Αι «αμαρτίαι γονέων» είναι κληρονομικές…

Μία μητέρα κρατάει στα χέρια της ένα τσιγάρο και καπνίζει καθώς ανεβαίνει τις κυλιόμενες σκάλες ενός σταθμού. Πίσω της ακολουθεί ένα μικρό αγοράκι που στα παιδικά του χέρια κρατάει κι εκείνο ένα αναμμένο τσιγάρο, το οποίο στη συνέχεια σβήνει μιμούμενο τις ίδιες ακριβώς κινήσεις με τη γυναίκα.
Στην επόμενη σκηνή ο πατέρας φωνάζει στον Κινέζο υπάλληλο ενός καθαριστηρίου. Την ένταση και το μίσος του όμως φαίνεται να μιμείται και ο 5χρονος γιος του, που έχει προτάξει τον δείκτη και φωνάζει με το ίδιο πάθος.
Αυτές είναι δύο μόνο σκηνές από το 90 δευτερολέπτων βίντεο που ψηφίστηκε στο Διαδίκτυο ως το καλύτερο για το 2008 και προέβαλε ο εθνικός οργανισμός ενάντια στην κακοποίηση παιδιών της Αυστραλίας. Σκοπός του είναι να προβληματίσει όλους τους ενηλίκους και ειδικότερα τους γονείς σχετικά με το πώς θα πρέπει να συμπεριφέρονται στα παιδιά, αφού εκείνα υιοθετούν όλες τις συνήθειες- καλές και κακές- των μεγάλων.

«Παίρνει το παιδικό κομπιούτερ και ασχολείται με τις ώρες μιμούμενος τον μπαμπά του. Όταν τον διακόπτω για να του μιλήσω μου απαντάει: “Μαμά, άσε με σε παρακαλώ, δουλεύω!”» λέει η μεταφράστρια κ. Χριστίνα Αρβανιτάκη-Γεωργουλά, αναφερόμενη στον 4χρονο γιο της και την τάση του να μιμείται συχνά τον πατέρα του.

Στα παιδιά αρέσει πολύ να μιμούνται τους μεγάλους. Τους αρέσει να κάνουν ότι ψωνίζουν σαν μεγάλοι, να ντύνονται με τα ρούχα τους, να αντιγράφουν τον τρόπο ομιλίας τους, ακόμα και τις κινήσεις τους. Σύμφωνα με την οικογενειακή σύμβουλο κ. Έφη Σαρηγιαννίδου, αυτό συμβαίνει επειδή οι γονείς λειτουργούν ως πρότυπα προς μάθηση και αυτόματα μετατρέπονται σε πρότυπα προς μίμηση. «Το παιδί γνωρίζει τον κόσμο μέσα από τα μάτια των γονιών. Βλέπει, ακούει και μαθαίνει από αυτούς. Ό, τι υπάρχει μέσα στο σπίτι είναι εικόνα για το παιδί, από μία γκριμάτσα του πατέρα μέχρι το άγγιγμα της μητέρας όταν κοιμάται», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ήδη από την περίοδο της κύησης και μέχρι τα έξι του χρόνια το παιδί είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τους γονείς. «Μέσα από τα έργα των γονιών χτίζονται οι αξίες των παιδιών. Ωστόσο, πιο πολύ “μιλάει” μέσα τους αυτό που ζουν παρά αυτό που τους λένε», επισημαίνει η οικογενειακή σύμβουλος.

{{{ video }}}

Καθρέφτης των γονιών
Τα παιδιά είναι επηρεασμένα από το σπίτι τους κυρίως στην Α΄ και λιγότερο στη Β΄ Δημοτικού, «είναι ο καθρέφτης της οικογένειας. Πάρα πολλές φορές μου έχει τύχει στην πρώτη συνάντηση με τους γονείς των παιδιών της Α΄ Δημοτικού, την εικόνα που βλέπω όλο τον προηγούμενο καιρό σε ένα παιδί να τη βλέπω ακριβώς και στον γονιό του. Πολύ ευγενικό παιδί, πολύ ευγενικοί και οι γονείς του», αναφέρει η δασκάλα κ. Αγγελική Μερκούρη.

Μετά την ηλικία των έξι ετών το παιδίπαρ΄ ότι εξακολουθεί να επηρεάζεται από τους γονείς- πηγαίνοντας στο σχολείο συναντά και άλλους παράγοντες που είναι ικανοί να αποτελέσουν με τη σειρά τους πρότυπα προς μίμηση. «Ένα παιδί που βλέπει τον πατέρα του να χτυπάει τη μάνα του, σχηματίζει ένα συγκεκριμένο πρότυπο στο μυαλό του. Όταν πάει σχολείο όμως κι έχει έναν δάσκαλο ο οποίος είναι φιλικός και συζητήσιμος, θα γνωρίσει ένα καινούργιο πρότυπο. Τότε, το παιδί θα είναι σε θέση να ξεκαθαρίσει μέσα του και να διαμορφώσει σιγά σιγά το δικό του ανδρικό πρότυπο», τονίζει η κ. Σαρηγιαννίδου.

«Δεν κάνω παρέα με Αλβανούς», είπε κάποτε ένας μαθητής στην κ. Μερκούρη, αναφερόμενος σε συμμαθητή του. Όταν εκείνη αναζήτησε τα αίτια, έλαβε την εξής απάντηση: «Η μαμά μού το έχει πει, δεν κάνει ούτε κι εκείνη». Ωστόσο, ακόμα και η μαθησιακή συμπεριφορά ενός παιδιού μπορεί να υποδηλώσει την κατεύθυνση που του δίνεται από την οικογένεια. «Κάποια παιδιά έχουν γραμμή από το σπίτι να “φαίνονται” μέσα στην τάξη. “Εσύ θέλω να είσαι ο πρώτος”, λέει ο πατέρας και το παιδί προσπαθεί με κάθε τρόπο να γίνει το επίκεντρο», αναφέρει χαρακτηριστικά η κ. Μερκούρη.

Αναστρέψιμα είναι, σύμφωνα με την οικογενειακή σύμβουλο, τα αρνητικά πρότυπα που μπορεί να δώσει ένας γονιός στο παιδί του. «Το περιβάλλον επηρεάζει, αλλά δεν καθορίζει» προσθέτει, ενώ επισημαίνει ότι από τον άνθρωπο δεν χάνεται ποτέ το δικαίωμα της επιλογής. «Ανεξάρτητα από τις παιδικές εμπειρίες του, ο ενήλικος έχει ελεύθερη βούληση και μπορεί να πει όχι», λέει η κ. Σαρηγιαννίδου.

ΑΠΟΛΥΤΗ ΤΑΥΤΙΣΗ

Στην προσχολική ηλικία τα παιδιά συμπεριφέρονται ως καθρέφτης της οικογένειας

«Πιθηκίζουν» και τις καταχρήσεις

«ΠΡΟΣΠΑΘΩ ΝΑ ΜΗ μιλάω άσχημα μπροστά στο παιδί, να μη βιάζομαι.

Στην πραγματικότητα, είμαι σε διαρκή ετοιμότητα γιατί θέλω η συμπεριφορά μου να είναι 100% σωστή», αναφέρει η 34χρονη Χριστίνα ΑρβανιτάκηΓεωργουλά.

Όπως επισημαίνει όμως η οικογενειακή σύμβουλος κ. Σαρηγιαννίδου, το πιο σημαντικό για τους γονείς είναι να είναι ο εαυτός τους. Να μην προσποιούνται, γιατί το παιδί βλέπει τα πάντα. «Το παιδί είναι εμπειρία και ευθύνη. Καλό είναι να προετοιμάζεται κανείς για να γίνει γονιός, να μη φάσκει και αντιφάσκει με τη συμπεριφορά του». Επιπλέον, σημαντικό είναι οι γονείς ως ζευγάρι, εκτός από τις ισορροπίες, να κρατούν από κοινού μια τακτική. Το παιδί έχει διαίσθηση, εισπράττει τα συναισθήματα των μεγάλων. «Με τον μπαμπά του Δημήτρη, παρ΄ ότι συχνά έχουμε διαφορετικές απόψεις, πάντα συζητάμε και εν τέλει αποφασίζουμε το πιο σωστό», λέει η 34χρονη μητέρα.

Μπορεί να είναι χαριτωμένο για τους γονείς, όπως λένε οι ειδικοί, όταν το παιδί τους αρχίζει να μιμείται όσους βρίσκονται γύρω του. Ωστόσο, θα πρέπει να ανησυχήσει την οικογένεια όταν ο μικρός αρχίζει να υιοθετεί κυρίως τις κακές συνήθειες των γονιών του. Αμερικανικές έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά έχουν ως πρότυπο τους γονείς στις καλές αλλά και στις κακές τους στιγμές.

Το πείραμα
Ενδεικτική είναι μελέτη που πραγματοποίησαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Ντάρμουθ της Αμερικής, η οποία δείχνει ότι τα παιδιά ακόμη και στην ηλικία των 2 ετών επηρεάζονται από τις επιβλαβείς συνήθειες των γονιών τους, όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ. Πήραν μάλιστα παιδιά ηλικίας από 2 έως 6 ετών και τα έβαλαν να κάνουν εικονικά ψώνια. Σε κάθε παιδί είπαν να διαλέξει ανάμεσα σε 73 προϊόντα που υπάρχουν στα σούπερ μάρκετ. Το αποτέλεσμα ήταν οι μικροί συμμετέχοντες να επιλέγουν πρώτα τσιγάρα κι έπειτα μπίρες και κρασί.

Ακόμη και στη διατροφή μιμούνται τα παιδιά τούς γονείς. Σε έρευνα που δημοσιεύθηκε σε ιατρικό περιοδικό για τα παιδιά και τους εφήβους, όσοι γονείς έτρωγαν λαχανικά έβλεπαν και τα παιδιά τους να υιοθετούν την ίδια συνήθεια. Αντίθετα, οι ενήλικοι που επέλεγαν για το τραπέζι φαγητά πλούσια σε ζάχαρη και αλάτι διαπίστωναν ότι και τα μικρά τους έδειχναν την ίδια προτίμηση.