Ημερολόγιο Συνόρων Αυτοί οι δυο στρουμπουλοί δίδυμοι…

ΜΕΣΗΜΕΡΙ φθάνω στα γραφεία της «Gazeta Wyborcza», της ιστορικής και σημαντικής πολιτικής εφημερίδας στην Πολωνία, με 700.000 φύλλα ημερησίως. Η «Gazeta» ήταν η πρώτη αντιπολιτευόμενη εφημερίδα στην Πολωνία. Γεννήθηκε μετά την κατάργηση του στρατιωτικού νόμου και την αναγνώριση της Αλληλεγγύης από το κομμουνιστικό καθεστώς. Ιδρυτής και διευθυντής της, ο πασίγνωστος Άνταμ Μίκνικ, τον οποίο μισούσαν κάποτε οι σταλινικοί και τον μισούν σήμερα με την ίδια λύσσα οι χριστιανομουλάδες της Radio Μariya. Περιμένω στην καφετέρια της «Gazeta» έναν νέο δημοσιογράφο της, τον Μάρσιν Βοϊσεκόβσκι. Η καφετέρια της «Gazeta» είναι πιο πολύ μια κομψή βιβλιοθήκη. Εδώ πίνεις τον καφέ σου και ταυτόχρονα ψάχνεις βιβλία στα ράφια της βιβλιοθήκης.

Περιμένοντας τον Μάρσιν, ρίχνω μια ματιά σε ένα από τα φύλλα της «Gazeta». Αντικρύζω το πρόσωπο ενός από τους δύο δίδυμους αδελφούς Κατσίνσκι. Δεν ξέρω ποιος από τους δύο είναι ακριβώς, ο νυν πρόεδρος της χώρας ο Λεχ ή ο τέως πρωθυπουργός, ο Γιάροσλαβ. Έτσι κι αλλιώς, η διάκριση είναι περιττή. Οι δίδυμοι ίδρυσαν το Κόμμα του Νόμου και της Δικαιοσύνης, έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά, το ίδιο ύψος, το ίδιο βάρος και την ίδια μητέρα. Η οποία εμφανίζεται κάθε τόσο στην τηλεόραση και παροτρύνει τους Πολωνούς να αγαπούν τα παιδιά της γιατί είναι θεοφοβούμενα.

ΜΙΣΟΣ ΚΑΙ «ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ». Οι αδελφοί Κατσίνσκι αποτελούν μοναδικό πολιτικό φαινόμενο στην Ευρώπη. Ανήλθαν στην εξουσία υποσχόμενοι την κάθαρση, λέγοντας ότι θα τσακίσουν τη διαφθορά και πως θα επιβάλουν τις πατροπαράδοτες αξίες του πολωνικού έθνους: «Πατρίς, θρησκεία, οικογένεια». Μισούν τους κομμουνιστές, τους αστούς, τους Ρώσους, τους Γερμανούς, τη διεφθαρμένη Δύση, την Ευρώπη, τους άθεους, τους Εβραίους, τους Πολωνούς που δεν σκέφτονται όπως εκείνοι και η μανούλα τους. Και όπως όλοι οι άνθρωποι που μισούν όσους δεν σκέφτονται όπως εκείνοι και η μανούλα τους, χαμογελούν σπάνια. Είναι πεπεισμένοι ότι είναι θεόσταλτοι για να σώσουν την Πολωνία. Είναι φυσιογνωμίες που έφθασαν από το παρελθόν. Ενσαρκώνουν τις πληγές, τις αποτυχίες, τις γελοίες φοβίες, τα μίση, την πνευματική και οικονομική φτώχεια ενός έθνους που βγήκε από τον ολοκληρωτισμό και προσπαθεί να βρει τη θέση του στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Η «βαθιά Πολωνία», η κολλημένη στους παπάδες και τον κοινοτισμό, ψήφισε τους αδελφούς Κατσίνσκι. Γρήγορα όμως τρόμαξε ακόμα και αυτή. Οι δίδυμοι δεν άλλαξαν τίποτε προς το καλύτερο. Απλά έκαναν την Πολωνία γελοία. Οι Πολωνοί συνέχιζαν να μεταναστεύουν μαζικά και οι αδελφοί Κατσίνσκι, για να αντιμετωπίσουν τη μετανάστευση, σκαρφίστηκαν την εισαγωγή στα πολωνικά σχολεία ενός καινούργιου μαθήματος: του πατριωτισμού! Τον έναν, τον πρωθυπουργό, οι Πολωνοί τον ξεφορτώθηκαν γρήγορα. Σύντομα θα ξεφορτωθούν και τον άλλον, τον πρόεδρο. Αν και είναι τραγικά παρά κωμικά πρόσωπα, οι αδελφοί Κατσίνσκι έγιναν οι παλιάτσοι της μετακομμουνιστικής Πολωνίας. Σε έξι μήνες «προκάλεσαν» τόσα ανέκδοτα που ανταγωνίζονται πλέον εκείνα για τον Στάλιν… Ο Μάρσιν Βοϊσεκόβσκι είναι νέος αλλά έχει ταξιδέψει αρκετά. Έχει ζήσει έξι χρόνια στη Ρωσία και στην εφημερίδα καλύπτει τα θέματα σχετικά με τη Ρωσία και την Ανατολική Ευρώπη. Μου λέει πως έζησε σε μια διχασμένη ιδεολογικά οικογένεια. Ο πατέρας του ήταν κομμουνιστής και η μητέρα του μέλος της Αλληλεγγύης. «Αυτό με βοήθησε να βλέπω τα πράγματα από διαφορετικές απόψεις» λέει. Ρωτάω ποια είναι η γνώμη του για όλη αυτή τη συζήτηση που γίνεται τελευταία, ειδικά σε χώρες του «πρώην υπαρκτού», σχετικά με την ταύτιση ναζισμού και κομμουνισμού. Μένει για λίγο σκεπτικός. «Κοιτάξτε, υπάρχουν ομοιότητες ανάμεσα στα δύο καθεστώτα. Ειδικά στη σταλινική περίοδο έμοιαζαν αρκετά μεταξύ τους» απαντά. «Αλλά δεν νομίζω ότι ο κομμουνισμός είναι το ίδιο πράγμα με τον ναζισμό. Ο ναζισμός ήταν ένας εφιάλτης. Ο κομμουνισμός ήταν ένα όνειρο που έγινε εφιάλτης… Υπήρχαν διαφορετικοί κομμουνισμοί νομίζω. Ο δικός μας δεν ήταν όπως εκείνος της Καμπότζης. Ίσως εκεί ο κομμουνισμός και ο ναζισμός να ήταν το ίδιο πράγμα».

«ΕΜΕΙΝΑ ΚΑΙ ΠΑΛΕΨΑ». «Όταν έπεσε το Τείχος του Βερολίνου, ήμουν έφηβος» συνεχίζει. «Θυμάμαι τον ενθουσιασμό και τη μανία φυγής που είχε πιάσει τα παιδιά της γενιάς μου. Όλοι ήθελαν να φύγουν, να περάσουν τα σύνορα, να πάνε στη Δύση, ύστερα από τόσα χρόνια με κλειστά σύνορα. Υπήρχε επίσης η αίσθηση ότι εδώ δεν υπάρχει ελπίδα για το μέλλον… Αισθάνομαι τυχερός που δεν έφυγα. Έμεινα εδώ και το πάλεψα. Ταξίδεψα αρκετά, αλλά όχι ως μετανάστης».

Η πιο συγκινητική στιγμή της ζωής του ήταν όταν η Πολωνία έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Για μας ήταν όνειρο» λέει. «Ποιος θα περίμενε ότι μέσα σε είκοσι χρόνια θα ήμασταν μια ομαλή δημοκρατική χώρα, μέλος της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ; Κανείς δεν περίμενε η ιστορία να εξελιχθεί τόσο γρήγορα». Τι σημαίνει Ευρωπαϊκή Ένωση για εκείνον; «Η δυνατότητα να συνυπάρχω, να ταξιδεύω χωρίς σύνορα, να συναντώ νέους ανθρώπους, να νιώθω μέλος μιας υπερεθνικής οικογένειας» απαντά.

Το ποσοστό των Πολωνών που τάσσονται υπέρ της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεπερνά το 80%. Και με την οικονομική κρίση οι Πολωνοί γίνονται περισσότερο φιλοευρωπαίοι. Είναι φιλοευρωπαίοι ή φιλοαμερικανοί πιο πολύ; Η απάντηση του Μάρσιν: «Όσοι μας κατηγορούν για φιλοαμερικανισμό, πρέπει να καταλάβουν ότι για μας η Αμερική είναι το σύμβολο της ελευθερίας που νίκησε τον εφιάλτη, τη Σοβιετική Ένωση. Γι΄ αυτό στην αρχή υπήρχε έντονος φιλοαμερικανισμός στις χώρες μας. Με τα χρόνια όμως τα πράγματα παίρνουν τις πραγματικές τους διαστάσεις. Η Αμερική παραμένει ένας μεγάλος σύμμαχος αλλά συνειδητοποιούμε όλο και περισσότερο ότι το σπίτι μας είναι η Ευρώπη». Τον ρωτώ για τη Ρωσία, ως ειδικός που είναι. «Τη Ρωσία εμείς οι Ανατολικοί τη φοβόμαστε για ιστορικούς λόγους» συνεχίζει. «Νομίζω όμως ότι πρέπει να κάνουμε διάλογο με τη Ρωσία… Η δική μου εμπειρία λέει ότι η Ρωσία είναι κομμάτι της ευρωπαϊκής ιστορίας. Ξέρω ότι πολλά πράγματα δεν πάνε καλά. Ξέρω ότι στη Ρωσία δολοφονούνται δημοσιογράφοι. Η Άννα Πολιτκόφσκαγια ήταν φίλη μου… Δεν λέω να κλείσουμε τα μάτια, αλλά πρέπει ταυτόχρονα να καταλάβουμε ότι η Ρωσία είναι πιο δημοκρατική από ποτέ σήμερα. Και αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε».

ΣΤΡΑΒΟΠΑΤΗΜΑ. Και το φαινόμενο των διδύμων Κατσίνσκι; Η απάντησή του: «Δεκαπέντε χρόνια μετά την πτώση του Τείχους, μεγάλο μέρος της ελίτ στην Πολωνία ήταν βουτηγμένο στη διαφθορά. Οι Κατσίνσνκι βρήκαν ανταπόκριση γιατί ήρθαν με την υπόσχεση της κάθαρσης. Μέσα σε δυο χρόνια οι Πολωνοί κατάλαβαν ότι οι Κατσίνσκι επέστρεφαν τη χώρα στο παρελθόν… Κάθε λαός κάνει στραβοπατήματα. Ήταν το δικό μας στραβοπάτημα σε είκοσι χρόνια. Μόνο που στη δημοκρατία τα στραβοπατήματα διορθώνονται»…

Οι αδελφοί Κατσίνσκι ανήλθαν στην εξουσία υποσχόμενοι την κάθαρση, λέγοντας ότι θα τσακίσουν τη διαφθορά και πως θα επιβάλουν τις πατροπαράδοτες αξίες του πολωνικού έθνους: «Πατρίς, θρησκεία, οικογένεια»

LΙΝΚ:

http://gazikapllani.blogsspot.com