Νυστέρι κατά πάχους και διαβήτη

Οι εγχειρήσεις για την παχυσαρκία μπορεί και να θεραπεύουν τον σακχαρώδη διαβήτη, να προλαμβάνουν καρκίνους και να σπάνε την «κατάρα» της κληρονομικότητας των παχύσαρκων ανθρώπων.

«Τα νεώτερα δεδομένα από μεγάλες επιδημιολογικές και κλινικές μελέτες από ασθενείς που υποβλήθηκαν σε χειρουργεία παχυσαρκίας (βαριατρική χειρουργική) αναφέρουν καλυτέρευση ή και πλήρη ίαση του σακχαρώδη διαβήτη στην πλειονότητα των περιπτώσεων», λέει ο αναπληρωτής καθηγητής Χειρουργικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και υπεύθυνος του Τμήματος Ενδοσκοπικής Χειρουργικής στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο κ. Μανώλης Λέανδρος. «Ερευνάται πλέον η χρήση των βαριατρικών χειρουργείων ως επιλογή θεραπείας για τον διαβήτη, ανεξαρτήτως του βάρους του ασθενούς».

Επίσης, οι επιστήμονες ερευνούν σήμερα τη συμβολή των χειρουργείων αυτών στη διακοπή του φαύλου κύκλου της κληρονομικότητας της παχυσαρκίας. «Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα παιδιά που γεννιούνται από παχύσαρκες μητέρες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να γίνουν παχύσαρκα και τα ίδια», εξηγεί ο κ. Λέανδρος. «Μακροχρόνια μελέτη, δημοσιευμένη το 2009, έδειξε καλυτέρευση καρδιομεταβολικών παραμέτρων στους απογόνους μητέρων που είχαν υποβληθεί σε χειρουργείο παχυσαρκίας. Το γεγονός αποδόθηκε στην έκθεση του εμβρύου σε καλύτερο εμβρυϊκό περιβάλλον».

Η ριζική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας με το νυστέρι φαίνεται να δρα και ως προληπτικό μέτρο έναντι των διαφόρων μορφών καρκίνου. «Πρόσφατα αποτελέσματα της Σουηδικής Μελέτης της Παχυσαρκίας (SOS)», τονίζει ο κ. Λέανδρος, «δείχνουν μείωση περιστατικών εμφάνισης καρκίνου στις γυναίκες ύστερα από βαριατρικά χειρουργεία».

Τρεις είναι οι επεμβάσεις για την παχυσαρκία και γίνονται σήμερα λαπαροσκοπικά: Η επιμήκης γαστρεκτομή (sleeve gastrectomy), η γαστρική παράκαμψη (by pass) και η χολοπαγκρεατική παράκαμψη.

«Μεγάλες σειρές εγχειρήσεων δείχνουν σήμερα ότι η γαστρεκτομή (sleeve) είναι πιθανότατα η πιο επιτυχής επέμβαση για την παχυσαρκία», επισημαίνει o κ. Λέανδρος. «Πρόκειται για αφαίρεση ενός μεγάλου τμήματος του στομάχου, χωρίς όμως να διαταράσσεται ουσιαστικά η λειτουργία της πέψης και απορρόφησης των θρεπτικών συστατικών. Στη sleeve gastrectomy αφαιρείται περίπου το 85% του στομάχου κατά τον επιμήκη άξονα. H sleeve gastrectomy έχει εξαιρετικά αποτελέσματα στην απώλεια βάρους. Σε ένα χρόνο από το χειρουργείο υπολογίζεται ότι ο ασθενής χάνει το 70% του πλεονάζοντος βάρους. Η επέμβαση συνοδεύεται από ποσοστό επιπλοκών της τάξεως του 3% και οι περισσότεροι ασθενείς νοσηλεύονται για 3-4 ημέρες».

Βαριατρικά χειρουργεία συνιστώνται όταν ο Δείκτης Μάζας Σώματος είναι πάνω από 40 (νοσογόνος παχυσαρκία) ή πάνω από 35 (σοβαρή παχυσαρκία), με συνύπαρξη μεταβολικών νοσημάτων, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η δυσλιπιδαιμία και η υπέρταση. «Η επιμήκης γαστρεκτομή θεωρείται εξαιρετική επιλογή επέμβασης για ασθενείς με ΔΜΖ έως 50, δηλαδή για τη μεγαλύτερη μάζα των παχύσαρκων», λέει ο κ. Λέανδρος. «Ασθενείς με εντονότερο πρόβλημα (super obese) μπορεί να υποβληθούν σε επιμήκη γαστρεκτομή ως πρώτο βήμα για την οριστική επέμβαση, που θα είναι μια κλασική δυσαπορροφητική επέμβαση, όπως η χολοπαγκρεατική παράκαμψη».

Η δίαιτα με πολλές πρωτεΐνες και τροφές χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη είναι η πιο αποτελεσματική για τη διατήρηση της απώλειας βάρους, ύστερα από ένα πρόγραμμα αδυνατίσματος. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε έρευνα, η οποία έγινε σε 8 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα (με υπεύθυνο στη χώρα μας τον καθηγητή Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Αντώνη Καφάτο).

Στην έρευνα συμμετείχαν 891 οικογένειες, οι οποίες είχαν ένα τουλάχιστον υπέρβαρο ή παχύσαρκο μέλος. Οι παχείς αυτοί ενήλικες ακολούθησαν επί οκτώ εβδομάδες υποθερμιδική δίαιτα 800 θερμίδων την ημέρα και έχασαν πάνω από το 8% του σωματικού βάρους τους. Για να διατηρήσουν το νέο βάρος τους, οι οικογένειες ακολούθησαν επί έξι έως δώδεκα μήνες μια διατροφή χαμηλή σε λιπαρά (25-30% λίπους στο σύνολο των ημερήσιων θερμίδων), είτε με ελεύθερη δίαιτα σύμφωνα με τις συνήθειες της χώρας τους, είτε με μία από τέσσερις διατροφικές παρεμβάσεις: με δίαιτα με λίγες πρωτεΐνες και με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, με δίαιτα λίγων πρωτεϊνών και υψηλού γλυκαιμικού δείκτη, με δίαιτα με πολλές πρωτεΐνες και χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και τέλος με δίαιτα πολλών πρωτεϊνών και υψηλού γλυκαιμικού δείκτη.

Το αποτέλεσμα κάθε δίαιτας αξιολογήθηκε με ειδικό πόιντ-σύστεμ. «Βρέθηκε ότι η δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη είναι η πιο αποτελεσματική για τη διατήρηση της απώλειας βάρους», λέει ο κ. Καφάτος.

Σημειώνεται ότι τροφές με πολλές πρωτεΐνες είναι το ψάρι, το κρέας, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά, ενώ τροφές με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη είναι τα όσπρια, ορισμένα φρούτα (όπως μήλο, πορτοκάλι, αχλάδι, δαμάσκηνο, γκρέιπ φρουτ) και λαχανικά (όπως η ντομάτα). Η έρευνα αυτή αποτελεί μέρος της μεγάλης μελέτης «Biogenes» («Diet, Obesity and Genes») και δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό της Διεθνούς Εταιρείας για τη μελέτη της Παχυσαρκίας «Obesity reviews».

Ασθένειες που συνδέονται με την παχυσαρκία

Η παχυσαρκία επιβαρύνει όλα τα ζωτικά όργανα, αδυνατίζοντας ή ακόμη και εξουδετερώνοντας το αμυντικό σύστημα του οργανισμού. Αποδεδειγμένα, προκαλεί ή συμβάλλει σε:

_ Στεφανιαία νόσο

_ Αρτηριακή υπέρταση

_ Εγκεφαλικά επεισόδια

_ Καρδιακή δυσλειτουργία

_ Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 των ενηλίκων

_ Αύξηση των λιπιδίων αίματος και του ουρικού οξέος

_ Χολολιθίαση

_ Ουρική αρθρίτιδα

_ Εκφυλιστικές παθήσεις των αρθρώσεων

_ Αναπνευστική ανεπάρκεια

_ Άπνοια του ύπνου (που αποτελεί αιτία αιφνίδιου θανάτου στον ύπνο)

_ Πολλούς τύπους καρκίνου (π.χ. μαστού, ήπατος, χοληδόχου κύστεως και εντέρου).

Νεώτερα, επίσης, κλινικά και πειραματικά δεδομένα ενοχοποιούν την παχυσαρκία για:

_ Διαταραχές της εμμήνου ρύσεως

_ Ακμή

_ Τριχοφυΐα σε νεαρές γυναίκες

_ Υπογονιμότητα

_ Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

_ Διαταραχές στην εγκυμοσύνη

_ Διαταραχές σπέρματος στους άνδρες

_ Στυτική δυσλειτουργία

Αριθμοί

_ 135 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη (των περίπου 800 εκατομμυρίων) είναι υπέρβαροι και 6 εκατ. νοσηρά παχύσαρκοι.

– 320 χιλιάδες θάνατοι τον χρόνο σχετίζονται με την παχυσαρκία στην Ευρώπη.

_ Υπέρβαρος, σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, είναι ο άνθρωπος με Δείκτη Μάζας Σώματος μεγαλύτερο του 25 kg/m2 και παχύσαρκος αυτός με ΔΜΣ άνω του 30kg/m2.