Φαινόμενα

Πάλι μπερδευτήκαμε…
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Θλιβερή. Έτσι ακριβώς ακούστηκε η δικαιολογία του Δημήτρη Παντερμαλή χθες το πρωί στο Μega, για το θέμα της λογοκριτικής αφαίρεσης πλάνων με την υπογραφή του Κώστα Γαβρά, από το φιλμάκι του Μουσείου Ακρόπολης
Διάβασε στις εφημερίδες- λέει ο πρόεδρος του Μουσείου Ακρόπολης, που αναλαμβάνει και την ευθύνη για ό,τι συνέβη- ότι υπήρξαν διαμαρτυρίες όχι μόνο από ιερωμένους, αλλά και από έγκριτους βυζαντινολόγους. Ποιους; Τον ρωτάει η Μαρία Δαμανάκη, που ήταν καλεσμένη του Ιορδάνη Χασαπόπουλου. Ο κ. Παντερμαλής αρνείται να πει ονόματα. Γιατί άραγε; Οι αντιρρήσεις επιστημόνων ιστορικών σχετικά με το πώς έγιναν οι καταστροφές στην Ακρόπολη κατά τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους, δεν φέρουν την υπογραφή τους; Αν οι λόγοι είναι πραγματικά η ιστορική αλήθεια ή εν προκειμένω η ιστορική αμφιβολία και τίποτε άλλο, όπως ισχυρίστηκε μετ΄ επιμονής ο κ. Παντερμαλής, αρνούμενος οποιαδήποτε πολιτική διάσταση στο θέμα, τότε γιατί δεν αναφέρει τις αδιαμφισβήτητες από αυτόν πηγές που τον έκαναν να κλονιστεί, όπως επιβάλλουν άλλωστε τα επιστημονικά ήθη;

Στην τηλεφωνική γραμμή ο Κώστας Γαβράς εξέφρασε την απορία του επιπλέον και για το γεγονός ότι δεν ρωτήθηκε καν. Η απάντηση του προέδρου του Μουσείου Ακρόπολης μας αφήνει άναυδους για την αμηχανία του. «Ε, ήταν Σαββατοκύριακο, δεν είχα το τηλέφωνο του κ. Γαβρά…». Τόση βιάση; «Και ο υπουργός Πολιτισμού; Ενημερώθηκε;» ρωτάει η Μαρία Δαμανάκη. «Ενημερώθηκε», είναι η απάντηση. Αλλά από τον ίδιο τον υπουργό υπάρχει μόνο σιωπή. Ο πρόεδρος του Μουσείου παίρνει όλη την ευθύνη. Γιατί το θέμα δεν είναι πολιτικό. Επιμένει. Η παλαιοχριστιανική περίοδος σκοτεινή, επαναλαμβάνει το επιχείρημα, δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς συνέβη, ποιος είχε δώσει την εντολή για τις καταστροφές, αν ήταν εντολή της αυτοκρατορίας ή έδρασαν αυτοβούλως ορισμένοι.

«Μα εγώ δεν λέω ποιος έκανε τις καταστροφές, λέω ότι έγιναν την παλαιοχριστιανική περίοδο», παρεμβαίνει ο Κώστας Γαβράς, «και διάβασα βιβλία γι΄ αυτό το θέμα». Ναι, βέβαια, αλλά «καλύτερα να τα συζητήσουμε κατ΄ ιδίαν αυτά», απαντά ο κ. Παντερμαλής, «γνωρίζω ότι θα έρθετε στην Ελλάδα για καλοκαίρι, να συναντηθούμε». Είναι πρόεδρος του Μουσείου Ακρόπολης, παρεμβαίνει κατευναστικά ο Ιορδάνης Χασαπόπουλος, σαν να λέει ότι έχει ευθύνες. «Ναι, αλλά και εγώ είμαι σκηνοθέτης και πρόεδρος της γαλλικής cinemateque. Έχω κι εγώ ορισμένες ευθύνες», υπενθυμίζει ο Κώστας Γαβράς, υπαινισσόμενος σαφώς ότι ο απόλυτος κανόνας των δημιουργών στις ευρωπαϊκές δημοκρατίες είναι η απόρριψη κάθε μορφής λογοκρισίας στο έργο τους. Η ελευθερία της έκφρασης είναι η απόλυτη αξία της αστικής δημοκρατίας. Φυσικά δεν αρνείται τη συνάντηση με τον κ. Παντερμαλή. Ο διάλογος είναι επίσης αξία της δημοκρατίας. Να που και αυτός ξεχάστηκε μέσα στη φούρια της λογοκρισίας. Η ευθυνοφοβία είναι χειρότερη και από οποιαδήποτε αυταρχική εξουσία.

Στο μεταξύ το φιλμάκι θα προβάλλεται κομμένο, αλλά το χειρότερο είναι ότι ήδη σφραγίστηκε η λειτουργία του ωραιότερου και πιο σύγχρονου μουσείου της χώρας με ένα γεγονός που δεν συνάδει με το περιεχόμενό του και πολύ περισσότερο, όπως επισήμανε η Μαρία Δαμανάκη, με το βασικό σύνθημα της ύπαρξής του, που είναι η «επανένωση του μνημείου» με την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα.

Να που πάλι μπερδευτήκαμε ως προς το διακύβευμα. Θέλουμε την επανένωση του μνημείου για να είναι άρτια η εικόνα μιας πανίσχυρης παγκόσμιας μνήμης- της πρώτης δημοκρατίας και των επιτευγμάτων του πνεύματός της- ή τη θέλουμε σαν μια εθνικιστική εμμονή ιδιοκτησίας των μαρμάρων ως ιδεολογικών συμβόλων που εξυπηρετούν πολύ σύγχρονους πολιτικούς σκοπούς;

Η ευθυνοφοβία είναι χειρότερη και από οποιαδήποτε αυταρχική εξουσία

Προς τι τέτοιος πανικός;

Και αν το θέμα δεν είναι πολιτικό, όπως επέμενε ο κ. Παντερμαλής, τότε προς τι τέτοιος πανικός; Μήπως δεν είναι γνωστό ότι σε εποχές θρησκευτικού φανατισμού έγιναν βανδαλισμοί και κτηνωδίες σε Δύση και Ανατολή; Η ανθρώπινη πίστη όμως δεν φοβάται την Ιστορία, οι εξουσίες που την εκμεταλλεύονται μόνον την τρέμουν.

Δεν γνωρίζουμε τι θέλει να συζητήσει κατ΄ ιδίαν ο πρόεδρος του Μουσείου με τον κ. Γαβρά. Εμείς μείναμε με την πικρή γεύση που ακολουθεί κάθε σύγχρονο επίτευγμα και με τη θλιβερή αίσθηση ότι για ακόμη μία φορά υπάρχει κάτι που πρέπει να κρυφτεί από τη θέα του πλήθους. Πολιτικό το θέμα, ιστορικό, θρησκευτικό ή όλα μαζί, αφού η νεοελληνική θολούρα τα συγχέει, δεν είναι πάντως αμελητέο. Ας ξεκινήσει επιτέλους ένας δημόσιος διάλογος για την Ιστορία, για να ξεκαθαρίσουμε και άφοβα να κατονομάσουμε τα γεγονότα. Γιατί είναι φανερό, βρισκόμαστε κάθε τόσο έρμαια των εκάστοτε ερμηνειών τους, οι οποίες γελοιοποιούν τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα.