«Τα χρήματα χάνονται στους τραπεζίτες,όχι στα κτίρια»

Αν κάποιος τολμήσει να μιλήσει στη Ζάχα Χαντίντ για το ενδεχόμενο η κρίση να βουλιάξει την εντυπωσιακή καμπυλόσχημη αρχιτεκτονική της, εκείνη θα τον κοιτάξει με το υπεροπτικό της βλέμμα από πάνω μέχρι κάτω και τέλος θα τον αγνοήσει υποτιμητικά.

«Νομίζω ότι είναι πολύ απλοϊκό να λέμε ότι δεν θα υπάρξει άλλη υπερβολή στην αρχιτεκτονική. Κοιτάξτε στο παρελθόν: πότε ανέθεσαν στον Νόρμαν Φόστερ την Τράπεζα του Χονγκ Κονγκ και της Σανγκάης; Στη διάρκεια μίας ύφεσης. Το Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι; Σε ύφεση.

Το κτίριο των Λόιντς; Πολύ απλοϊκό να λέμε ότι όλοι φοβόμαστε, ότι δεν μπορούμε να κάνουμε μνημειώδη έργα και ότι πρέπει να βάλουμε φρένο», λέει η ιρακινής καταγωγής σταρ αρχιτέκτονας.

Το φθινόπωρο θα είναι έτοιμο το πιο φιλόδοξο έργο της και μακροβιότερο σε κατασκευή, το Εθνικό Μουσείο Τέχνης του 21ου αιώνα στη Ρώμη γνωστό ως «Μaxxi». Την άνοιξη θα ακολουθήσουν η Όπερα Γκουανζού στην Κίνα, μία νέα γέφυρα στο Άμπου Ντάμπι, ένας ουρανοξύστης στη Μασσαλία και μία πανεπιστημιακή βιβλιο θήκη στη Σεβίλλη, ενώ ετοιμάζεται το περιβόητο και πανάκριβο Αquatic Center- οι εγκαταστάσεις υγρού στίβου για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου 2012- που θα αποτελέσει το πρώτο έργο της Ζάχα Χαντίντ στην Αγγλία, τη δεύτερη πατρίδα της, αλώβητη μέχρι σήμερα από τη μνημειώδη, ιδιόμορφη αρχιτεκτονική της.

«Το κόστος ενός έργου μοιράζεται σε επιμέρους κομμάτια. Είναι το κόστος της κατασκευής, ο υπολογισμός του πληθωρισμού, η επιστασία, τα συνεργεία. Επομένως δεν είναι αδικαιολόγητα ακριβό. Ξέρετε τι είναι σκανδαλώδες; Όλοι αυτοί οι τραπεζίτες. Αυτά είναι τα χαμένα λεφτά που κανείς δεν γνωρίζει που πηγαίνουν», απαντά στους επικριτές της.

Παρά το γεγονός ότι το γραφείο της στο Λονδίνο έχει ακόμη πολλές αναθέσεις για δημόσια έργα στην Κίνα, τη Βηρυτό, την Ισπανία είναι γεγονός ότι η κρίση σταμάτησε αρκετούς από τους γερανούς της Ζάχα. «Θα προσαρμοστώ. Έχω περάσει από την ανέχεια κι έμεινα εκεί για δεκαετίες», λέει η αγέρωχη Ιρακινή. Πριν από 37 χρόνια έφυγε από τη Βαγδάτη για να σπουδάσει αρχιτεκτονική στην Αγγλία. Κι έπεσε πάνω στο κύμα της οικονομικής ύφεσης των μέσων του ΄70. Αλλά σε εκείνη την κρίση χρωστά το απελευθερωμένο πνεύμα της η μοναδική γυναίκα κάτοχος του βραβείου Πρίτζκερ. Η νεαρή τότε Ζάχα λόγω έλλειψης χρημάτων τυλιγμένη με κουβέρτες και με φως από κεριά, σχεδίαζε στο χαρτί τα φανταστικά κτίρια που έβγαιναν από το μυαλό της. Αυτά τα σχέδια έγιναν η βάση της ελλειπτικής γεωμετρικής της φόρμας που καθόρισαν την αρχιτεκτονική της γλώσσα. «Είμαι μανιακή με τη δουλειά μου. Είμαι ευγνώμων, αλλά είναι ένας αγώνας διαρκείας. Με τη ζωγραφική, το γράψιμο απλώς χρειάζεσαι ένα πινέλο, ένα μολύβι. Με την αρχιτεκτονική, χρειάζεσαι έναν στρατό».

Η Ζάχα ζει τη ζωή ενός εργασιομανή. Ξενύχτια, απανωτές πτήσεις, εργένικος βίος. «Δεν ήξερα ότι θα έρχονταν έτσι τα πράγματα. Ναι, έκανα πολλές θυσίες. Αν είχα κάνει το αναμενόμενο, να τελειώσω δηλαδή το πανεπιστήμιο και να πάω να δουλέψω σε ένα μεγάλο γραφείο, θα ήμουν πιο έμπειρη και ίσως να είχα αποκτήσει έναν συνέταιρο. Όμως, όλα αυτά τα χρόνια δούλεψα για να φτάσω στο σημείο να γίνει αποδεκτή η δουλειά μου. Είμαι απασχολημένη. Δεν μπορώ να γκρινιάζω γι΄ αυτό».