαγωγή ελαιολάδου. Όπως λέει, η εταιρεία είδε φέτος τα έσοδά της να μειώνονται κατά 15% λόγω των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Πηγή διεθνούς έντασης
Το ασθενές δολάριο και η ενίσχυση του ευρώ που αυτό συνεπάγεται, αρχίζει να αποτελεί πηγή διεθνούς έντασης, ιδιαίτερα ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Αξιωματούχοι των 16 χωρών που χρησιμοποιούν το ευρώ ως ενιαίο νόμισμα προειδοποιούν ότι μια συνεχιζόμενη υποχώρηση του αμερικανικού νομίσματος θα μπορούσε να δημιουργήσει δομικά προβλήματα στην Ευρώπη, όχι μόνο για κάποιους μήνες αλλά και για χρόνια ολόκληρα, πιέζοντας προς τα κάτω τους μισθούς και πλήττοντας την απασχόληση.

Την περασμένη εβδομάδα κορυφαίος συνεργάτης του Γάλλου προέδρου Ν. Σαρκοζί χαρακτήρισε την ισοτιμία του δολαρίου «καταστροφική» για την Ευρώπη, προειδοποιώντας ότι θα υπάρξουν ολέθριες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία αν η ισοτιμία αυτή παραμείνει στα σημερινά επίπεδα (ένα ευρώ ισοδυναμεί περίπου με 1,47 δολάρια). Κάποιοι κύκλοι, μάλιστα, θεωρούν ότι η υποχώρηση του δολαρίου αποτελεί προϊόν πολιτικής προστατευτισμού εκ μέρους των ΗΠΑ- κάτι που Αμερικανοί αξιωματούχοι αρνούνται σθεναρά.

Έχουν χάσει τον δρόμο τους
Αρκετοί αναλυτές, πάντως, θεωρούν ότι η πτώση του δολαρίου αντικατοπτρίζει μια βασική οικονομική αλήθεια: ότι η οικονομία στις ΗΠΑ δεν είναι πια τόσο ισχυρή όσο ήταν κάποτε. Προβλέπουν, μάλιστα, ότι η διολίσθηση του αμερικανικού νομίσματος μπορεί να συνεχιστεί. Όπως λέει ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΗSΒC στο Λονδίνο, Σ. Κινγκ, υπάρχει διάχυτη η αίσθηση ότι το δολάριο και οι ΗΠΑ έχουν χάσει τον δρόμο τους. Η χώρα έχει δανειστεί τεράστια ποσά από ξένους, το έλλειμμα στον προϋπολογισμό αυξάνεται συνεχώς και οι τρόποι για να αντιμετωπιστεί αυτό είναι πολύ λίγοι, λέει ο Κινγκ, που πιστεύει ότι αυτοί είναι οι λόγοι που επηρεάζουν την τύχη κάθε νομίσματος.

Υπάρχει, όμως, και ένας ακόμη σημαντικός λόγος που εξηγεί την πτώση του δολαρίου: Οι επενδυτές αισθάνονται πιο αισιόδο ξοι για την παγκόσμια οικονομία. Κατά τη διάρκεια της κρίσης το δολάριο αποτέλεσε το ασφαλέστερο καταφύγιο στην καταιγίδα. Όμως, καθώς η καταιγίδα αυτή υποχωρεί, οι επενδυτές αρχίζουν ξανά να στρέφουν το βλέμμα σε αναδυόμενες αγορές που, αν αναλογιστούμε την κακή δημοσιονομική κατάσταση και την ευάλωτη ανάκαμψη στις ΗΠΑ, δεν δείχνουν να έχουν τόσο ρίσκο όσο παλιότερα. Μία μικρή χιονοστιβάδα
Αυτό έχει δημιουργήσει μια μικρή χιονοστιβάδα. Καθώς εξασθενεί το δολάριο, γίνεται λιγότερο ελκυστικό σαν μορφή επένδυσης. Για τον λόγο αυτό, όλο και περισσότεροι επενδυτές το εγκαταλείπουν και επιλέγουν να τοποθετηθούν σε μετοχές, στο πετρέλαιο και τον χρυσό. Η τάση αυτή έχει συμβάλει στη σημαντική ανάκαμψη των τιμών των εμπορευμάτων και στο πρόσφατο ράλι των χρηματιστηρίων.

Ο κίνδυνος που υπάρχει είναι, ότι αν εξακολουθήσει να εξασθενεί το δολάριο, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (FΕD) μπορεί να αναγκαστεί να αυξήσει ξαφνικά τα επιτόκια πλήττοντας καίρια την ανάκαμψη στις ΗΠΑ. Προς το παρόν όμως, το ασθενές δολάριο είναι ένα πρόβλημα που οι ΗΠΑ… χαίρονται που έχουν. Όπως λέει ο διευθυντής του Ινστιτούτου Ρeterson για τη Διεθνή Οικονομία στην Ουάσιγκτον, Φ. Μπέργκστεν, αυτό το διάστημα οι Αμερικανοί επωφελούνται (από το ασθενές δολάριο), και υποστηρίζει ότι η ισοτιμία του απέναντι στο ευρώ και άλλα ισχυρά νομίσματα βρίσκεται εκεί ακριβώς που θα έπρεπε να βρίσκεται.

Αξιωματούχοι των 16 χωρών που χρησιμοποιούν το ευρώ ως ενιαίο νόμισμα προειδοποιούν ότι μια συνεχιζόμενη υποχώρηση του αμερικανικού νομίσματος θα μπορούσε να δημιουργήσει δομικά προβλήματα στην Ευρώπη για χρόνια ολόκληρα