Δάνειο με κυμαινόμενο, ομόλογα και μετοχές με μέτρο

Νέα δεδομένα, επιλογές, ευκαιρίες αλλά και παγίδες φέρνει η καθίζηση των ευρωεπιτοκίων στο 1%- έναντι 4,25% λίγους μόνο μήνες πριν- για καταθέτες, δανειολήπτες και επενδυτές. Η εποχή του φθηνού χρήματος έχει επιστρέψει και, όπως δείχνουν τα σημάδια από τα στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η Φρανκφούρτη είναι διατεθειμένη να κρατήσει χαμηλά τον πήχυ για αρκετούς μήνες.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα στρατόπεδα κερδισμένων και χαμένων, ενώ παράλληλα προκύπτουν ευκαιρίες, αλλά και παγίδες για εκείνους που θα θελήσουν να εκμεταλλευθούν τα νέα δεδομένα.

Στο μέτωπο των επενδύσεων, οι προθεσμιακές καταθέσεις μετά βίας φτάνουν σε απόδοση το 3%, στο μισό δηλαδή σε σχέση με τα τέλη του 2008. Την ίδια στιγμή, τα ομόλογα- κρατικά και εταιρικά- προβάλλουν ως δελεαστική εναλλακτική, με υψηλότερα κουπόνιαακόμα και άνω του 5% για το Ελληνικό Δημόσιο- αλλά και προοπτικές κερδών αν αλλάξει το κλίμα στις αγορές.

Όσο για τους δανειολήπτες, η πτώση των επιτοκίων δημιουργεί κατάλληλες ευκαιρίες για φθηνές αναχρηματοδοτήσεις και μεταφορές είτε στη στεγαστική είτε στην καταναλωτική πίστη. Παράλληλα, οι ίδιες οι τράπεζες ετοιμάζουν επιθετικές κινήσεις σε στεγαστικά, καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες, προκειμένου να αναθερμάνουν τις χορηγήσεις τους. Την ίδια στιγμή όμως τα περιθώρια κέρδους των τραπεζών παραμένουν υψηλά, που σημαίνει πως όταν τα επιτόκια ανέβουν ξανά, τα ακριβά δάνεια θα αποτελέσουν τη νέα πραγματικότητα. Τραπεζίτες, χρηματιστές και στελέχη της κτηματαγοράς μιλούν στο «Χρήμα» δίνοντας οδηγίες προς ναυτιλλομένους για τη νέα κατάσταση που φέρνουν τα χαμηλά επιτόκια.

Μεγάλοι χαμένοι οι καταθέτες
Τα μεγαλύτερα θύματα της πτώσης των ευρωεπιτοκίων είναι τα εκατομμύρια των Ελλήνων καταθετών που τους προηγούμενους μήνες εξασφάλισαν εγγυημένες υπεραποδόσεις της τάξης του 6% ή του 7%, κλείνοντας τα χρήματά τους σε προθεσμιακές καταθέσεις. Σήμερα, οι καταθέτες μετά βίας αξιώνουν μεικτές αποδόσεις της τάξης του 2,5% ή 3% για τρίμηνες προθεσμιακές καταθέσεις, ενώ τα επιτόκια του ταμιευτηρίου είναι συμβολικά, συχνά κάτω από 1%. Μάλιστα, τραπεζικά στε λέχη εκτιμούν ότι σύντομα οι αποδόσεις των καταθέσεων θα μειωθούν περαιτέρω, ακόμα και κάτω του 2%, αν οι ελληνικές τράπεζες εξασφαλίσουν χαμηλότερα επιτόκια διατραπεζικού δανεισμού. Με άλλα λόγια, ακόμα και στις εποχές του φθηνού χρήματος, οι συντηρητικοί επενδυτές που θέλουν εγγυημένη απόδοση χωρίς ρίσκο για τα κεφάλαιά τους θα πρέπει να βιαστούν προκειμένου να «κλειδώσουν» επιτόκια κοντά στο 3%. Την ίδια στιγμή πάντως και προκειμένου να χρυσώσουν το χάπι στους πελάτες τους, αρκετές τράπεζες έχουν ρίξει στην αγορά ειδικά καταθετικά προγράμματα τα οποία είτε προσφέρουν κλιμακωτή απόδοση στους πιστούς πελάτες είτε άμεση πρόσβαση στα χρήματα (στη λογική του ταμιευτηρίου) με αποδόσεις προθεσμιακών καταθέσεων.

Κερδίζει έδαφος το ρίσκο στις επενδύσεις
Η πτώση των επιτοκίων- και κατ΄ επέκταση των αποδόσεων σε καταθέσεις- είναι καταλύτης στη στροφή πολλών επενδυτών, θεσμικών και ιδιωτών, σε επενδύσεις με μεγαλύτερο ρίσκο. Κατά τη διάρκεια του τελευταίου διμήνου, πολλές μετοχές στο ελληνικό, αλλά και τα διεθνή χρηματιστήρια προσέφεραν αποδόσεις άνω του 50%, όσο δηλαδή δίνει μια προθεσμιακή κατάθεση σε 10 χρόνια, με βάση τα τρέχοντα δεδομένα. Την ίδια στιγμή, η βελτίωση του οικονομικού κλίματος και τα ψήγματα αισιοδοξίας ότι «έχουμε δει τα χειρότερα» από την κρίση είχαν άμεσο αντίκτυπο και στα εταιρικά ομόλογα, πολλά από τα οποία κατέγραψαν διψήφια κέρδη. Αποτέλεσμα των δύο αυτών συνιστωσών είναι η τοποθέτηση αρκετών χρημάτων σε μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια και άλλα, πιο σύνθετα προϊόντα, τα οποία υπόσχονται σαφώς υψηλότερες αποδόσεις σε εκείνους που είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν το ρίσκο που τους αναλογεί. Πάντως, οι μνήμες από τη βουτιά του Χρηματιστηρίου στο πρώτο τρίμηνο του 2009 παραμένουν νωπές και οι «Κασσάνδρες» των αγορών εκτιμούν ότι σύντομα θα γυρίσουμε (κοντά) σε αυτά τα επίπεδα. Συνεπώς, όπως αναφέρουν τόσο ο κ. Τσουρινάκης (διευθυντής Ρrivate Βanking της Εurobank) όσο και ο κ. Φέγγος (χρηματιστηριαστικός εκπρόσωπος της Δυναμική ΑΧΕΠΕΥ), όσοι κάνουν τώρα κίνηση αγοράς μετοχών ή άλλων επενδυτικών προϊόντων θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, τουλάχιστον σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.

Κυμαινόμενο- για τώρα- στα στεγαστικά
Οι μεγάλοι ωφελημένοι από την πτώση των ευρωεπιτοκίων είναι οι παλιοί δανειολήπτες με στεγαστικό δάνειο κυμαινόμενου επιτοκίου, το οποίο υπολογίζεται με αναφορά το βασικό επιτόκιο του ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση, το κόστος του χρήματος έχει πέσει κατακόρυφα, αφού υπάρχουν περιπτώσεις δανειοληπτών που πληρώνουν επιτόκιο ακόμα και 1,8% (επιτόκιο 1% πλέον περιθωρίου 0,8%)! Τα νέα δεδομένα δημιουργούν ευκαιρίες για μείωση της δόσης και στους υπόλοιπους ενδιαφερόμενους. Μέσω μεταφοράς, αναχρηματοδότησης ή και αναδιαπραγμάτευσης των όρων δανεισμού, οι παλαιότεροι δανειολήπτες μπορούν να εξασφαλίσουν κυμαινόμενα επιτόκια κάτω από 3,5% σήμερα, καθώς και το διατραπεζικό επιτόκιο euribor τριμήνου έχει πέσει κάτω από το 1,5%. Αντίστοιχα είναι τα δεδομένα και στα νέα δάνεια που λαμβάνονται με κυμαινόμενο επιτόκιο. Στην περίπτωση αυτή όμως μεγάλη παγίδα αποτελεί το περιθώριο κέρδους της τράπεζας, το οποίο συχνά ξεπερνά ακόμα και το 2,5% επί του επιτοκίου αναφοράς. Όπως εξηγεί ο κ. Τσουρινάκης, αυτό σημαίνει ότι αν σήμερα ένα δάνειο κοστίζει σε συνολικό επιτόκιο περίπου 3,5% με 4% και αν το κόστος του χρήματος ανέβει στο 3%- πράγμα πολύ πιθανό μέσα στα επόμενα χρόνια- ο δανειολήπτης θα πληρώνει τελικό επιτόκιο ακόμα και 5,5%! Έτσι, σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, παλιοί και νέοι δανειολήπτες θα πρέπει να έχουν τα μάτια τους ανοικτά ώστε κάποια στιγμή μέσα στους επόμενους μήνες να αναζητήσουν συμφέροντα σταθερά επιτόκια κάτω του 4%, προκειμένου να «κλειδώσουν» τις δόσεις τους εν όψει των μελλοντικών εξελίξεων.

Τα ομόλογα- κρατικά και εταιρικά- προβάλλουν ως δελεαστική εναλλακτική, με προοπτικές κερδών αν αλλάξει το κλίμα στις αγορές

Συμφέρουν οι μεταφορές σε καταναλωτικά, κάρτες

Η βουτιά των επιτοκίων, σε συνδυασμό με την ανάγκη των τραπεζών να αυξήσουν τις χορηγήσεις στην καταναλωτική πίστη, δημιουργούν ιδιαίτερα θετικές συνθήκες για όσους θελήσουν να μαζέψουν τις παλιές, ακριβές οφειλές τους. Σε πραγματικούς όρους, ένα καταναλωτικό δάνειο που έχει συναφθεί προ διετίας κοστίζει στον δανειολήπτη ετήσιο επιτόκιο κοντά στο 13% με 14%. Σήμερα, μετά τη βουτιά των επιτοκίων, αλλά και προκειμένου να δελεάσουν νέους πελάτες, οι τράπεζες διαθέτουν προγράμματα μεταφοράς οφειλών με προνομιακά επιτόκια που (σε πραγματικούς όρους) αρχίζουν από το 8% χωρίς προσημείωση περιουσιακών στοιχείων και πέφτουν κάτω από το 6% με προσημείωση, η οποία και είναι αναγκαία για μεγάλα ποσά. Αντίστοιχα, στο πλαστικό χρήμα τα χαμηλά επιτόκια φέρνουν καλύτερους όρους μεταφοράς, καθώς αυτήν τη στιγμή τρέχουν προγράμματα με επιτόκιο 6% για πάντα (έναντι 18%), αλλά και έως 12μηνης άτοκης περιόδου χάριτος για όσους μεταφέρουν τα χρέη τους σε άλλο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα.

Εποχή ευκαιριών στα ακίνητα

Η πτώση των επιτοκίων, σε συνδυασμό με τα φορολογικά μέτρα για τη φοροαπαλλαγή των τόκων, φαίνεται πως εντείνουν το ενδιαφέρον για αγορά κατοικίας, το οποίο τους τελευταίους μήνες ήταν σχεδόν ανύπαρκτο. Από την άλλη οι υψηλές τιμές που διατηρούνται ακόμα στα ακίνητα αποτελούν αντίβαρο στους υποψήφιους αγοραστές. Όπως αναφέρουν, πάντως, στελέχη της κτηματαγοράς, η περίοδος αυτή ενδείκνυται για αγορές εφόσον μπορεί κανείς να εξασφαλίσει- με παζάρι ή τύχη- κάποια καλή ευκαιρία.

Από την άλλη, και με δεδομένο ότι τα επιτόκια δεν θα παραμείνουν στα σημερινά χαμηλά επίπεδα, οι υποψήφιοι αγοραστές θα πρέπει να κρατήσουν ένα «μαξιλάρι», ώστε η μηνιαία δόση του δανείου τους να μην εκτιναχθεί πέρα από τα επίπεδα που μπορούν να καλύψουν με βάση το μηνιαίο εισόδημά τους.