Δικάζεται η Shell για τις εκτελέσεις οικολόγων

Με την κατηγορία των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας δικάζεται αύριο στη Νέα Υόρκη η πετρελαιοβιομηχανία Royal Dutch Shell, όπου αναβιώνει η πιο σκοτεινή και άγρια περίοδος στην ιστορία του περιβαλλοντικού κινήματος.

Η Shell δικάζεται ως εμπλεκόμενη και συνένοχος στην εκτέλεση του Νιγηριανού συγγραφέα και ακτιβιστή Κεν Σάρο Βίβα, το 1995.

Ο Κεν Σάρο Βίβα ήταν γνωστός συγγραφέας στη Νιγηρία, τηλεοπτικός παραγωγός και ενεργός οικολόγος. Ήταν μέλος της φυλής Ογκόνι, μιας φυλής που ζούσε στην περιοχή του Δέλτα του Νίγηρα, την οποία από το 1950 χρησιμοποιούσαν για την εξόρυξη πετρελαίου. Ως πρόεδρος του κινήματος για την επιβίωση του λαού των Ογκόνι, ηγήθηκε μιας ειρηνικής εκστρατείας εναντίον της καταστροφής που προκαλούσαν οι δραστηριότητες των πετρελαϊκών εταιρειών και ιδιαίτερα της Shell, τόσο στην περιοχή όσο και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων που ζούσαν εκεί.

Το Νοέμβριο του 1995 ο Σάρο Βίβα απαγχονίστηκε, με εντολή της κυβέρνησης του Νίγηρα και σύμφωνα με καταδικαστική απόφαση από στρατοδικείο, όπου δεν του επετράπη να έχει την κατάλληλη νομική εκπροσώπηση, ούτε καν δικαίωμα να ασκήσει έφεση.

Ο θάνατός του προκάλεσε την παγκόσμια κατακραυγή. Η οργή του πλανήτη στράφηκε εναντίον της κυβέρνησης του Νίγηρα αλλά και της Shell ενώ ο τότε πρωθυπουργός της Βρετανίας Τζόν Μέγιορ χαρκατήρισε την εκτέλεση του Σάρο Βίβα «δικαστική δολοφονία».

Η δίκη που ξεκινά αύριο ωστόσο δεν αφορά μόνο τη Shell. Αναμένεται με έντονο ενδιαφέρον από το σύνολο των πολυεθνικών του πλανήτη, καθώς το αποτέλεσμά της θα κρίνει κατά πόσον πολυεθνικές που έχουν ως έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να κατηγορηθούν για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων που λαμβάνουν χώρα στο εξωτερικό.

Στη δίκη, επίσης, δεν εξετάζεται μόνο η υπόθεση Βίβα εναντίον Shell αλλά ένα σύνολο υποθέσεων θυμάτων βασανιστηρίων στο πλούσιο σε πετρελαϊκά αποθέματα Δέλτα του Νίγηρα.

Μεταξύ των εναγόντων είναι ο γιος του Κεν ΣάροΒίβα, Κέν Βίβα τζούνιορ και ο αδερφός του Όουενς Βίβα καθώς και πολλοί ακόμη συγγενείς θυμάτων που σκοτώθηκαν στην περιοχή.

Για την ίδια τη Shell, η οποία αρνείται κάθε ανάμειξη στις δολοφονίες των οικολόγων ακτιβιστών, στο Δέλτα του Νίγηρα η όλη υπόθεση είναι αυτό ακριβώς για το οποίο ξόδεψε πολύ χρόνο και πολλά χρήματα προσπαθώντας να αποφύγει: να ακουστεί δημόσια, σε ολόκληρο τον πλανήτη, το παράπονο, η οργή και η θλίψη των κατοίκων του Νίγηρα.

Ο πετρελαϊκός κολοσσός βρίσκεται αντιμέτωπος με την κατηγορία ότι συνεργάστηκε με το στρατιωτικό καθεστώς του Νίγηρα για την εκτέλεση του Σάρο Βίβα και οκτώ ακόμη μελών της φυλής των Ογκόνι, κατασκευάζοντας ψευδείς κατηγορίες εναντίον τους. Η Shell αρνείται φυσικά κάθε ανάμειξη και δηλώνει πως, αντίθετα, μεσολάβησε στην κυβέρνηση του Νίγηρα προκειμένου να δείξει επιείκεια απέναντι στον Βίβα.

Το κατηγορητήριο αναφέρει επίσης πως η Shellσυνωμοτούσε συστηματικά με το στρατιωτικό καθεστώς, ζητώντας από εκείνους τη βίαιη καταστολή ειρηνικών διαδηλώσεων των Ογκόνι, τους οποίους δραστηριοποιούσε ο Σάρο Βίβα.

Η πετρελαϊκή βιομηχανία του Νίγηρα είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού που ονομάζεται «η κατάρα των αποθεμάτων της Αφρικής».

Ο Νίγηρας είναι η μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα της Αφρικής. Ωστόσο οι κάτοικοι στις περιοχές γύρω από το Δέλτα, όπου γίνεται η εξόρυξη του πετρελαίου βλέπουν εδώ και δεκαετίες τη γη τους να ερημώνεται. Τα ημερήσια κέρδη τωνεκατομμυρίων δολαρίων από την πετρελαϊκή δραστηριότητα δεν έχουν βελτιώσει ούτε στο ελάχιστο τη ζωή των κατοίκων της χώρας, το 70% των οποίων ζει με λιγότερα από ένα δολάριο την ημέρα.

Στο Δέλτα του Νίγηρα, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις όπως και τα αλιευτικά αποθέματα έχουν καταστραφεί. Το πετρέλαιο έχει αφανίσει το περιβάλλον. Ο Κεν Σάρο Βίβα προειδοποιούσε πως η Shell θα βρει μπροστά της όλα όσα κάνει στο Νίγηρα. «Σύντομα η Shell θα βρεθεί αντιμέτωπη με τα εγκλήματα στον οικολογικό πόλεμος που έχει ξεκινήσει στο Δέλτα του Νίγηρα», έλεγε ο Βίβα.

Ο Σάρο Βίβα έλεγε επίσης πως το μέλλον στο Δέλτα του Νίγηρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στάση που θα κρατούσαν η κυβέρνηση και η Shell. «Αν ακολουθήσουν τη λογική της μη βίας, θα επικρατήσει ειρήνη. Διαφορετικά, θα προκαλέσουν μια βίαιη εξέγερση».

Το μέλλον τον επιβεβαίωσε απόλυτα. Η χώρα είναι σήμερα μια εμπόλεμη ζώνη. Η παραγωγή πετρελαίου έχει μειωθεί στο μισό. Οι ειρηνικές διαμαρτυρίες των Ογκόνι το 1993 είναι σήμερα μια σε εξέλιξη βίαιη ανταρσία οπλισμένων στρατιωτικών ομάδων.

Οι διαδηλώσεις και οι καθιστικές διαμαρτυρίες των αρχών της δεκαετίας του ’90 έχουν δώσει τη θέση τους σε απαγωγές, βομβιστικές επιθέσεις, σαμποτάζ και ένοπλες επιθέσεις με στόχο τις πετρελαιοπηγές, τους σταθμούς άντλησης ή ξένες πολυεθνικές που δραστηριοποιούνται στη χώρα. Η περιοχή διοικείται από τη διαφθορά, τις συμμορίες πειρατών και λήσταρχους χονδρεμπόρους πετρελαίου.