Φαινόμενα

Μαγεμένοι ή χαζεμένοι;
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Στο ένα κανάλι λυγίζανε κουτάλια και δοκιμάζανε αγχόνες, και στο άλλο κάποιος μιλούσε με τα πνεύματα πεθαμένων. Πάμε καλά;

Στον Αnt1 ο Γιούρι Γκέλερ, μιντιακή διασημότητα που έχει πείσει τον κόσμο ότι έχει ιδιαίτερες ικανότητες και ότι με τη σκέψη του λυγίζει κουτάλια, είχε τη θέση του κριτή ενός ριάλιτι όπου επίδοξοι «μάγοι» διαγωνίζονταν σε κατορθώματα ανατριχιαστικού περιεχομένου στην πλειονότητά τους. Στο Αlter η εκπομπή του Κώστα Χαρδαβέλλα είχε φέρει εκ του εξωτερικού διάσημο μέντιουμ, «διάμεσο» ελληνιστί, Ινδοβρετανό με μάνα Ελληνίδα, στον οποίο «μιλούσαν» τα πνεύματα πεθαμένων συγγενών των παρευρισκομένων και έδιναν πληροφορίες για το τι γινόταν στις οικογένειές τους όσο ήταν εν ζωή. Δεν γνωρίζουμε αν του αποκάλυπταν και άλλα μυστικά, τα οποία για λόγους κοσμιότητας και προστασίας προσωπικών δεδομένων το μέντιουμ αποσιωπούσε, πάντως φαινόταν να ΄χει εξαίρετους διαλόγους και να του ανοίγουν τις ψυχές τους- τρόπος του λέγειν- οι ψυχές.

Δεν μας έφτανε ο αισθητικός μεσαίωνας στον οποίο έχει καταδικάσει το φιλοθέαμον η τηλεόραση των πρωινάδικων και των ριάλιτι, έπρεπε να τον συμπληρώσουμε με μεσαίωνα της σκέψης. Γιατί η τηλεόραση που αποστρέφεται οτιδήποτε πνευματικό, αλλά υποκλίνεται στο «mentalist» εκεί οδηγεί.

Τα κουτάλια που λυγίζουν του Γιούρι Γκέλερ, που είχαν γίνει ήδη θέαμα πολύ πριν κάνει ριάλιτι ο Αnt1, από τον Κώστα Χαρδαβέλλα και τα πνεύματα που «μιλούν», οι άγγελοι ανάμεσά μας και ένα πλήθος από παρόμοιες «μεταφυσικές» δοξασίες είναι μόδα που ενέσκηψε στον σύγχρονο κόσμο, όταν στόμωσε η ανθρώπινη δημιουργικότητα από την πίεση του ορθολογισμού, που με τη σειρά του έγινε άλλοθι για τον σκληρό ανταγωνισμό των ελεύθερων αγορών. Μυθολογίες που είχαν τις ρίζες τους στις πρωτόγονες κοινωνίες, ξαναφρεσκαρίστηκαν, εκσυγχρονίστηκαν και προσφέρθηκαν προς μαζική κατανάλωση από τα ΜΜΕ σαν «μαντζούνια» για τραυματισμένες ψυχές. Διάφοροι «γκουρού» κάνουν θραύση και η αλλοτινή δύναμη της σκέψης μετασχηματίζεται σε «ιδιαίτερες πνευματικές δυνάμεις» που τις κατέχουν λίγοι, εκλεκτοί και ορισμένοι μυημένοι.

Είναι η εποχή που το βαθύ και ανήσυχο πνεύμα της ντοστογιεφσκικής λογοτεχνίας αντικαθιστά η καθησυχαστική μόδα των «συμπαντικών συνταγών επιτυχίας» του Πάουλο Κοέλιο. Το Χόλιγουντ ρίχνει στην αγορά πλήθος από ταινίες με μάγισσες, με πνεύματα, με νεκρούς που επικοινωνούν με ζωντανούς και άλλα παρόμοια. Ένα κύμα περί «μαγικών» και ξεχασμένων δυνάμεων πλημμυρίζει όχι μόνο τις «γειτονιές» των εύπιστων και αφελών, αλλά και των κουρασμένων. Παραμύθια που εκτονώνουν όχι μόνο τον φόβο της μοναξιάς, αλλά και μια σειρά ακόμη ανασταλτικά συναισθήματα που δημιουργούν στους κοινούς θνητούς οι ακραία ανταγωνιστικές κοινωνίες μας, π.χ. το «αίσθημα της διαρκούς απειλής». Εξ ου και οι θεωρίες περί «αγγέλων» που προστατεύουν, οι οποίοι επίσης έγιναν μόδα.

Οπαδός τους άλλωστε δήλωσε η Ελεονώρα Μελέτη, που ήταν μεταξύ των διασημοτήτων, οι οποίοι επιλέχτηκαν να πάρουν μέρος στο ριάλιτι του Γκέλερ στον Αnt1, για να επιβεβαιώσουν διά της γοητείας που ασκούν στο κοινό και της πειθούς ότι τα μαγικά κόλπα στη σκηνή είναι αληθινά. Έτσι βρέθηκαν εκεί η Άννα Καραμανλή, των αθλητικών της κρατικής τηλεόρασης, αλλά και το «ζεύγος των τηλεμαϊντανών, όπως εξελίσσονται οι Καραμεροχαριτάτοι- θα τους κάψουν στο τέλος. Οι επιλογές των καλεσμένων διόλου τυχαίες, αφού όλοι τους εκπροσωπούν ένα είδος ψυχαγωγικής μεν, ενημέρωσης δε, που σημαίνει ότι η μαρτυρία τους είναι έγκυρη. Υποτίθεται πως για έναν δημοσιογράφο η παραπλάνηση του κοινού συνιστά σοβαρότατη παράβαση, ενώ για έναν μάγο το εντελώς αντίθετο.
Με μαχαίρια και αγχόνες. Μπρρρρρ!

Κανένα από τα σόου του είδους, όπως και τα ριάλιτι, δεν είναι σκηνοθετημένο τυχαία. Εκμεταλλεύονται πλήρως τις αρχές της ψυχολογίας. Και τις ανάγκες ενός κόσμου που έχει βουλιάξει στην υλιστική υστερία και τον ναρκισσισμό εξ ου και του φαίνεται ιδανική η ύπαρξη ενός μαγικού σύμπαντος, που μπορεί να καταπραΰνει τα «τραύματά» του και να του προσφέρει υποτιθέμενες συνταγές παρηγοριάς μέσω ύπαρξης «μυστικών δυνάμεων». Αμερικανιές. Αλλά το χειρότερο ήταν ότι ορισμένες στιγμές το σόου του Γκέλερ- όπου ξανάκανε το «κόλπο» με τα ρολόγια που είχε κάνει και στου Χαρδαβέλλα παλαιότερα- δεν ήταν και ό,τι καλύτερο για να το παρακολουθούν πιτσιρίκια μόνα, καθώς ορισμένα «μαγικά» είχαν να κάνουν με μαχαίρια και αγχόνες. Μπρρρρρ!