[ Διαστάσεις ] Το τέλος μιας σχέσης

Έπειτα από δύο δεκαετίες θερμού ατλαντισμού, η απογοήτευση στις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ από τις Ηνωμένες Πολιτείες διογκώνεται.
Τι συμβαίνει σε ένα ρομάντζο που κρατάει από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου;
Στις καλύτερες στιγμές της, η σχέση ανάμεσα στην Ανατολική Ευρώπη και τις ΗΠΑ ήταν ένα μείγμα συναισθήματος και αμοιβαίας στήριξης- ακριβώς όπως συμβαίνει στους καλύτερους γάμους. Όταν έπεσε το σιδηρούν παραπέτασμα, πρώην αντιφρονούντες και συνταξιούχοι καθεστωτικοί βρήκαν πολλά κοινά σημεία με την άλλη μεριά του Ατλαντικού. Η Αμερική πίεσε για την επέκταση του ΝΑΤΟ δίνοντας εγγυήσεις για την ασφάλεια των Ανατολικοευρωπαίων. Σε ανταπόδοση, οι πρώην κομμουνιστικές χώρες υποστήριξαν πιστά την Ουάσιγκτον, κυρίως προσφέροντας στρατεύματα στους πολέμους του Αφγανιστάν και του Ιράκ.

Η σχέση μοιάζει σήμερα περισσότερο αμφίρροπη, σημειώνει το περιοδικό Εκόνομιστ. Σε δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα, οι Δυτικοευρωπαίοι εμφανίζονται σήμερα περισσότερο φιλοαμερικανοί και φιλονατοϊκοί από τους Ανατολικοευρωπαίους. Έως τον περασμένο χρόνο, οι ανατολικές χώρες παραμέριζαν τις επιφυλάξεις τους για τον Τζορτζ Μπους, ενώ η Δυτική Ευρώπη κρατούσε αποστάσεις από την πολιτική του. Κι έπειτα ήρθε ο Μπαράκ Ομπάμα. Η άνοδός του στην εξουσία ενίσχυσε την εικόνα των ΗΠΑ στις περισσότερες χώρες, αλλά ελάχιστα σε μέρη όπως η Πολωνία και η Ρουμανία. Στον πολιτικό κόσμο της Ανατολής, η ανησυχία είναι αισθητή. Τον περασμένο Ιούλιο, 22 προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων ο Βάκλαβ Χάβελ και ο Λεχ Βαλέσα, συνυπέγραψαν μια δημόσια επιστολή με την οποία εξέφραζαν την ανησυχία τους για την παρακμή των διατλαντικών σχέσεων.

Ένας λόγος αυτής της κρίσης είναι ότι η κυβέρνηση Ομπάμα αναθεωρεί το σχέδιο εγκατάστασης της πυραυλικής ασπίδας στην Πολωνία και την Τσεχία. Επιπλέον, η κυβέρνηση Ομπάμα υποτίμησε τις πολωνικές εκδηλώσεις για την επέτειο των 70 χρόνων από την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Ρωσία και η Γερμανία εκπροσωπήθηκαν από τους ηγέτες τους. Οι ΗΠΑ έστειλαν αρχικά τον Ουίλιαμ Πέρι, έναν πρώην αξιωματούχο της εποχής του Κλίντον, ο οποίος ήταν επιφυλακτικός με την επέκταση του ΝΑΤΟ. Μόνο μετά τις πολωνικές διαμαρτυρίες ταξίδεψε στο Γκντανσκ και ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Τζιμ Τζόουνς.

Ρήγματα στις σχέσεις προκάλεσαν και οι διαρροές από τις ΗΠΑ ότι η Πολωνία, η Ρουμανία και η Λιθουανία διατηρούν στα εδάφη τους μυστικές βάσεις παράδοσης υπόπτων για την τρομοκρατία. Και οι τρεις χώρες αρνήθηκαν σθεναρά την ύπαρξη τέτοιων βάσεων. Την ίδια ώρα, στα μάτια των Ανατολικοευρωπαίων δοκιμάζεται η αξιοπιστία του ΝΑΤΟ. Τα νέα μέλη δηλώνουν ότι οι πολίτες τους δεν θα υποστηρίξουν στρατιωτικές αποστολές εκτός συνόρων εάν δεν λάβουν εγγυήσεις απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή από τη Ρωσία. Ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να καθησυχάσει τους Ανατολικούς συμμάχους του. Το γυαλί, όμως, έχει ραγίσει. Και όλοι υποψιάζονται τι μπορεί να σημαίνει αυτό για έναν γάμο.