Οικογενειακός γιατρός Η αλήθεια για τον μεταβολισμό

Πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται αν ο μεταβολισμός τους δουλεύει σωστά ή/και πώς θα τον κάνουν να λειτουργεί καλύτερα. Πόσοι ξέρουν όμως τι είναι ο μεταβολισμός; Ο ανθρώπινος μεταβολισμός αντιπροσωπεύει το σύνολο των φυσικών και χημικών διεργασιών που γίνονται στο σώμα. Η μετατροπή της τροφής σε ενέργεια, ο σχηματισμός νέων ενώσεων όπως οι ορμόνες και τα ένζυμα, η ανάπτυξη του οστίτη ιστού και πλήθος άλλων φυσιολογικών διεργασιών αποτελούν μέρη του μεταβολισμού. Ο μεταβολισμός περιέχει δύο βασικές διεργασίες, τον αναβολισμό και τον καταβολισμό. Ο αναβολισμός είναι μία διεργασία «κτισίματος», σύνθεσης, δόμησης: από τις βασικές θρεπτικές ουσίες συνθέτονται πολύπλοκα συστατικά του σώματος. Για το δραστήριο άτομο, αυτό μπορεί να σημαίνει αυξημένη μυϊκή μάζα μέσω προπόνησης και φυσικής δραστηριότητας. Για να γίνει ο αναβολισμός χρειάζεται ενέργεια. Από την άλλη πλευρά, ο καταβολισμός είναι η διαδικασία της αποδόμησης, δηλαδή περιλαμβάνει την αποσύνθεση των διαφόρων χημικών ενώσεων του σώματος στα απλούστερα συστατικά τους. Η ενέργεια που εκλύεται από τον καταβολισμό χρησιμοποιείται πολλές φορές για τον αναβολισμό. Ο μεταβολισμός είναι ζωή, καθώς αντιπροσωπεύει την ανθρώπινη ενέργεια. Ο μεταβολικός ρυθμός αντικατοπτρίζει το πόσο γρήγορα το σώμα χρησιμοποιεί τα ενεργειακά του αποθέματα και αυτός ο ρυθμός μπορεί να μεταβάλλεται σημαντικά εξαιτίας διαφόρων παραγόντων. Η συνολική ημερήσια ενεργειακή δαπάνη (ΣΗΕΔ), δηλαδή οι συνολικές θερμίδες που καίμε, είναι το άθροισμα τριών παραγόντων: των θερμίδων που «καίμε» σε κατάσταση ηρεμίας (αντιπροσωπεύουν τον βασικό μεταβολικό ρυθμό), των θερμίδων που καίμε όταν τρώμε (τροφογενής θερμογένεση) και των θερμίδων που καίμε με τη σωματική δραστηριότητα. Για να αυξήσουμε τον μεταβολισμό μας πρέπει να γυμναζόμαστε συστηματικά (απαραίτητες και οι αεροβικές ασκήσεις όπως το τζόγκινγκ και η ποδηλασία μεγάλων αποστάσεων), να κάνουμε μικρά και συχνά γεύματα (4-6 την ημέρα) που να έχουν αρκετές πρωτεΐνες (π.χ. ψάρι, γαλακτοκομικά λίγων λιπαρών) και να κοιμόμαστε αρκετά το βράδυ για να είναι ξεκούραστος ο οργανισμός μας.

Ο Δημήτρης Π. Μπερτζελέτος είναι κλινικός διαιτολόγος- διατροφολόγος, αντιπρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου.