Στενεύουν τα περιθώρια

Στην παγκόσμια οικονομική σκηνή, διακρίνουν φως στην άκρη του τούνελ της ύφεσης και οι ιθύνοντες ακονίζουν τα μαχαίρια τους για την επιστροφή στην ομαλότητα. Αμέσως μόλις μπορέσουμε θα αυξήσουμε τα επιτόκια, διακήρυξε την περασμένη εβδομάδα ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Από την πλευρά της, η Γερμανίδα καγκελάριος που πιθανώς θα παραμείνει στη θέση της και μετά τις αυριανές εκλογές, εξήγγειλε μεν μείωση των φόρων, αλλά κατέστησε σαφές ότι αυτή θα συνοδεύεται απαραιτήτως από περικοπή δαπανών για να συγκρατηθεί το έλλειμμα του προϋπολογισμού.

Σε αυτό το σκηνικό θα αναλάβει έπειτα από μία εβδομάδα καθήκοντα η νέα ελληνική κυβέρνηση. Σκηνικό ενθαρρυντικό μεν, υπό την έννοια ότι η παγκόσμια ανάκαμψη θα παρασύρει έως ένα βαθμό και την ελληνική οικονομία, αλλά ταυτόχρονα και ανησυχητικό, λόγω διαφοράς φάσης της ελληνικής από τις άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Ενώ εκείνοι βγαίνουν από το τούνελ, εμείς μόλις ετοιμαζόμαστε να αντιμετωπίσουμε το βαθύτερο σκοτάδι.

Αν οι Ευρωπαίοι συμφωνήσουν ότι ο δρόμος της ανάκαμψης είναι ασφαλής και θέσουν σε εφαρμογή τη λεγόμενη στρατηγική εξόδου, τα πράγματα θα δυσκολέψουν πολύ για τη νέα ελληνική κυβέρνηση. Γιατί η στρατηγική εξόδου βασίζεται κυρίως στην απόσυρση όλων των μέτρων στήριξης των οικονομιών τα οποία είχαν λάβει έως τώρα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, δηλαδή επαναφορά στη δημοσιονομική πειθαρχία καθώς και σταδιακή απόσυρση της ρευστότητας που είχε χορηγήσει αφειδώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και άνοδος των επιτοκίων. Και όλα αυτά θα γίνονται ενώ η Ελλάδα με μεγάλη καθυστέρηση θα θέτει πρώτη φορά σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα τόνωσης της οικονομίας της, κάτι που εκ των πραγμάτων θα καθυστερήσει τον στόχο της δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Αυτά σημαίνουν δυο πράγματα: Πρώτον, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχοντας ξεπεράσει το δικό τους πρόβλημα δεν θα δείξουν τόση κατανόηση για την καθυστερημένη ελληνική προσπάθεια ανάκαμψης, με ό,τι αυτή συνεπάγεται για τους κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Δεύτερον, και μάλλον κυριότερον, η αύξηση των επιτοκίων θα επιδεινώσει το δημοσιονομικό πρόβλημα αυξάνοντας το κόστος δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου, αλλά και το πρόβλημα της ανάπτυξης αφού τα ακριβότερα δάνεια θα αποθαρρύνουν και τους ιδιώτες.

Το καλύτερο σενάριο για την Ελλάδα θα ήταν να επικρατήσει στην Ευρώπη η πιο συντηρητική γραμμή, σύμφωνα με την οποία η ανάκαμψη είναι μεν ορατή αλλά όχι και ασφαλής, επομένως και τα επιτόκια πρέπει να παραμείνουν χαμηλά και τα μέτρα στήριξης των οικονομιών να μην αποσυρθούν για λίγο καιρό ακόμη.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, τα περιθώρια της νέας κυβέρνησης για επεκτατική πολιτική δεν θα είναι πολύ μεγάλα.