Ιός ευθύνεται για την «γρίπη των γιάπις»

Ένα μυστήριο που χρονολογείται από τον προηγούμενο αιώνα πιστεύουν ότι έλυσαν αμερικανοί επιστήμονες. Πραγματοποιώντας μελέτη με 319 εθελοντές διαπίστωσαν ότι τα δύο τρίτα όσων έπασχαν από σύνδρομο χρονίας κοπώσεως ήταν μολυσμένοι με έναν συγκεκριμένο ιό – ένα εύρημα που ανοίγει τον δρόμο να βρεθεί επιτέλους θεραπεία για μία νόσο που ταλαιπωρεί έναν στους 100 ενήλικες.

«Η μελέτη δίνει ελπίδες για δύο πράγματα», λέει η δρ Ταμάρα Κουϊτινεν, παθολόγος στο τμήμα επειγόντων περιστατικών του Νοσοκομείου Λένοξ Χιλ, στην πόλη της Νέας Υόρκης. «Πρώτον, ότι το σύνδρομο χρονίας κόπωσης έχει μια αληθινή αιτία. Και δεύτερον, εάν επιβεβαιωθεί το πρώτο, ότι κάτι μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό».

Το σύνδρομο χρονίας κοπώσεως επισήμως «γεννήθηκε» το 1988, όταν τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Προλήψεως των Ασθενειών (CDC) το περιέγραψαν και του έδωσαν την ονομασία με την οποία είναι σήμερα γνωστό.

Είχε όμως πρωτοπεριγραφεί το 1860 από γιατρούς της εποχής, ενώ όταν έκανε δυναμική επανεμφάνιση την δεκαετία του ’80 ονομάστηκε αρχικά «γρίπη των γιάπις» επειδή πάρα πολλοί πάσχοντες ήταν υπερεπιτυχημένοι επαγγελματίες.

Παρ’ όλο που το σύνδρομο κοντεύει να κλείσει 150 χρόνια ζωής, η ύπαρξή του εξακολουθεί να προκαλεί διαμάχες μεταξύ των επιστημόνων, κυρίως επειδή δεν έχει βρεθεί έως σήμερα κάποια αιτία για την εμφάνισή του.

Συνήθως εκδηλώνεται έπειτα από μια ιογενή λοίμωξη και στα συμπτώματά του συμπεριλαμβάνονται επαναλαμβανόμενος πονόλαιμος και πονοκέφαλος, διόγκωση των λεμφαδένων, μυϊκή αδυναμία, κατάθλιψη, αϋπνία, πόνος στις αρθρώσεις και, βεβαίως, χρόνια κόπωση.

Το χειρότερο για τους ασθενείς είναι ότι πολλοί γιατροί προσπαθούν να τους πείσουν πως το σύνδρομο δεν υπάρχει, και ότι τα συμπτώματά τους είναι αποκυήματα της φαντασίας τους.

Οι προσπάθειές τους, ωστόσο, πέφτουν στο κενό όταν έχουν απέναντί τους ανθρώπους πολύ αδύναμους για να σηκωθούν από το κρεβάτι, που ξυπνούν καθημερινά άγρια χαράματα νιώθοντας τον ιδρώτα να κυλά ποτάμι πάνω τους και που σέρνουν με δυσκολία τα πόδια τους για να διασχίσουν το κατώφλι του σπιτιού τους.

Η μελέτη

Στη νέα μελέτη, επιστήμονες από την Κλινική Κλήβελαντ ανέλυσαν 101 δείγματα αίματος από πάσχοντες από σύνδρομο χρονίας κοπώσεως, εντοπίζοντας τον ιό ρετροϊό XMRVσε 68 από αυτά.

Στη συνέχεια, ανέλυσαν δείγματα σε 218 υγιείς εθελοντές, εντοπίζοντάς τον σε μόλις 8 από αυτά. Με άλλα λόγια, ο ιός ανιχνεύθηκε στο 67% των πασχόντων από σύνδρομο χρονίας κοπώσεως και στο μόλις 3,7% των μη πασχόντων.

«Η μελέτη αυτή δεν αποδεικνύει πέρα από πάσαν αμφιβολία ότι ο ιός XMRV είναι η αιτία του συνδρόμου χρονίας κοπώσεως, αλλά ασφαλώς δείχνει ότι είναι ένας πολύ πιθανός υποψήφιος ως αιτία», λέει ο δρ Ρόμπερτ Σίλβερμαν, καθηγητής Βιολογίας του Καρκίνου στην Κλινική.

«Εάν τελικά αποδειχθεί ότι όντως αυτός είναι η αιτία, θα αποτελέσει αληθινό επίτευγμα στην διάγνωση, στη θεραπεία και στην πρόληψη της νόσου».

Η νέα μελέτη δημοσιεύεται στην διαδικτυακή έκδοση της επιθεώρησης «Science».

Η απουσία ξεκάθαρης αιτίας είναι ο κύριος λόγος – αλλά όχι ο μόνος – για τον οποίο ακόμα και σήμερα πολλοί γιατροί δεν δέχονται την ύπαρξη του συνδρόμου, κατά την δρα Κουϊτινεν.

«Δεν υπάρχει σαφής αιτιολογία ή συγκεκριμένη εξέταση γι’ αυτό, ενώ τα συμπτώματα θα μπορούσαν να οφείλονται σε πολλά άλλα ιατρικά προβλήματα, ενώ η διάγνωση τελικά γίνεται με τον αποκλεισμό κάθε άλλης πιθανής αιτίας για τα συμπτώματα», εξηγεί.

Οι παράγοντες που έχουν έως τώρα προταθεί ως πιθανές εξηγήσεις για τη νόσο είναι πολλοί και ποικίλοι – κυμαίνονται από διάφορους ιούς (όπως ο Έπσταϊν-Μπαρ, οι εντεροϊοί και ο ιός του έρπη) έως ψυχικά τραύματα της παιδικής ηλικίας.

Ο ιός XMRVείναι ένας ρετροϊός, όπως και ο HIV που προκαλεί το AIDS. Όπως όλοι οι ρετροϊοί, έτσι και αυτός έχει γονιδίωμα που αποτελείται από RNA και όχι από DNA.

Μελέτες έχουν δείξει ότι, όπως συμβαίνει και με τους άλλους ρετροϊούς, έτσι και ο XMRV μπορεί να ενεργοποιήσει άλλους ιούς που βρίσκονται αδρανοποιημένοι (σε λανθάνουσα κατάσταση) στον οργανισμό, συμπεριλαμβανομένου του Έπσταϊν-Μπαρ, ο οποίος έχει σχετισθεί με το σύνδρομο χρονίας κοπώσεως.