Οι επιχειρήσεις αγοράζουν… κόμματα

Τι κοινό έχει το ντόπινγκ στον αθλητισμό με τη χρηματοδότηση κομμάτων και πολιτικών; Και στα δύο, μετά τις αποκαλύψεις ακολουθεί αυστηρότερη νομοθεσία. Μέχρι τις… επόμενες αποκαλύψεις!

Η υπόθεση Ζίμενς είναι το πρόσφατο παράδειγμα μιας σειράς υποθέσεων που είχαν και στο παρελθόν κλονίσει τον πολιτικό κόσμο στη Γερμανία. Τα λεγόμενα μαύρα ταμεία δεν είναι «συνήθεια» που έχει «ιδεολογικές προτιμήσεις», αφού τα έξοδα των κομμάτων είναι λίγο- πολύ ίδια: φως, νερό, τηλέφωνο και προπαγάνδα! Στη Γερμανία η Εbert Stiftung του SΡD δεχόταν μεγάλες δωρεές από επιχειρηματικό όμιλο χωρίς αυτό να καταγράφεται πουθενά, ενώ μεταξύ 1999 και 2002 αποκαλύφθηκαν τα μαύρα ταμεία του Χέλμουτ Κολ και της τοπικής οργάνωσης της Έσσης, όπως και οι μυστικοί λογαριασμοί για λαδώματα προς το SΡD Κολωνίας και Βούπερταλ. Στο ταραγμένο ΄89 στην Ελλάδα Έλληνας επιχειρηματίας αποκάλυψε ότι έδωσε προσωπικά επιταγή ενός εκατομμυρίου δολαρίων προς τον αρχηγό της Ν.Δ. Κ. Μητσοτάκη, ενώ πριν από λίγους μήνες ο Θόδωρος Τσουκάτος παραδέχθηκε ότι έλαβε χρήματα από τη Ζίμενς για λογαριασμό του ΠΑΣΟΚ. Σε Γαλλία, Ιταλία και Βέλγιο έχει αλλάξει η νομοθεσία για τη χρηματοδότηση των κομμάτων μετά τις ατασθαλίες που ήρθαν στο φως, ενώ στην Γερμανία οι πρόσφατες αποκαλύψεις για τη Ζίμενς επίσης οδήγησαν σε αυστηρότερες ποινές.

«Όχι» από το ΚΚΕ. Προς αλλαγές φαίνεται πως προσανατολίζεται και η κυβέρνηση της Ν.Δ. αφού στις προθέσεις του υπουργού Εσωτερικών Προκόπη Παυλόπουλου είναι να κάνει πράξη μια παλιά ιδέα του Γιώργου Παπανδρέου, τη δημοσιοποίηση μέσω ανάρτησης στο Διαδίκτυο των συναλλαγών που κάνουν τα πολιτικά κόμματα. Το μέτρο αυτό ισχύει ήδη σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Γερμανία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και η Αγγλία. Στην Ελλάδα το ΚΚΕ απορρίπτει κατηγορηματικά την ιδέα ενώ τη στηρίζει ο ΣΥΝ. Μάλιστα σε πρόσφατη συνέντευξη στον «Ριζοσπάστη» ο Δ. Κουτσούμπας, μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ, υπενθυμίζει ότι «στελέχη και μέλη του ΚΚΕ στήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα ακριβώς επειδή δεν ήθελαν να προδώσουν ή να δώσουν ένα όνομα- ποιος ενίσχυσε οικονομικά και πολιτικά το Κόμμα μας. Δεν πρόκειται να το κάνουμε ούτε σήμερα».

Πέραν των επιφυλάξεων του ΚΚΕ ως προς τη δημοσιοποίηση ή όχι όσων δίνουν χρήματα σε κόμματα (από ορισμένα ποσά και άνω) υπάρχει ένας γενικότερος σκεπτικισμός για τα μέτρα διαφάνειας στη χρηματοδότηση των κομμάτων. Όπως σημειώνει ο Απόστολος Στραγαλινός, πολιτικός επιστήμονας που έχει εργαστεί στο γερμανικό Κοινοβούλιο και έχει παρακολουθήσει τις αλλαγές στη γερμανική νομοθεσία για τη χρηματοδότηση των κομμάτων, «έχει παρατηρηθεί πως όσες προσπάθειες ελέγχου των δωρεών κι αν γίνουν, όσο κι αν στενέψουν τα περιθώρια για οικονομικές ατασθαλίες των κομμάτων (π.χ. να δίνουν λανθασμένα στοιχεία στην ετήσια οικονομική έκθεση προκειμένου να λάβουν υψηλότερες επιχορηγήσεις,), όσο κι αν αυστηροποιούνται οι σχετικές διατάξεις για τη δημοσιοποίηση των οικονομικών των κομμάτων, οι παράνομες ροές χρημάτων και τα “δώρα” θα καταλήγουν στα αδήλωτα κομματικά ταμεία μέσω νέων καναλιών και γκρίζων ζωνών».


Τι ισχύει στην Ελλάδα

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ τα κόμματα λαμβάνουν επιχορήγηση που αντιστοιχεί σε 0,22 τοις χιλίοις του προϋπολογισμού και άλλα 0,1 τοις χιλίοις για τη χρηματοδότηση των Κέντρων Ερευνών και Μελετών τους. Επιτρέπεται να λαμβάνουν χρήματα από εισφορές μελών και δωρεές από ιδιώτες (επώνυμες άνω των 500 ευρώ) ενώ απαγορεύονται από επιχειρήσεις. Εξαίρεση, σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ 2 του 3023/2002, η χρηματοδότηση κομμάτων από επιχειρήσεις που εκείνα ελέγχουν ή που οι μετοχές τους ανήκουν «αποδεδειγμένα» «στον επικεφαλής» τους «ή σε άλλα φυσικά πρόσωπα εντεταλμένα προς τούτο από το αρμόδιο όργανο του κόμματος».


Ο Ομπάμα έδειξε τον δρόμο

Oδιάλογος σχετικά με το αν είναι θεμιτή η χρηματοδότηση κομμάτων από επιχειρήσεις, οι δωρεές από φυσικά πρόσωπα και αν πρέπει να δημοσιοποιούνται ή όχι τα στοιχεία τους δεν είναι καινούργιος. Η πρόσφατη εντυπωσιακή εκστρατεία Ομπάμα στις ΗΠΑ μέσω της οποίας συγκεντρώθηκαν άνω των 150 εκατ. δολαρίων κυρίως από μικροποσά, έδωσε νέα τροφή για σκέψη στα κόμματα. Η ιδέα της αποκλειστικής κρατικής επιχορήγησης έχει υποστηριχθεί και δημοσίως από επιστήμονες όπως ο Νίκος Μουζέλης, ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας στη London School of Εconomics με το σκεπτικό ότι «ακόμη κι αν έχουμε άσπρο και όχι μαύρο πολιτικό χρήμα, δηλαδή ακόμα κι αν οι χορηγήσεις των ιδιωτών είναι φανερές και νόμιμες όπως στις ΗΠΑ, ο πλουτοκρατικός χαρακτήρας του συστήματος δεν αμβλύνεται». Ο ίδιος μάλιστα επισημαίνει πως η κρατική χρηματοδότηση για να είναι αποτελεσματική πρέπει να αποκλείει το μείγμα κρατικών και ιδιωτικών χορηγήσεων «όπως αυτό λειτουργεί στη χώρα μας», εκτός από ένα καθορισμένο ποσό συνδρομών των μελών του κόμματος και προτείνει αυστηρότερο έλεγχο στα οικονομικά των κομμάτων και αλλαγή του εκλογικού συστήματος που «σπρώχνει τους υποψηφίους να βρουν μεγάλα ποσά για την προβολή τους μέσω της τηλεόρασης και των άλλων ΜΜΕ».