«Είναι μαγκιά να πετάς τα έργα σου»

«Εκτόνωση είναι το ποδόσφαιρο, το οποίο σιχαίνομαι.
Εκτόνωση είναι να κατουρήσω. Η ζωγραφική είναι αγάπη», λέει στα «ΝΕΑ» ο ζωγράφος Εδουάρδος Σακαγιάν που παρουσιάζει 300 έργα του στο ανακαινισμένο Μουσείο Φρυσίρα
«Η ζωή δεν είναι μόνο χαρές και τρα λα λα. Είναι και πόνος. Κρύβει πένθος. Κι εγώ έχω πενθήσει πολύ στη ζωή μου. Όχι μόνο για τους δυο γονείς μου. Βιώνω και το κοινωνικό πένθος, διότι ποτέ δεν είχα μια φυσιολογική αποδοχή από την κοινωνία, ούτε ακόμη τώρα έχω. Γι΄ αυτό και το θέμα της έκθεσής μου είναι ο φόβος του πένθους», λέει στα «ΝΕΑ» ο Εδουάρδος Σακαγιάν. Ο ζωγράφος των απόκοσμων μοναχικών μορφών, που αναδείχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους της γενιάς του, «συναντά» και πάλι έναν φίλο από τα παλιά. Τον συλλέκτη Βλάση Φρυσίρα. Και στο ιδιωτικό μουσείο του τελευταίου (που ξανανοίγει ύστερα από έναν χρόνο μόνο σε ένα κτίριο) παρουσιάζει 300 έργα που είχε φιλοτεχνήσει από τα 16 του έως το 1994 ανοίγοντας παράλληλα διάλογο με ακόμη 20 έργα καλλιτεχνών όπως ο δάσκαλός του Λεονάρντο Κρεμονίνι, ο Χρόνης Μπότσογλου, ο Ζαν Ρουστέν και η σύζυγός του Άννα Μαρία Τσακάλη.

«Είναι έργα που τα είχα ξεχάσει, αλλά είναι κομμάτι μου. Η ζωή έχει αλλάξει κι εγώ απορώ πώς τα έκανα. Εξακολουθώ να επιθυμώ τα ίδια πράγματα, αλλά έχει αλλάξει το περιβάλλον και βιολογικά υπάρχουν διαφορές. Κι εγώ είμαι κατά των αλλαγών. Με ενδιαφέρει να εμβαθύνω στα πράγματα». Όσο για τους καλλιτέχνες που επέλεξε από τη συλλογή Φρυσίρα για να συνεκτεθούν με τα έργα του; «Είναι εκείνοι με τους οποίους αισθάνομαι πιο κοντά. Τα έργα τους δείχνουν το συγγενικό μου περιβάλλον. Είναι οι ζωγράφοι που αγάπησα και πιστεύω πως με αγαπήσανε».

Πένθος σημαίνει θάνατος. Φοβάστε τον θάνατο;

Όσο αγαπάω το παιδί που κρύβω μέσα μου, τον φοβάμαι.

Πενθείτε και επειδή δεν αισθάνεστε κοινωνικά αποδεκτός. Τι κάνετε
για να αντιμετωπίσετε τη μη αποδοχή σας;

Ζωγραφίζω για να τα καταφέρω. Η δουλειά μου άλλωστε δεν είναι να διορθώσω, αλλά να καταλάβω τα όσα συμβαίνουν .

Λειτουργεί ως ένα είδος εκτόνωσης;

Εκτόνωση είναι το ποδόσφαιρο, το οποίο σιχαίνομαι. Εκτόνωση είναι να κατουρήσω. Η ζωγραφική είναι αγάπη. Ο τρόπος που έχει γράψει μουσική ο Βιβάλντι και ο Μότσαρτ σε κάνουν να πα ρηγοριέσαι. Να κάνεις ένα αχ. Αυτό το αχ δεν είναι ούτε κάθαρση ούτε ωμότητα. Δεν ξέρω τι είναι. Όπως δεν ξέρω καλά καλά τι είναι τέχνη. Τέχνη είναι το πορτρέτο του βασιλιά, η απεικόνιση του Χριστού ή του Απόλλωνα. Όταν αυτό που φτιάχνεις έχει αίσθημα δεν ξέρω αν λέγεται τέχνη. Η τέχνη δεν έχει σχέση με την εποχή. Η γνώση έχει σχέση με την εποχή και στην τέχνη αποτυπώνεται η γνώση της εποχής.

Η ζωγραφική λέει την αλήθεια;
Το ζήτημα είναι αν λέει κάτι γενικώς, διότι πολλές φορές δεν λέει τίποτα. Έχω κάνει κι εγώ πολλά τέτοια έργα επειδή έπρεπε να μάθω να ζωγραφίζω. Ήταν πειράματα. Είναι τα έργα που βγαίνουν όταν δεν διακατέχεσαι από πάθος, αλλά μόνο από περιέργεια. Κακά τα ψέματα όμως. Το ερωτικό βλέμμα δεν μπορεί να γίνει γυναικολογικό, αν και υπάρχουν και γυναικολόγοι στη ζωγραφική. Κάνουν τεστ Παπ αντί να κάνουν αγάπη.

Πετάξατε τα έργα- πειράματα;
Το να πετάς δεν είναι σοβαρότητα. Είναι μαγκιά κι εγώ έχω πετάξει τέτοια έργα. Στην αγορά.

Ποιο είναι το καλό έργο;
Δεν υπάρχει καλό έργο, όπως δεν υπάρχει καλό δεκανίκι. Καλό είναι αυτό που σου ταιριάζει. Δεν πρόκειται για αισθητικό ζήτημα, διότι η αισθητική σε βάζει σε καλούπια. Ας μην ξεχνάμε πως η σπουδαία τέχνη είναι χαρούμενη. Η τραγωδία για παράδειγμα είναι βαθιά χαρούμενη. Σε ανακουφίζει. Σπάει το σπυρί. Η κωμωδία είναι ελαφριά.

Εσείς σπάτε το σπυρί;

Όχι. Είναι μεγάλη κουβέντα το ότι κάποιος σπάει το σπυρί.

Σας απασχολεί η υστεροφημία σας;

Όχι αλλά θέλω να προφυλάξω τα ίχνη μου, κάτι που κάνω με αυτήν την έκθεση. Αν μετά τον θάνατό μου ένα έργο μου δώσει παρηγοριά σε κάποιον που περνά δύσκολα θα είναι για μένα το μεγαλύτερο δώρο. Σα να κέρδισα τη ζωή που έχασα.

ΙΝFΟ

«Το βλέμμα του ζωγράφουΕδουάρδος Σακαγιάν» στο Μουσείο Φρυσίρα (Μονής Αστερίου 3, τηλ.
210-3234.678)
έως 31 Μαρτίου 2010.

«Είμαι παραλίγο μάρτυρας»

Θεωρείστε από τους πιο πετυχημένους καλλιτέχνες της γενιάς σας, καθώς έχετε εκθέσει στο εξωτερικό, έχετε κερδίσει διεθνή βραβεία, και είστε από εκείνους που τα έργα τους πωλούνται. Αρνείστε όμως τον χαρακτηρισμό του επιτυχημένου. Δεν νομίζω πως έχω επιτυχία, απλώς κάποιοι έχουν προσέξει τη δουλειά μου, αλλά δεν ξέρω τι είναι αυτό που έχουν προσέξει. Έτυχε. Όσο για το ότι πουλάω, αυτό είναι μύθος. Νομίζω ότι βρίσκομαι στο όριο να είμαι μάρτυρας.

Πώς εννοείτε την επιτυχία; Νιώθω ότι δεν τα καταφέρνω. Δεν θυμάμαι τι έχω κάνει. Είμαι φοβισμένος και γενικά δεν έχω άνεση με τους ανθρώπους. Έχω εισερχόμενα που με τραυματίζουν και ως εξερχόμενο μόνο τη ζωγραφική.