[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η μπίλια στο πράσινο

Τι την ήθελε την πρωτοβουλία για την «πράσινη ανάπτυξη» ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ την παραμονή των εκλογών; Δεν υποπτευόταν ότι μάλλον πριμοδοτεί τα νεοφανή (σε παλαιό περιτύλιγμα) παρδαλά κόμματα, όσο και ότι ανοίγει την όρεξη σε κάθε λογής κερδοσκόπους που καιροφυλακτούν να ευτελίσουν ό,τι πετάει και ό,τι κολυμπάει; Διαβάζω σε ευρείας κυκλοφορίας free λάιφ στάιλ έντυπο: «Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος η… ετοιμάζει ένα ευφορικό (!) και ενημερωμένο τεύχος για το περιβάλλον και τις αξίες που το περιβάλλουν» (sic). Παρακάτω το τεύχος υπόσχεται να παρουσιάσει «τις τάσεις της κυρίαρχης urban οικολογίας», ενώ δεν θα λείψουν «μυστικά, ιδέες και στυλ που συνδέονται με τη βαθιά επιθυμία για μια ζωή πιστή στα οικολογικά ιδεώδη (!) όπως αρχιτεκτονική, γεύσεις, μόδα, ανακύκλωση…». Μπουρδολογία ή σκόπιμη συσκότιση; Άγνοια ή αγοραίον ήθος; Και πόσο φταίνε αυτοί που πρωτοστάτησαν σε ιδέες, πρακτικές και στάσεις- τότε που η οικολογία ήταν ένα ακατανόητο μειοψηφικό ρεύμα- για το σημερινό συναπάντημα; Η γρήγορη απάντηση είναι σχετικά απλή: όσο φταίει ο Μαρξ για το κατάντημα του σοσιαλισμού και ο Προυντόν για τον αναρχοχουλιγκανισμό.

Ακόμη λοιπόν κι αν το «πράσινο» δημοσκοπικά βρισκόταν μέχρι τώρα στα αζήτητα, φαίνεται πως ξαφνικά το μήνυμα πουλάει. Πριν γίνει τρόπος ζωής, πριν αποκτήσει κοινωνική οντότητα, πριν πείσει για τη σοβαρότητα των πολιτικών υποκειμένων που εν ονόματί του διεκδικούν την ψήφο μας στις εκλογές, έγινε διαφημιστικό σλόγκαν που κολλάει παντού χωρίς διάκριση και χωρίς (αυτο)λογοκρισία: στα λάδια των αυτοκινήτων, στα αλουμινέξ παραθυρόφυλλα, στα τραπεζικά (παρα)προϊόντα, στα προγράμματα των ψευτοπανεπιστημιακών σχολών, στα τηλεοπτικά πρωινάδικα, στις αντηλιακές κρέμες, στα φίλτρα νερού, στα εμπορικά σαχλοσενάρια του Χόλιγουντ. Η ελαφρότητα απέναντι στη σοβαρότητα της οικολογικής κρίσης, η εκμετάλλευση πριν από την υιοθέτηση κανόνων επιχειρηματικής ηθικής, η κατάχρηση των λέξεων πριν από την αφομοίωση των νοημάτων (θυμηθείτε το γνωστό «τα περιβαλλοντολογικά προβλήματα»). Είναι άραγε αυτή η μοίρα των ιδεών; Να φθείρονται δηλαδή πριν ωριμάσουν, να λεηλατούνται πριν καλά καλά δοκιμαστούν μέσα στο «εργαστήρι των κοινωνικών συγκρούσεων και το καμίνι της Ιστορίας» όπως θα έλεγαν και εξ ημών μαρξομαθείς; Ή μήπως πρόκειται για ένα ακόμα νεοελληνικό πυροτέχνημα που θα σκορπιστεί όπως ακριβώς αναδύθηκε στον ουρανό παραισθήσεων; Τα πράγματα βέβαια γίνονται σοβαρότερα όταν οι προσδοκίες των ανθρώπων βρίσκουν καταφύγιο σε σχήματα και χρώματα τα οποία όμως αντλούν από μια παράδοση καθόλου ευκαταφρόνητη και με την ευρωπαϊκή μάλιστα πατέντα. Είναι αλήθεια ότι οι Ευρωπαίοι Πράσινοι έκαναν τη διαφορά τις δύο προηγούμενες δεκαετίες, στην Ευρωβουλή, στη συγκυβέρνηση, στις τοπικές αυτοδιοικήσεις. Πίεσαν και πέρασαν νομοθεσίες και χρηματοδοτήσεις, απέτρεψαν σκοτεινά σενάρια, έφεραν στο φως οικολογικά σκάνδαλα, άλλαξαν ακόμη και την ίδια τη φύση των κομμάτων εξουσίας. Σήμερα, και κάτω από τις συνθήκες της κρίσης, βρίσκονται σε υποχώρηση έχοντας όμως επιτελέσει σε μεγάλο βαθμό τον ιστορικό τους ρόλο. Στην Ελλάδα επανέρχονται, με καθυστέρηση εικοσαετίας, με τον ενθουσιασμό και την άγνοια του νεοφώτιστου, αλλά με παλιά υλικά και πρόσωπα, με συνταγές ξαναζεσταμένες. Το περίεργο είναι πως αρχίζουν να μοιάζουν με αυτό το οποίο καταγγέλλουν όπως ο «Πίθηκος του Κάφκα» αρχίζει να μοιάζει στους δεσμοφύλακες που τον κρατούσαν στο κλουβί του θηριοτροφείου: εμφάνιση σε αμφιλεγόμενου ήθους τηλεοπτικές εκπομπές (δημοσιότητα), επιστράτευση περιφερόμενων σταρ για βιτρίνα (πολυσυλλεκτικότητα), καταφυγή στη χαοτική δημοκρατία των blogs (μοντερνισμός), επίκληση συνθημάτων μιας μπανάλ και απολίτικης οικολογίας (φύτεψε κι εσύ ένα δέντρο, μπορείς). Είναι βέβαια κι αυτός ένας τρόπος επιβίωσης, μια στρατηγική προσαρμογής σ΄ ένα περιβάλλον εχθρικό, ένας έξυπνος ελιγμός σε μια εποχή κατά την οποία ο σκοπός καθαγιάζει τα μέσα. Όμως ούτε ο οπορτουνισμός ούτε ο προσκοπισμός μπορούν να συγκροτήσουν κίνημα με πολιτική προοπτική και μάλιστα όταν οι αρχηγοί φορούν (για να μας ξεγελάσουν;) κοντά παντελονάκια- για να θυμηθούμε τη ρήση του αστείρευτου Παγκάλου.

ΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

επανέρχονται, με καθυστέρηση εικοσαετίας, με τον ενθουσιασμό και την άγνοια του νεοφώτιστου, αλλά με παλιά υλικά και πρόσωπα, με συνταγές ξαναζεσταμένες

Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι πρώην υφυπουργός.