Ημερολόγιο Συνόρων «Η γραφή είναι σαν την αρρώστια»

«Γεννήθηκα το 1954, στο Κολόμπο, την πρωτεύουσα πόλη της Σρι Λάνκα. Ήταν μια μικρή πόλη κάποτε. Τώρα έχει γίνει μεγαλούπολη, με μποτιλιάρισμα και θόρυβο»
ΜΕΓΑΛΩΣΑ σε μια οικογένεια μεσαίας τάξης. Ο πατέρας μου δούλευε για την κυβέρνηση. Ήμουν πολύ τυχερός γιατί έκανε ταξίδια λόγω της δουλειάς του. Από πέντε χρονών επισκέφθηκα το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη. Λιγοστοί ήταν εκείνοι που είχαν την ευκαιρία να ταξιδέψουν… Γεννήθηκα έξι χρόνια μετά την ανεξαρτησία από τη Βρετανία. Σε πολύ εθνικιστικό κλίμα. Τα αγγλικά «εξορίστηκαν» από το δημόσιο σχολείο. Όλα τα μαθήματα γίνονταν στη σιναλεζική, που κηρύχθηκε επίσημη γλώσσα της χώρας. Χρόνια μετά, η μεινότητα των Ταμίλ εξεγέρθηκε γιατί ένιωσε αγνοημένη… Καταλαβαίνω αλλά δεν μιλώ καλά τη σιναλεζική. Οι αστικές οικογένειες, σαν τη δική μου, και μετά την ανεξαρτησία μιλούσαν αγγλικά. Ήταν κομμάτι της αποικιοκρατικής κληρονομιάς. Μεγάλωσα μιλώντας αγγλικά, με τους γονείς και τους φίλους μου…

●●●

ΜΙΚΡΟΣ δεν με ενδιέφερε το διάβασμα. Τα αναγνώσματά μου περιορίζονταν σε βιβλία όπως ο Τζέιμς Μποντ… Όταν ήμουν 12 χρονών εγκαταλείψαμε οικογενειακά ώς τη Σρι Λάνκα. Η καινούργια δουλειά του πατέρα μου ήταν στις Φιλιππίνες, στη Μανίλα. Στη Σρι Λάνκα «εξωτερικό» σήμαινε Βρετανία. Στις Φιλιππίνες σήμαινε Αμερική. Ξαφνικά, βρέθηκα σε μια παράξενη για μένα, σουρεαλιστική κουλτούρα, όπου η επιρροή του αμερικανικού τρόπου ζωής ήταν τεράστια. Αυτό φαινόταν ακόμα και από την παρουσία των όπλων. Την πρώτη φορά που πήγα σε σούπερ μάρκετ στη Μανίλα μου ζήτησαν να αφήσω το όπλο στην είσοδο!

●●●

ΑΓΑΠΗΣΑ ΤΙΣ ΦΙΛΙΠΠΙΝΕΣ και ταυτόχρονα εκεί «αμερικανοποιήθηκα». Τα αγγλικά τα μίλαγα με αμερικάνικη προφορά. Πήγαινα σε αμερικανικό σχολείο. Και άρχισα να διαβάζω Αμερικανούς συγγραφείς που αμφισβητούσαν την κυρίαρχη αμερικανική κουλτούρα, ειδικά ποιητές της Βeat Generation. Τότε άρχισα να γράφω ποίηση. Οι γονείς μου αποφάσισαν να συνεχίσω τις σπουδές μου στην Αγγλία- Αγγλική Λογοτεχνία και Φιλοσοφία. Στο Λίβερπουλ, μια γοητευτική πόλη, με πολύ ιδιαίτερη ιστορία. Εκατόν πενήντα χρόνια πριν ήταν η πόλη των εκατομμυριούχων, λόγω του εμπορίου και του δουλεμπορίου. Ήταν επίσης η πόλη από όπου οι Ευρωπαίοι, πολλοί Έλληνες επίσης, αναχωρούσαν ως μετανάστες για την Αμερική. Στο Λίβερπουλ άρχισα να διαβάζω πολλή και σοβαρή, αν μπορώ να το πω έτσι, λογοτεχνία… Το όνειρό μου όμως ήταν να πάω στην Αμερική, στην Καλιφόρνια. Πήγαινα συχνά. Ήταν εύκολο να ταξιδέψεις με σριλανκέζικο διαβατήριο. Σήμερα είναι σχεδόν αδύνατο. Σήμερα έχω βρετανικό διαβατήριο και δεν νιώθω το βάρος των συνόρων. Έγραφα λοιπόν ποίηση, βρισκόμουν υπό τη μαγεία του Κέρουακ. Σκεφτόμουν ότι θα κάνω τη ζωή ενός μποέμ καλλιτέχνη… Μέχρι που κάποια στιγμή ένιωσα ότι στην Καλιφόρνια δεν μπορούσα να βρω το βάθος που αναζητούσα για τη γραφή μου. Αποφάσισα να επιστρέψω, οριστικώς, στην Αγγλία…

●●●

ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΣΑ ότι δεν υπήρχε επιστροφή για μένα στη Σρι Λάνκα. Μου φαινόταν πολύ μακρινή. Πιο δεμένος ένιωθα με τις Φιλιππίνες. Αποφάσισα να μείνω στην Αγγλία. Τότε άρχισα να σκέφτομαι τη λέξη «άδεια παραμονής». Έφυγα από το Λίβερπουλ και πήγα στο Λονδίνο. Ήταν άλλωστε η πόλη των παιδικών μου ηρώων, του Τζέιμς Μποντ… Στο Λονδίνο μπορούσα να βρω πιο εύκολα δουλειά. Δούλεψα ως οδηγός νταλίκας, υπάλληλος σε κρεοπωλείο. Ύστερα από μερικά χρόνια έλαβα μόνιμη άδεια παραμονής. Μπορούσα πλέον να σχεδιάσω το μέλλον μου στο Λονδίνο. Έπειτα από κάποιους μήνες βρήκα δουλειά στο Βρετανικό Συμβούλιο. Δεν είχα πάρει ακόμα τη βρετανική υπηκοότητα και εκπροσωπούσα τη Βρετανία σε συναντήσεις στο εξωτερικό…

●●●

ΔΟΥΛΕΥΑ ΚΑΙ ΕΓΡΑΦΑ. Ποιήματα κυρίως. Ήμουν πολύ φιλόδοξος. Ήθελα να δημοσιευθούν στα πιο γνωστά λογοτεχνικά περιοδικά. Έπαιρνα συνέχεια αρνητικές απαντήσεις. Μου πήρε δεκαπέντε χρόνια για να δημοσιεύσω τα πρώτα μου γραπτά. Σε πολύ μικρότερα περιοδικά, φυσικά. Ήταν τότε που άρχισα να γράφω και σύντομες ιστορίες. Ό,τι έγραφα, πάντως, δεν είχε καμία σχέση με τη Σρι Λάνκα. Οι ιστορίες μου εξελίσσονταν στη Μανίλα ή στο Λονδίνο. Όταν οι χαρακτήρες από τη Σρι Λάνκα «ήρθαν» στις ιστορίες μου, ήταν σαν να πέρασα από την εφηβεία στην ωριμότητα. Ένιωθα ότι οι ήρωες από τη Σρι Λάνκα ήταν πολύ πιο πραγματικοί από τους ήρωες των προηγούμενων ιστοριών μου…

●●●

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ σημαντική δημοσίευση ήταν μια σύντομη ιστορία με ήρωες από τη Σρι Λάνκα που ζουν στο Λονδίνο. Η ιστορία άρεσε πολύ. Παραμέρισα τότε την ποίηση και αφοσιώθηκα στη μυθοπλασία. Ταυτόχρονα «επέστρεψα» στη Σρι Λάνκα μέσω της μυθοπλασίας… Το όνειρό μου όμως ήταν να δημοσιεύσω μια ιστορία στην «Granta Μagazin». Εκείνο τον καιρό, ειδικά, το περιοδικό δημοσίευε την αφρόκρεμα της αγγλόφωνης λογοτεχνίας. Έστειλα τόσες πολλές ιστορίες και πήρα τόσες πολλές αρνητικές απαντήσεις που νομίζω ότι όλοι οι συντάκτες του περιοδικού πρέπει να είχαν διαβάσει κάποια από τις ιστορίες μου. Κάποτε συνέβη το θαύμα. Μια από τις ιστορίες μου έπεσε στα χέρια του εκδότη, του Μπιλ Μπίφορντ. Με κάλεσε και μου είπε: «Διάβασα τα γραπτά σου. Νομίζω ότι είσαι ένας γνήσιος συγγραφέας. Θα εκδώσω το διήγημά σου αλλά θέλω να εκδώσω και τα βιβλία σου. Μετά τη δημοσίευση θα σε κυνηγάνε οι εκδότες. Δεν θέλω να σε χάσω». Ήταν η συμφωνία μας. Τα πρώτα βιβλία τα εξέδωσα στις εκδόσεις Granta. Ύστερα από αυτό άρχισα να ταξιδεύω πιο συχνά στη Σρι Λάνκα. Με είλκυε όλο και πιο πολύ η χώρα καταγωγής μου. Την έβλεπα με το μάτι του ξένου και του ντόπιου ταυτόχρονα…

●●●

Η ΣΡΙ ΛΑΝΚΑ ήταν άγνωστη στη Βρετανία και στην παγκόσμια λογοτεχνία. Με τα βιβλία μου ήθελα να δημιουργήσω έναν μυθοπλαστικό χώρο που θα ήταν ισοδύναμος με όλους τους σημαντικούς χώρους στον κόσμο. Σκέφτεσαι Τολστόι π.χ. και το συνδέεις με τη Ρωσία του 19ου αιώνα. Σκέφτεσαι Φόκνερ και το συνδέεις με τον αμερικανικό Νότο. Από τον πίνακα της παγκόσμιας λογοτεχνίας έλειπε ένα τροπικό νησί στον Ινδικό. Ήθελα να το δημιουργήσω, να το προσθέσω στον πίνακα. Με τον ίδιο τρόπο που ο Β.Σ. Νάιπολ δημιούργησε το Τρινιντάντ… Πολλές φορές με ρωτούν εάν τα βιβλία μου ανήκουν στη βρετανική ή τη σριλανκέζικη λογοτεχνία. Τα περισσότερα βιβλία μου εξελίσσονται στη Σρι Λάνκα αλλά νομίζω ότι ανήκω κυρίως στη βρετανική, αγγλόφωνη λογοτεχνία. Έτσι κι αλλιώς είναι μια λογοτεχνία αρκετά κοσμοπολίτικη σήμερα. Όταν με ρωτούν από πού είμαι απαντώ: Βρετανός σριλανκέζικης καταγωγής. Το ίδιο νομίζω ισχύει και με τη λογοτεχνική μου ταυτότητα… Η αλήθεια είναι ότι όταν άρχισα να γράψω το βιβλίο που με έκανε διεθνώς γνωστό, τον «Ύφαλο», ήθελα να γράψω κάτι που να μην έχει καμία σχέση με τη Σρι Λάνκα. Αλλά οι ήρωες με παράσυραν και έχασα τον έλεγχο. Έτσι στο τέλος έγινε το πιο «σριλανκέζικο» βιβλίο μου. Μέχρι τότε ήμουν σχεδόν άγνωστος στη Σρι Λάνκα. Μετά την επιτυχία του βιβλίου έγινα κάτι σαν «εθνικό σύμβολο». Παρ΄ όλα αυτά, αν και τα βιβλία μου έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, στη Σρι Λάνκα δεν έχουν ακόμα μεταφραστεί…

Το όνειρό μου ήταν να πάω στην Αμερική, στην Καλιφόρνια. Πήγαινα συχνά. Ήταν εύκολο να ταξιδέψεις με σριλανκέζικο διαβατήριο. Σήμερα είναι σχεδόν αδύνατο. Σήμερα έχω βρετανικό διαβατήριο και δεν νιώθω το βάρος των συνόρων

Ιnfo

●www.rumeshgunesekera.com

Η προσωπική ιστοσελίδα του Ρόμες Γκουνεσεκέρα

LΙΝΚ:

www.gazikapllani.blogspot.com