Η μάχη των διανοουμένων και ο… μαύρος γάτος

Ο ένας είναι «φιγουρατζής», ο άλλος είναι «χειριστικός». Ο ένας υποφέρει από «λεκτική διάρροια», ο άλλος είναι «κλαψιάρης». Η αντιπαράθεση αυτή δεν αφορά καλλιτέχνες ή τηλεοπτικούς μαϊντανούς, αλλά δύο από τους πλέον διάσημους επιστήμονες και σχολιαστές του κόσμου: τον νομπελίστα οικονομολόγο Πολ Κρούγκμαν και τον ιστορικό του Χάρβαρντ Νάιαλ Φέργκιουσον.

Η ανταλλαγή επιχειρημάτων και χαρακτηρισμών άρχισε ως μια απλή διαφωνία για την τιμή των ομολόγων. Όμως γρήγορα αντηλλάγησαν κατηγορίες για ρατσισμό και εντελώς διαφορετικές απόψεις για το πώς μπορεί η παγκόσμια οικονομία να βγει από την ύφεση και εάν θα πρέπει να τυπώνονται χρήματα. Ο Κρούγκμαν υποστηρίζει τα τεράστια πακέτα οικονομικών κινήτρων που προώθησαν πολλές κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο, με πρώτη την αμερικανική, ενώ ο Φέργκιουσον θεωρεί ότι τέτοια μέτρα υποδαυλίζουν την επόμενη κρίση, τον αποπληθωρισμό και μια ακόμα χειρότερη οικονομική κατάρρευση. Αυτή τη στιγμή η συγκεκριμένη αντιπαράθεση δεν είναι απλά ακαδημαϊκή αλλά αφορά το πού θα οδηγηθούν τα επιτόκια μακροπρόθεσμα και το εάν θα μπορούμε να πληρώνουμε τις δόσεις για τα στεγαστικά μας δάνεια τον επόμενο χρόνο. Αφορά το εάν οι μικρές ελπίδες ανάκαμψης της οικονομίας θα συντριβούν κάτω από τις δημόσιες δαπάνες. «Τα ελλείμματα κρατούν ζωντανή την οικονομία αυτή τη στιγμή, όμως όταν αρχίσει η ανάκαμψη μπορεί να την πνίξουν», λέει ο χρηματιστής Στιούαρτ Τόμσον που ελέγχει χαρτοφυλάκια ύψους 100 δισ. λιρών στην εταιρεία Ιgnis Αsset. «Αυτός είναι ο πραγματικός λόγος του καβγά».

Μια μέρα στο μουσείο
Η αντιπαράθεση, όπως γράφουν οι «Sunday Τimes», άρχισε σε ένα συμπόσιο για την ύφεση που διοργάνωσε στις 30 Απριλίου στο Μetropolitan Μuseum of Μodern Αrt το «Νew Υork Review of Βooks». Ομιλητές εκτός από τον Κρούγκμαν και τον Φέργκιουσον ήταν επίσης ο μεγαλοεπενδυτής Τζορτζ Σόρος και ο πρώην γερουσιαστής Μπιλ Μπράντλεϊ. Ο Κρούγκμαν, πιστός οπαδός του Κέινς, επαίνεσε τις δημόσιες δαπάνες ως μέσο για την έξοδο από την κρίση. Ο Φέργκιουσον, σαφώς πιο συντηρητικός, προειδοποίησε για την «έκρηξη του χρέους» προβλέποντας ότι «κάποια στιγμή η οικονομική αξιοπιστία των ΗΠΑ θα τεθεί εν αμφιβόλω». Λίγες ημέρες αργότερα ο Κρούγκμαν στο μπλογκ του χαρακτήρισε τις απόψεις του Φέργκιουσον «πραγματικά λυπηρές», καθώς ανήκουν «στον μεσαίωνα της οικονομικής επιστήμης».

Ο Φέργκιουσον απάντησε με άρθρο του στους «Financial Τimes»: «Είναι γενναίος ή απερίσκεπτος εκείνος που τολμά να μαλώσει με τον Κρούγκμαν. Κι όμως μια γάτα μπορεί να κοιτάξει έναν βασιλιά και ένας ιστορικός να προκαλέσει έναν οικονομολόγο». Κατόπιν προσέφερε ένα μάθημα για τη θεωρία του Κέινς, κάτι που σίγουρα ο Κρούγκμαν δεν χρειαζόταν καθόλου. Λίγο μετά έγραψε άλλο ένα κομμάτι στην εφημερίδα στο οποίο συνέκρινε τον Ομπάμα με τον ήρωα κινουμένων σχεδίων Φέλιξ τον Γάτο. «Ο Φέλιξ δεν ήταν μόνο μαύρος», ανέφερε. «Ήταν και πολύ, πολύ τυχερός». Ο Νομπελίστας τον κατηγόρησε για ρατσισμό με τον οποίο όμως «δεν μπόρεσε να αναδείξει τη βασική του ιδέα, διότι προφανώς δεν έχει κάποια». Από την έγκυρη ιστοσελίδα του Ηuffington Ρost ο ιστορικός του απάντησε ότι ο Φέλιξ ήταν απλά μια μαύρη γάτα και «όχι μια αφρο-αμερικανική γάτα» και ο Κρούγκμαν του ανταπάντησε: «Ναι, αλλά είναι κι αυτός κλαψιάρης σαν κι εσένα».

Στο επόμενο επεισόδιο ο Φέργκιουσον επικαλέστηκε τη γνώμη ενός διάσημου μαύρου καθηγητή ότι μπορείς να χαρακτηρίζεις έναν γάτο μαύρο χωρίς να είσαι ρατσιστής και ο Κρούγκμαν απέσυρε τις ρατσιστικές κατηγορίες αντικαθιστώντας το με τον χαρακτηρισμό «φιγουρατζής» και προσθέτοντας: «Μου έχουν πει ότι σε ιστορικά θέματα είναι καλός. Όσον αφορά την οικονομία όμως, δεν έχει μπει στον κόπο να καταλάβει τα βασικά και βασίζεται σε εξυπνακισμούς για να μας εντυπωσιάσει. Έχει μόνο στυλ, τίποτε άλλο». Την Κυριακή ο Φέργκιουσον τον κατηγόρησε ότι «χρησιμοποιεί τη γλώσσα της παιδικής χαράς» και σίγουρα ο καβγάς θα έχει συνέχεια…

Του πέταξε τη μασιά!
Οι ακαδημαϊκοί καβγάδες φημίζονται για τη σφοδρότητά τους. Κάποτε ο Αυστριακός φιλόσοφος Λούντβιγκ Βιτγκενστάιν πέταξε μια μασιά από το τζάκι στον συμπατριώτη συνάδελφό του Καρλ Πόπερ σε μια συνάντηση στο Κέμπριτζ καθώς διαφωνούσαν για το εάν τα φιλοσοφικά ζητήματα είναι πραγματικά ή απλώς γλωσσολογικοί γρίφοι. Τουλάχιστον ο Κρούγκμαν και ο Φέργκιουσον δεν έχουν προβεί σε χειροδικίες ακόμα, όμως στην επόμενη συνάντησή τους καλό θα είναι να κρύψει κάποιος τα αιχμηρά αντικείμενα. Ο Χένρι Κίσινγκερ, που κάτι ήξερε από καλούς καβγάδες, παρατήρησε κάποτε ότι ο λόγος για τον οποίο τα ακαδημαϊκά μαλλιοτραβήγ- ματα είναι τόσο λυσσαλέα ήταν «επειδή αυτό που διακυβεύεται είναι πολύ μικρό».