Λογική – ένστικτο σημειώσατε Χ

Η 26χρονη Κατερίνα Κουτσή χαρακτηρίζει τον εαυτό της «παρορμητικό τύπο». Όπως χαρακτηριστικά δηλώνει στα «ΝΕΑ»: «Όταν καλούμαι να λάβω μια απόφαση συνήθως υποκύπτω στο συναίσθημα. Ακολουθώ το ένστικτό μου σχεδόν πάντα και μέχρι τώρα δεν νομίζω ότι με έχει απογοητεύσει».

Υπογραμμίζει βέβαια ότι «έχω παρατηρήσει πως δεν με προδίδει όταν η απόφαση έχει να κάνει με ανθρώπους αλλά έχει τύχει να με απογοητεύσει όταν πρέπει να μετρήσω καταστάσεις». Για τον λόγο αυτόν θεωρεί πλέον ότι ο ιδανικός τρόπος για να αποφασίσει σχεδόν για οτιδήποτε και να μη μετανιώσει μετά, είναι να συνδυάζει το ένστικτό της με μια δόση λογικής. «Άλλωστε η λογική, όταν η διαίσθησή μας είναι λίγο θολή, βοηθάει», σημειώνει. Προσθέτει δε ότι «όσο μεγαλώνω προσπαθώ να συνδυάζω αυτά που μου λέει η λογική μου με αυτά που λέει το ένστικτό μου. Είναι το καλύτερο που μπορείς να κάνεις για να είσαι σίγουρος». Σύμφωνα με μια μελέτη Ολλανδών ερευνητών, η οποία δημοσιεύθηκε το 2006 στο «Science», οι άνθρωποι ίσως πρέπει να βασίζονται περισσότερο στο ένστικτό τους όταν καλούνται να λάβουν δύσκολες αποφάσεις κυρίως γιατί ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει τη δυνατότητα να εστιάζει σε συγκεκριμένο αριθμό πραγμάτων κάθε φορά και δεν μπορεί να επεξεργαστεί μεγάλο όγκο πληροφοριών σε μικρό χρονικό διάστημα. Μια άλλη ομάδα μελετητών από τα πανεπιστήμια Νew South Wales της Αυστραλίας και Εssex στη Μεγάλη Βρετανία φαίνεται όμως να έχουν διαφορετική άποψη. Για τον επικεφαλής της ομάδας καθηγητή Βen Νewell δεν υπάρχει «μαγικό ένστικτο», όταν πρέπει κανείς να αποφασίσει οφείλει να έχει κάνει την έρευνά του αν θέλει να είναι σίγουρος ότι έκανε το σωστό. Η ομάδα το απέδειξε πρόσφατα με τέσσερα πειράματα στα οποία έλαβαν μέρος 119 φοιτητές και κλήθηκαν να επιλέξουν μεταξύ τεσσάρων διαμερισμάτων και ισάριθμων αυτοκινήτων, που το καθένα είχε μια λίστα με τα υπέρ και τα κατά.

Η μέση λύση
Ωστόσο, για την κ. Λίζα Βάρβογλη, ψυχολόγο- ψυχοθεραπεύτρια και επιστημονική συνεργάτιδα του Παντείου Πανεπιστημίου, τα πράγματα δεν είναι μαύρο ή άσπρο όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων. Αντιθέτως, υπάρχει μια σειρά από παράγοντες που καθορίζουν πότε πρέπει κανείς να ακολουθεί το μυαλό ή το ένστικτό του.

Αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα στα δύο, διό τι κάποιες αποφάσεις πρέπει να βασίζονται στη λογική, όπως η αγορά αυτοκινήτου για παράδειγμα, ενώ κάποιες άλλες, όπως η επιλογή μιας εργασίας, χρειάζονται και μια δόση ενστίκτου». Επισημαίνει βέβαια ότι «ακόμα και το ένστικτο βασίζεται σε ψήγματα λογικής, με την έννοια ότι ο συναισθηματικός εγκέφαλος εντοπίζει κάποιες πληροφορίες οι οποίες δεν περνούν στην περιοχή της συνειδητής επεξεργασίας, αλλά παρ΄ όλα αυτά η πληροφορία υπάρχει και μπορούμε να την αξιοποιήσουμε». Πέρα από το είδος των αποφάσεων, σημαντικό ρόλο για τη «μέθοδο»- ένστικτο ή λογική- που θα προτιμήσει κάποιος παίζει και η κατάσταση στην οποία εμπλέκεται. Δηλαδή, όπως τονίζει η κ. Βάρβογλη, «το ένστικτο βοηθά σε καταστάσεις κρίσης ή άμεσης ανάγκης, όπου δεν υπάρχει χρόνος για λογικές διεργασίες».

Η ψυχολόγος κ. Αλεξάνδρα Καππάτου υπογραμμί- ζει ότι «δεν υπάρχει συνταγή για τον ιδανικό τρόπο λήψης αποφάσεων. Ωστόσο, υπάρχει μια συμβουλή που καλό είναι να την ακολουθούμε. Η μέση οδός. Η προσπάθεια δηλαδή για συνδυασμό ενστίκτου και λογικής». Όσο για το πώς μπορεί να τα συνδυάσει κανείς, επισημαίνει ότι «η αξιολόγηση των καταστάσεων και των συνεπειών τους πριν αποφασίσει, το να ακούει τον βαθύτερο εαυτό του προσεκτικά και μια δεύτερη ματιά είναι τα μυστικά». Παράλληλα, σημειώνει ότι «οι εσωστρεφείς και κλειστοί άνθρωποι έχουν την τάση να ακολουθούν τη λογική τους ενώ οι αυθόρμητοι και συναισθηματικοί τη διαίσθηση».

Όσο για την κλασική συμβουλή που δίνεται από αρκετούς, ειδικούς και μη, για τη δημιουργία μιας λίστας με τα υπέρ και τα κατά μιας απόφασης πριν τη λήψη της, σύμφωνα με την κ. Βάρβογλη «λειτουργεί συνήθως καλά διότι το άτομο αποστασιοποιείται από την απόφαση που έχει να πάρει και αναγκάζεται να κάνει μια ρεαλιστική αποτίμηση, χωρίς να τείνει κάπου αποκλειστικά με το συναίσθημα». Η λίστα σύμφωνα με την κ. Καππάτου μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμη και για τους ανθρώπους που δυσκολεύονται να αποφασίσουν επειδή «είναι ένα είδος εξάσκησης στη διαδικασία της λήψης αποφάσεων».

ΤΟ ΕΝΣΤΙΚΤΟ

Το ιδανικό είναι η ισορροπία μεταξύ μυαλού και ενστίκτου, λένε οι ψυχολόγοι