Φαινόμενα

Καλοκαιρινά παραμύθια
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Η θερινή απομάκρυνση από τη μικρή οθόνη αποδεικνύει ότι ο ελεύθερος χρόνος παραμένει πολύτιμος κι ας μας γίνεται ξαφνικό βάρος τους χειμώνες
Τις χειμωνιάτικες ημέρες μοιάζει αδύνατη η απομάκρυνση από τη μικρή οθόνη. Λες και χωρίς αυτή ο κόσμος σταματάει να γυρίζει. Λες και οι ώρες είναι άδειες, κενές. Και είναι. Γιατί αυτό είναι το «μυστικό» της τηλεοπτικής λειτουργίας: η εξάρτηση. Η αίσθηση ότι χωρίς τη μονότονη λάμψη να τρεμοφέγγει σε μια γωνιά του δωματίου και μια φωνή- συνήθως στριγκή, φάλτσα και δυνατή- ανδρική ή γυναικεία, ο καθένας μας είναι και ένας ναυαγός σε έρημη γη.

Κι όμως, πόσο εύκολη είναι τις ημέρες του καλοκαιριού η επιστροφή στις παλιές ανθρώπινες συνήθειες, τις παρέες, την καλημέρα στον γείτονα του εξοχικού, του ρεντρουμάδικου, της διπλανής σκηνής, ενίοτε και το καφεδάκι με τον άγνωστο των διακοπών, που γίνεται κολλητός στο 24ωρο επάνω και στο τέλος ανταλλάσσονται και αριθμοί τηλεφώνου για να συνεχιστεί η καλή συντροφιά και μετά την επιστροφή στην πόλη, τους χειμωνιάτικους καιρούς! Ποτέ δεν συμβαίνει. Μένουν μερικές φωτογραφίες να θυμίζουν την «άλλη ζωή», τις «άλλες παρέες», τις θερινές, γλέντια, τοπία, οι οποίες θα ξεχαστούν σε φακέλους και συρτάρια. Για τους νεώτερους θα αναρτηθούν στο facebook για να κάνουν φιγούρα και να επιβεβαιώσουν το γλέντι τους στα μάτια των άλλωνειδάλλως θα ΄ναι προφανώς σαν να μην γλέντησαν.

Αποδεικνύεται εύκολη η απομάκρυνση από την τηλεοπτική οθόνη, φυσική η κατάληψη του βλέμματος από τοπία που ανακουφίζουν την ψυχή. Κι ας μοιάζει να συνεχίζονται, εκεί στις παραλίες και τις ταβέρνες οι ίδιες ζωές, με τη δυσανεξία για τον διπλανό, με τον θυμό που ξεσπάει αδιακρίτως στην πρώτη δυσκολία για παρκάρισμα, για τραπέζι το βράδυ, για ξαπλώστρα. Και πάλι, είναι τα πιτσιρίκια που τρέχουν ουρλιάζοντας ελεύθερασυχνά ενοχλητικά- και με τις εφήμερες δικές τους θερινές παρεούλες, για να θυμίζουν ότι η προσαρμογή στην ελευθερία χώρου και κινήσεων είναι αυτόματη. Τα τρεχαλητά και τα άγαρμπα παιχνίδια που δεν έχουν τέλος αποδεικνύουν τη σκληρότητα της φυλακής όχι των διαμερισμάτων, αλλά της μικρής οθόνης. Α, ναι, είναι παρούσα στα παιδικά παιχνίδια, με τον τρόπο της, με τις τσιριχτές, αφόρητες φωνές των μεταγλωττισμένων κινούμενων σχεδίων.

Αν κάτι γίνεται αμέσως αντιληπτό στις καλοκαιρινές εξοχές, είναι η επίδραση αυτής της ακουστικής αθλιότητας στις παιδικές φωνούλες. Πιθηκίζουν την υστερία, τη φρικτή προφορά των λέξεων και κυρίως τις εκκωφαντικές, αναίτιες τσιρίδες που χαρακτηρίζει, δυστυχώς, όλες τις μεταγλωττίσεις παιδικών σειρών, ακόμη και εφηβικών.

Οι ηθοποιοί ή ό,τι κι αν είναι αυτοί που αναλαμβάνουν να τις κάνουν, μιλάνε σαν να φτύνουν ή σαν ρομπότ που δεν έχουν συναίσθημα να χρωματίσει τους φθόγγους που προφέρουν. Ποια διαστροφή της ακοής όλων αυτών τους έχει πείσει ότι τα παιδιά μιλάνε με αυτόν τον τρόπο; Φωνές με χροιά χυδαία και μονότονη, που συνοδεύει δραστηριότητες και εκφράζει υποτίθεται ανθρώπινες σχέσεις, σφραγίζοντάς τες με τους δικούς της ανοίκειους ήχους. Ακούς τα Ελληνάκια να στριγκλίζουν στη μαμά για να τους δώσει το κουβαδάκι, να στριγκλίζουν προς πάσα κατεύθυνση ενώ κολυμπούν ή κυνηγιούνται και διακρίνεις ευκρινώς την υψηλή «καλλιέργεια» στην εκφορά του λόγου που τους έχει προσφέρει η τηλεόραση.


Με βιβλία στο χέρι, για λίγο…

Ας είναι. Σημασία έχει πως για λίγες ημέρες, όχι χωρίς δυσκολία που συχνά φέρνει και εκνευρισμό, ξεβολεύονται από τους καναπέδες της τηλεθέασης οι χειμερινοί τηλεθεατές και μερικούς τους βλέπεις με τα βιβλία στο χέρι- κυρίως νεώτερους, και αυτό είναι ελπιδοφόρονα βυθίζονται στην ανάγνωση σαν εικόνες απ΄ τα παλιά. Μερικοί, όλο και περισσότεροι, αναζητούν διαδρομές και εξοχές έξω από τις πολυδιαφημισμένες και απολαμβάνουν αυτή την έξοδο από την κοπαδική κατανάλωση της διασκέδασης. Ευτυχώς, η πολυδιαφημισμένη εικόνα του νεανία που έχει το laptop στην ξαπλώστρα και απευθύνει «τον λόγο» μέσω αυτού στην ωραία απέναντί του, δεν μετατράπηκε (ακόμη) σε ελληνική, θερινή πραγματικότητα.

Το εντυπωσιακό είναι ότι όλο αυτό θα ξεχαστεί αμέσως με την επιστροφή στην πόλη, σαν να μην υπήρξε, σαν να μην αφορά τους ίδιους ανθρώπους. Η μικρή οθόνη θα καταπιεί και την τελευταία σταγόνα του ελεύθερου χρόνου, σαν να είναι κάτι που βαραίνει την ανθρώπινη ύπαρξη και θέλει να λυτρωθεί από αυτόν. Άλλωστε, ως γνωστόν ο χρόνος είναι πολύ ακριβός για να τον διαχειρίζονται χωρίς να δίνουν λογαριασμό οι κοινοί θνητοί, ενώ ως νούμερα- τηλεθέασης ή των ριάλιτι- είναι χρησιμότεροι.