Το τσίπουρο «ζαλίζει» το ούζο

Ένας ελληνικός εμφύλιος πόλεμος στην αγορά αποσταγμάτων βρίσκεται σε εξέλιξη για τα μερίδια αγοράς ανάμεσα στο ούζο και στο τσίπουρο.

Το ούζο είναι το εθνικό μας προϊόν και «με τη βούλα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ το τσίπουρο μετράει μόλις 21 χρόνια νόμιμης δραστηριότητας. Μέχρι και το 1989, το τσίπουρο παραγόταν μόνο για ιδιωτική κατανάλωση και, φυσικά, δεν επιτρεπόταν να εμφιαλώνεται.

Είναι αλήθεια ότι το ούζο είναι δύσκολο να χάσει την πρωτοκαθεδρία που έχει κερδίσει στην αγορά των λεγόμενων «σκληρών» ποτών, μια και η απόσταση που το χωρίζει από το τσίπουρο- σε ό,τι αφορά τις προτιμήσεις των καταναλωτών- είναι μεγάλη. Το 2008 δαπανήσαμε συνολικά (στα ουζερί, στα τσιπουράδικα ή στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ) περίπου 100 εκατ. ευρώ για να αγοράσουμε 14 εκατ. φιάλες των 750 ml με ούζο και τσίπουρο. Από αυτές, εκτιμάται ότι 10 εκατ. φιάλες περιείχαν ούζο ενώ 4 εκατ. τσίπουρο.

Ωστόσο το τσίπουρο, παρά το γεγονός ότι κυκλοφορεί νόμιμα στην αγορά μόλις 21 χρόνια, ανεβάζει συνεχώς τις πωλήσεις του χρόνο με τον χρόνο, σε αντίθεση με το ούζο που σημειώνει κάμψη. Έτσι, είναι πολύ πιθανό οι συσχετισμοί δυνάμεων ανάμεσα στα δύο αυτά ποτά να ανατραπούν στο μέλλον.

Το 2008 η αξία του τσίπουρου που πωλήθηκε μέσω των μεγάλων σούπερ μάρκετ ανήλθε στα 5,1 εκατ. ευρώ, έναντι 4,8 εκατ. ευρώ που ήταν οι αντίστοιχες πωλήσεις το 2007, ενώ την ίδια χρονιά το ούζο, με αντίστοιχες πωλήσεις 17,7 εκατ. ευρώ, κατέγραψε μείωση της τάξης του 4,23% (έναντι του 2007).

Τάση για «καθαρές γεύσεις»
Η εντυπωσιακή διείσδυση του τσίπουρου στην ελληνική αγορά αποσταγμάτων, με ετήσιους ρυθμούς ανόδου περί το 20%- και μάλιστα στις νέες ηλικίες, που θεωρούνται ένα από τα δυναμικότερα τμήματα των καταναλωτών αλκοολούχων ποτών- υποχρέωσε πολλές οινοποιητικές επιχειρήσεις να προσαρμόσουν το παραγωγικό τους δυναμικό και στην παραγωγή τσίπουρου. Για παράδειγμα, η εισηγμένη στο Χρηματιστήριο εταιρεία Κτήμα Λαζαρίδη ξεκίνησε ήδη από το 1992 να παράγει τσίπουρο και, όπως επισημαίνει ο κ. Χαρίτων Μαρονικολάκης, επικεφαλής της διεύθυνσης μάρκετινγκ, η μεγάλη ζήτηση για τσίπουρο έχει αποτέλεσμα την παραγωγή όλο και περισσότερων επώνυμων προϊόντων. Διευκρινίζει μάλιστα ότι κερδίζει συνεχώς πόντους στην αγορά το καθαρό τσίπουρο (χωρίς πρόσμιξη γλυκάνισου), γεγονός που επιβεβαιώνει τις τάσεις που υπάρχουν στο καταναλωτικό κοινό για «καθαρές γεύσεις».

Επισημαίνεται ότι το 80% της διάθεσης τσίπουρου γίνεται μέσα από τα καταστήματα εστίασης και μόλις το 20% πραγματοποιείται μέσα από τα καταστήματα λιανικής. Πάντως το ούζο εξακολουθεί να παραμένει πρώτο στις προτιμήσεις των Ελλήνων καταναλωτών, πράγμα που επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι βρίσκεται στη δεύτερη θέση της κατανάλωσης μετά το ουίσκι- που είναι στην κορυφή της λίστας των πωλήσεων αλκοολούχων ποτών.

«Επίθεση» της ιδιωτικής ετικέτας
Πάντως, και άσχετα από τον εμφύλιο που έχει ξεσπάσει ανάμεσα στο ούζο και στο τσίπουρο στην ελληνική αγορά, το ούζο διαθέτει σαφείς ασφαλιστικές δικλίδες, μια και είναι ιδιαίτερα δημοφιλές στη μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά. Στις αγορές του εξωτερικού οι Έλληνες ποτοποιοί εξάγουν συνολικάστη Γερμανία και πολύ λιγότερο στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ιταλία, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία- 10 εκατ. φιάλες ούζου. Τελευταία, πάντως, το επώνυμο ούζο είναι υποχρεωμένο να αντιμετωπίζει και τα «χτυπήματα» που δέχεται εντός και εκτός Ελλάδος από το ούζο ιδιωτικής ετικέτας, το οποίο είναι πολύ φθηνότερο. Τα ούζα ιδιωτικής ετικέτας αντιστοιχούν σήμερα σε ένα ποσοστό της τάξης του 6%-7%, το οποίο ανεβαίνει συνέχεια. Το ούζο αλλά και το τσίπουρο ιδιωτικής ετικέτας- φυσικά και τα μη συσκευασμένα προϊόντα- είναι αυτονόητο να κερδίζουν έδαφος σε περιόδους οικονομικής δυσπραγίας όπως είναι η σημερινή. Εξ άλλου δεν είναι τυχαίο, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΙRΙ, ότι στο πρώτο τρίμηνο του 2009 οι πωλήσεις τσίπουρου ιδιωτικής ετικέτας αυξήθηκαν κατά 319,5%, όταν οι πωλήσεις «επώνυμων» προϊόντων κατέγραψαν αύξηση κατά 7,3%.

Η εντυπωσιακή διείσδυσή του στην ελληνική αγορά αποσταγμάτων, και μάλιστα στις νέες ηλικίες, υποχρέωσε πολλές οινοποιητικές επιχειρήσεις να στραφούν και στην παραγωγή τσίπουρου

Στα χέρια λίγων εταιρειών ο έλεγχος της αγοράς

Η αγορά του ούζου εμφανίζει τάσεις συγκέντρωσης, καθώς οι μικροί παραγωγοί χάνουν μερίδια τα οποία διεκδικούν και κερδίζουν οι μεγάλες εταιρείες που διαθέτουν και τα απαραίτητα κεφάλαια αλλά και εμπορικά δίκτυα για την προώθηση των προϊόντων τους, τόσο στην ελληνική όσο και στις διεθνείς αγορές. Φυσικά, από την επικερδή αγορά του ούζου δεν θα μπορούσαν να λείψουν και οι μεγάλοι ξένοι πολυεθνικοί όμιλοι, όπως είναι ο γαλλικός Ρernod Ricard Ηellas, ο οποίος ελέγχει την εταιρεία ΕΠΟΜ.

Αρνητικό ισοζύγιο εισαγόμενων και εγχωρίως παραγόμενων αλκοολούχων ποτών στην ελληνική αγορά διαπιστώνει, μεταξύ άλλων, η σχετική κλαδική μελέτη της ΙCΑΡ που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα.

Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνεται, το μεγαλύτερο μέρος της εγχώριας αγοράς καλύπτεται από εισαγόμενα προϊόντα και μάλιστα από λίγα μονοπώλια εισαγωγικές εταιρείες, ενώ η εγχώρια παραγωγή συνίσταται κυρίως σε ούζο, τσίπουρο, μπράντι και λικέρ.

Και στην εγχώρια παραγωγή, όμως, λίγες εταιρείες ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς. Στο σύνολο της αγοράς, το ουίσκι φαίνεται να κατέχει τα «σκήπτρα» της κατανάλωσης με ποσοστό 41% στην «πίτα» της διαχρονικής εξέλιξης της συγκεκριμένης αγοράς μεταξύ 1996 και 2006.

Ακολουθούν το ούζο με μερίδιο της τάξης του 25%, η βότκα και το λικέρ με 9% και με μικρότερα ποσοστά το μπράντι, το ρούμι και το τζιν.