Πολιτικό ζήτημα η εκλογή του Προέδρου
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
11 λεπτά «Συνταγματικές ριπές» εξαπολύονται από συνταγματολόγους και των τριών Νομικών Σχολών της χώρας με στόχο την πρόσφατη επιστημονική άποψη που διατύπωσαν δύο συνάδελφοί τους, οι οποίοι εξέφρασαν τη διαφωνία τους με την τακτική του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Γιώργου Παπανδρέου, ο οποίος ζητά επανεκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας αφού όμως προηγηθούν εκλογές.Με «αιχμή του δόρατος» την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας καθηγητές Συνταγματικού Δικαίου καταγράφουν τη δική τους άποψη, επισημαίνοντας ότι η «πρόταση Παπανδρέου» τυπικά δεν συνιστά παραβίαση του Συντάγματος. Και αντλώντας ο καθένας επιχειρήματα από τη δεξαμενή των συνταγματικών διατάξεων, τοποθετούνται με τον δικό τους τρόπο απέναντι στις απόψεις παλαιότερων συναδέλφων τους των κ.κ. Γιώργου Κασιμάτη και Δημήτρη Τσάτσου. «Η πολυλογία που θεωρεί ότι η προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία- και μάλιστα όταν αυτό ρητά προβλέπεται από το Σύνταγμα- είναι δήθεν παραβίαση του Συντάγματος έχει ξεπεραστεί ιστορικά από την εποχή του Χοϊδά, του Σγουρίτσα και του Αρναούτη…», όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών κ. Γιάννης Δρόσος.
Ο θόρυβος προέρχεται από τα πρόσωπα που τον προκαλούν παρά από τις απόψεις τους
Του Γιάννη Ζ. Δρόσου
Ο θόρυβος προεξαγγέλθηκε με άρθρο που έγραψε πριν από καμιά δεκαριά μέρες θαυμαστώς πως λάμψας παλαιός συνταγματολόγος του οποίου τα έργα, εξίτηλα πάντα ταχύ έγιναν, ταχύ δε και παντελής λήθη κατέχωσεν . Σε αυτό αποφάνθηκε ότι αν ένα κόμμα δηλώσει ότι δεν ψηφίζει κανέναν υποψήφιο Πρόεδρο της Δημοκρατίας, προκειμένου να οδηγηθεί η χώρα υποχρεωτικά σε εκλογές, προκαλεί την πρόωρη διάλυση της βουλής για λόγο που δεν προβλέπει ούτε επιτρέπει το Σύνταγμα και επιπλέον σφετερίζεται την αρμοδιότητα για πρόωρη διάλυση της βουλής, ενώ δεν την έχει από το Σύνταγμα. Μην τύχει και θελήσετε δηλαδή εκλογές που προβλέπει το Σύνταγμα γιατί παρανομείτε!
Όμως οι σχετικές συνταγματικές διατάξεις δεν εξαρτούν το συνταγματικό κύρος της συμμετοχής ή της μη συμμετοχής των βουλευτών στην ψηφοφορία για εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας από τους λόγους για τους οποίους μετέχουν ή δεν μετέχουν σε αυτήν. Άλλωστε, ο αναθεωρητικός νομοθέτης είχε δύο τουλάχιστον φορές τη δυνατότητα να απεξαρτήσει την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από το ενδεχόμενο εκλογών και δεν το έπραξε. Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας έχει ρυθμιστεί έτσι, ώστε αν η αξιωματική αντιπολίτευση (ή και η κοινοβουλευτική πλειοψηφία, όπως συνέβη με τη Νέα Δημοκρατία το 1990) δεν συμφωνήσει στο προτεινόμενο πρόσωπο, να προκαλούνται τελικά γενικές βουλευτικές εκλογές και νέα κυβέρνηση.
Εκλεπτυσμένη, στην ίδια όμως κατεύθυνση, αναπτύσσεται η γνώμη του καθηγητή Δημήτρη Τσάτσου. Δεν φαίνεται να θέτει, τουλάχιστον όχι ευθέως, θέμα παραβίασης του Συντάγματος, ρητά δε σημειώνει ότι αν δεν γίνουν όσα φρονεί κυρώσεις δεν προβλέπονται. Και αυτός όμως θεωρεί ότι τα μόνα «θεμιτά» κριτήρια της στάσης ενός κόμματος εν όψει προεδρικής εκλογής είναι εκείνα που αφορούν την προσωπικότητα και την πολιτική καταλληλότητα του προσώπου του Προέδρου. Όμως γιατί μόνον αυτά; Μάλλον χωρίς νομικό επιχείρημα, γι΄ αυτό και τα πομπώδη «εργαλείο στη διάθεση εκείνων που για λόγους ασχέτους…», «ερμηνευτικός περίγελως» κ.λπ.
Τα πράγματα είναι τελικώς απλά: νομική υποχρέωση κόμματος ή βουλευτή να μετάσχει κάπως ή αλλιώς στην ψηφοφορία ή να μη μετάσχει δεν υπάρχει. Ακόμη περισσότερο: όταν υπάρχει ρητή συνταγματική δυνατότητα προσφυγής στις εκλογές και πολιτική και κοινωνική δυναμική που τις καθιστά από αναγκαίες εφικτές, το πράγμα τελειώνει εδώ. Κατά τα λοιπά, πολυλογία που θεωρεί ότι η προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία- και μάλιστα όταν αυτό ρητά προβλέπεται από το Σύνταγμαείναι δήθεν παραβίαση του Συντάγματος, έχει ξεπεραστεί ιστορικά από την εποχή του Χοϊδά, του Σγουρίτσα και του Αρναούτη…
Νομίζω πάντως ότι ο θόρυβος προέρχεται μάλλον από τα πρόσωπα που τον προκαλούν παρά από τις απόψεις τους. Στα τελευταία τριάντα τόσα πια χρόνια που παρατηρώ τα συνταγματικά τεκταινόμενα, το Σύνταγμα χρησιμοποιείται, από κάθε πλευρά, όχι ως σταθερό δημοκρατικό πλαίσιο διεξαγωγής των πολιτικών και κοινωνικών συγκρούσεων, αλλά για το αντίθετό του: ως εργαλείο για να επιβληθούν σκοπιμότητες, κομματικές, εσωκομματικές, ατομικές ή άλλες, σαν δήθεν συνταγματικές επιταγές ή απαγορεύσεις, σαν διαταγές δηλαδή που βρίσκονται έξω από τον κανόνα του δημοκρατικού παιχνιδιού. Αυτό συμβαίνει συχνά, κάποτε και διαφανώς ευθηνά, με τρόπο μάλιστα που μας θυμίζει το αποδιδόμενο στον Τζούλιο Αντρεότι, ότι η εξουσία είναι πολύ βρώμικο πράγμα όταν δεν την έχεις… Ο Γιάννης Ζ. Δρόσος είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών
Ποντάρουν τώρα στο Σύνταγμα
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Γιάννης Λ. Πολίτης
Πάντως το ένα μετά το άλλο τα κορυφαία στελέχη της Ν.Δ. χρησιμοποιούν ως σημαία ευκαιρίας τις δηλώσεις των κ.κ. Τσάτσου και Κασιμάτη για να συντηρήσουν με κάθε τρόπο το θέμα στην επικαιρότητα το προσεχές διάστημα. Έτσι ρίχνουν πυρά ομαδόν κατά του Γιώργου Παπανδρέου χρησιμοποιώντας σκληρές εκφράσεις ενώ αφήνουν να διαρρεύσει προς κάθε κατεύθυνση ότι το ΠΑΣΟΚ μετά τον Σεπτέμβριο θα αναγκαστεί να αναδιπλωθεί. «Το ρήγμα στο εσωτερικό της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι ορατό. Και φαίνεται από τη σιωπή κορυφαίων στελεχών του που αποφεύγουν να πάρουν θέση και να διαφωνήσουν δημοσίως με δύο κορυφαίους συνταγματολόγους, τον Δημήτρη Τσάτσο και τον Γιώργο Κασιμάτη, δυο ανθρώπους που ένας υπήρξε στενός συνεργάτης του Ανδρέα Παπανδρέου και ο άλλος του Κώστα Σημίτη». Αυτό υποστήριζε χθες κορυφαίος υπουργός, την ώρα που ο γραμματέας του κόμματος έδινε το σύνθημα της αντεπίθεσης σε βουλευτές και στελέχη.
Η τακτική της Ρηγίλλης
Ο κ. Λευτέρης Ζαγορίτης για να κινητοποιήσει τους βουλευτές της Ν.Δ. που περιοδεύουν στις εκλογικές τους περιφέρειες και να πολώσει το πολιτικό κλίμα χαρακτήρισε «αδίστακτο» τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, ένας χαρακτηρισμός που αιφνιδίασε ακόμη και τα δικά του στελέχη. «Θεωρώ αδίστακτους- και αναφέρομαι στο ΠΑΣΟΚ, στον κ. Παπανδρέου- αυτούς που χρησιμοποιούν τους θεσμούς, το Σύνταγμα, προκειμένου να εξυπηρετήσουν κοντόφθαλμους και συγκυριακούς στόχους», είπε χαρακτηριστικά μιλώντας στο ραδιόφωνο της ΝΕΤ, ενώ αποκάλυψε μια νέα πτυχή της τακτικής που θα ακολουθήσει η Ν.Δ. για να πιέσει το ΠΑΣΟΚ να συναινέσει στην εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Υπουργοί και βουλευτές της Ν.Δ. θα επαναλαμβάνουν λέξη προς λέξη σε κάθε δημόσια εμφάνισή τους τι έλεγαν στα στελέχη του ΠΑΣΟΚ το 2000 και το 2005 για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Για να διευκολυνθούν τα στελέχη, η Ρηγίλλης διανέμει τι ακριβώς είχε πει ο Δημήτρης Ρέππας ως κυβερνητικός εκπρόσωπος στην κυβέρνηση πριν τη δεύτερη εκλογή του Κωστή Στεφανόπουλου και τι έλεγε ο Γιώργος Παπανδρέου πριν από την εκλογή Παπούλια το 2005.
«Ο κ. Ρέππας και το 1999-2000, που είχε γίνει σχετική συζήτηση για τον κ. Στεφανόπουλο, αλλά και το 2004, είχε τοποθετηθεί με απόλυτη καθαρότητα σε αυτό το ζήτημα. Μίλησε για “ευτελισμό των θεσμών”, κάθε απόπειρα να χρησιμοποιηθεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σε κομματικούς σχεδιασμούς και να οδηγηθεί η χώρα σε εκλογές», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Ζαγορίτης Ο εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ κ. Γιώργος Παπακωσταντίνου δεν άφησε αναπάντητα τα όσα είπε ο κ. Ζαγορίτης και σχολίασε ότι το 2000 ο κ. Καραμανλής μέχρι την τελευταία ώρα δεν είχε δηλώσει ότι το κόμμα του θα ψήφιζε τον Κωστή Στεφανόπουλο. Μάλιστα εκείνη την περίοδο οι φήμες για τα πρόσωπα που σχεδίαζε να προτείνει διαδεχόταν η μία την άλλη. Αντίθετα, τώρα ο Γιώργος Παπανδρέου από την πρώτη στιγμή έχει τοποθετηθεί ξεκάθαρα ότι ο Κάρολος Παπούλιας θα εκλεγεί έπειτα από νωπή λαϊκή εντολή.
Σεβαστή πολιτική επιλογή
Του Κώστα Χ. Χρυσόγονου
Η προοιωνιζόμενη καταστρατήγηση του άρθρου 32 από την αξιωματική αντιπολίτευση αποτελεί ένα ακόμη βήμα στον εξευτελισμό των συνταγματικών θεσμών, στον οποίο επιδίδονται από καιρό τα κόμματα εξουσίας. Έτσι π.χ. η κυβέρνηση επανειλημμένα απέσυρε τους βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος από τη Βουλή, προκειμένου να μη μετάσχουν στη μυστική ψηφοφορία για τη συγκρότηση προανακριτικής επιτροπής. Καταστρατηγήθηκαν έτσι τα άρθρα 60 και 86 του Συντάγματος, αφού ουσιαστικά ματαιώθηκε όχι μόνο η μυστικότητα, αλλά και η ελεύθερη έκφραση της γνώμης και ψήφου των βουλευτών, όπως και ο θεσμός της ποινικής ευθύνης των υπουργών. Μέσα σε αυτό το νοσηρό κλίμα, η στάση του ΠΑΣΟΚ στο θέμα της επικείμενης προεδρικής εκλογής είναι αναμενόμενη.
Το χειρότερο όλων, πάντως, είναι η αγνόηση του άρθρου 29 του Συντάγματος (εσωκομματική δημοκρατία), αφού η απόφαση του ΠΑΣΟΚ δεν προέρχεται από συλλογικά όργανα του κόμματος, όπως θα ήταν εύλογο, αν ήταν ένα δημοκρατικό ευρωπαϊκό κόμμα, αλλά ελήφθη αποκλειστικά από τον αρχηγό του. Χαρακτηριστικό του κατήφορου του ελληνικού δημόσιου βίου είναι ότι ακόμη και ο ιδρυτής του ίδιου κόμματος είχε εξαγγείλει την εκπληκτική αλλαγή πορείας στην προεδρική εκλογή του Μαρτίου του 1985 σε συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος. Αν και η τελευταία δεν ήταν ουσιαστικά τίποτε περισσότερο από μία σύναξη χειροκροτητών, πάντως η δεύτερη γενιά της παπανδρεϊκής πολιτικής δυναστείας τηρούσε τουλάχιστον κάποια προσχήματα συλλογικής λειτουργίας. Και από την άλλη πλευρά όμως, η απόφαση να προταθεί η υποψηφιότητα του σημερινού Προέδρου της Δημοκρατίας στην πρώτη εκλογή του, το 2005, ελήφθη προσωπικά από τον Πρωθυπουργό- κληρονομικό ηγεμόνα της Νέας Δημοκρατίας – και ανακοινώθηκε αιφνιδιαστικά από τον ίδιο σε τηλεοπτική εμφάνισή του.
Το γενικότερο συμπέρασμα από όλα αυτά είναι ότι η λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος υποβαθμίζεται σε τελετουργία κενή περιεχομένου.
Ο Κώστας Χ. Χρυσόγονος είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης
Η συναίνεση επιζητείται αλλά δεν προεξοφλείται
Του Κώστα Μποτόπουλου
Στο θέμα της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, η παγκοσμίως πρωτότυπη διάταξη του Ελληνικού Συντάγματος επιτάσσει βουλευτικές εκλογές αν δεν επιτευχθεί αριθμητική και πολιτική συναίνεση στη Βουλή. Η συναίνεση για το πρόσωπο, αλλά και η κατάφαση για την πολιτική στιγμή, επιζητούνται αλλά δεν προεξοφλούνται. Η διάλυση της Βουλής και η διενέργεια εκλογών είναι μια γνωστή εκ των προτέρων θεσμική πιθανότητα, την οποία οι πολιτικές δυνάμεις καλούνται, ανάλογα με τις περιστάσεις και τον συσχετισμό δυνάμεων, να ενεργοποιήσουν ή όχι. Διάλυση της Βουλής σημαίνει άρνηση συναίνεσης με αφορμή έναν θεσμό, κάτι που ασφαλώς αποτελεί βαριά και με επιπτώσεις απόφαση σε μια Δημοκρατία, αλλά – ατυχώς ίσως- μια από τις πιθανές επιλογές στο πλαίσιο του ισχύοντος συνταγματικού κανόνα. Θυμίζω ότι κάθε φορά που πλησίαζε η προεδρική εκλογή ενεργοποιούνταν- και ευλόγως- τα σενάρια περί βουλευτικών εκλογών και επίσης ότι σήμερα δεν είναι ένα μόνο το κόμμα, αλλά σύσσωμη η αντιπολίτευση που κρίνει ότι απαιτείται επαναπροσδιορισμός της σχέσης «σύνθεση της Βουλής – λαϊκό αίσθημα».
Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος- μέλος Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ
Το Σύνταγμα δεν παραβιάζεται από την «πρόταση Παπανδρέου»
Του Άλκη Δερβιτσιώτη
Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ η οποία άρχισε με αφορμή τις τοποθετήσεις δύο εκ των κορυφαίων συνταγματολόγων μας έπρεπε ήδη να έχει διεξαχθεί κατά τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος, τόσο στη Ζ΄ όσο και στην Η΄ Αναθεωρητική Βουλή. Υπενθυμίζω ότι κατά τις συζητήσεις στη Ζ΄ Αναθεωρητική Βουλή είχε προταθεί, χωρίς όμως να υιοθετηθεί και θεσπιστεί, η απάλειψη της διαδικασίας της διάλυσης της Βουλής και της διενέργειας εκλογών εάν δεν τελεσφορήσουν οι τρεις προβλεπόμενες στο άρθρο 32 του Συντάγματος ψηφοφορίες με αυξημένη πλειοψηφία των βουλευτών για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Όπως έχει η διάταξη του άρθρου 32 του Συντάγματος, η διάλυση της Βουλής προβλέπεται όταν διαπιστωθεί αδυναμία επίτευξης της αυξημένης πλειοψηφίας σε έναν υποψήφιο. Υπό την ανωτέρω εκδοχή οι εκφρασθείσες απόψεις είναι θεωρητικώς υποστηρίξιμες.
Εξίσου υποστηρίξιμο όμως είναι ότι η συνταγματική διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 32 δεν παραβιάζεται τυπικά από την «πρόταση Παπανδρέου», όπως δεν παραβιάζεται από τον εκάστοτε πρωθυπουργό το άρθρο 41 παράγραφος 2 του Συντάγματος που προβλέπει την κυβερνητική διάλυση του Βουλής. Από το 1977 και εντεύθεν εφαρμόζεται το άρθρο 41 παράγραφος 2 για λόγους που ενίοτε εμπίπτουν στην έννοια του «εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας» και ενίοτε είναι προσχηματικοί.
Ο Άλκης Δερβιτσιώτης είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Θράκης
Google news
