[ Πρόσωπα ] Πρόεδρος της «ελάχιστης Ευρώπης»

Ελλείψει κάποιου άλλου που να έχει ένα σχέδιο για την Ευρώπη, ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο αναμένεται να λάβει αύριο την πολιτική στήριξη των ηγετών της Ε.Ε.
για άλλη μια θητεία επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η ανανέωση για πέντε χρόνια της θητείας του 53χρονου Πορτογάλου θεωρείται σίγουρη. Πολύ περισσότερο που, μέχρι χθες τουλάχιστον, έτρεχε χωρίς αντίπαλο, παρά τις προσπάθειες Σοσιαλιστών, Πράσινων και Φιλελεύθερων να στηρίξουν τον Βέλγο Γκι Φέρχοφστατ. Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν ήδη υποστηρίξει δημοσίως την επανεκλογή του, είτε πρόκειται για συντηρητικούς, όπως ο Φινλανδός Μάτι Βάνχανεν ή ο Πολωνός Ντόναλντ Τασκ, ή για πιο αριστερούς, όπως ο Ισπανός Χοσέ Λουίς Θαπατέρο ή ο Βρετανός Γκόρντον Μπράουν. Η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζύ διαβεβαίωσαν επίσης ότι θα υποστηρίξουν τον Μπαρόζο.

Από την άλλη όμως, ουδείς είναι ενθουσιασμένος από τις επιδόσεις του απερχόμενου προέδρου της Επιτροπής κατά την πρώτη θητεία του. Ο διορισμός του στη θέση αυτή, το 2004, ήταν αποτέλεσμα συμβιβασμού, που επήλθε όταν οι άλλοι υποψήφιοι είχαν απορριφθεί ή αρνηθεί να συμμετάσχουν στην κούρσα (ο Σοσιαλιστής πρώην πρόεδρος της Πορτογαλίας Μάριο Σοάρες είχε δηλώσει πως ο Μπαρόζο επελέγη επειδή «θεωρήθηκε “ενδοτικός”, “άβουλος” και “μη χαρισματικός”»…). Στη συνέχεια υπήρξε «ένας πρόεδρος ικανός, συναινετικός, καλός στην επικοινωνία, όμως δεν ήταν ο οραματιστής ή ο δυναμικός Ευρωπαίος ηγέτης», αποφάνθηκαν πρόσφατα οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Ο Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ λέει πως είναι «χαμαιλέοντας», πως «αλλάζει θέση ανάλογα με τον άνεμο». Ως εκ τούτου, παραμένει αιχμάλωτος των αλληλοσυγκρουόμενων συμφερόντων των μεγάλων κρατών και αρκείται στην «ελάχιστη Ευρώπη».

Ο Μπαρόζο υπήρξε μέλος ενός μαοϊκού κινήματος την εποχή της Επανάστασης των Γαριφάλων, η οποία ανέτρεψε το 1974 τη δικτατορία στην Πορτογαλία, όμως το 1980 εντάχθηκε στο κεντροδεξιό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα. Το 2002 έγινε πρωθυπουργός και δύο χρόνια αργότερα παραιτήθηκε για να ηγηθεί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τον έχουν κατηγορήσει για αριβισμό τόσο όσον αφορά τη μεταστροφή του από τον μαοϊσμό στη δεξιά όσο και την παραίτησή του από την πρωθυπουργία σε μια περίοδο που όφειλε να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις τις οποίες είχε ανάγκη η Πορτογαλία.

Σήμερα οι αριστεροί τον επικρίνουν ότι έχει ενστερνιστεί πλήρως τον φιλελευθερισμό εις βάρος των κοινωνικών ανησυχιών. Ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του πραγματιστή: «Είμαι μεταρρυθμιστής, όχι επαναστάτης· κεντρώος, όχι φονταμενταλιστής της ελεύθερης αγοράς», έχει δηλώσει. Οι επικριτές του λένε ακόμη ότι η απάντηση της Επιτροπής στην οικονομική κρίση ήταν πολύ αδύναμη και καθυστερημένη και κατηγορούν τον Μπαρόζο ότι υπέκυψε στις πιέσεις του ευρωπαϊκού κεφαλαίου και ότι δεν θέλει να δυσαρεστήσει κανέναν για να ανανεώσουν τη θητεία του. «Είναι τόσο αδύναμος, ώστε θα ανταμειφθεί με άλλη μια θητεία», χλεύαζε προφητικά στα τέλη του 2008 ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Γιόσκα Φίσερ.