[ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ] Φινλανδικές πολυτέλειες

ΜΑΥΡΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑη τηλεόραση έπαιζε μια μπουφονική παρλάτα:

Ένας ταραγμένος performer εκτελούσε το ξανθοπουλικό του δράμα σε τόνους άτεχνης καθαρεύουσας (διανθισμένης με «νότες» δωδεκανησιακού ιδιώματος).

Λίγες ώρες μετά, στο Ελσίνκι, η Φινλανδή πρόεδρος καλούνταν από τους Έλληνες δημοσιογράφους να εξηγήσει πώς η χώρα της αποφεύγει τέτοιες ταλαιπωρίες. Πώς κατατάσσεται στην πρώτη θέση της διαφάνειας, με σχεδόν μηδενική διαφθορά. «Δεν είμαστε άγιοι», είπε. «Έχουμε κι εμείς κατά καιρούς δυσκολίες που μας αναγκάζουν να φτάσουμε στα δικαστήρια».

Η κυρία Χάλονεν- σχολιάζοντας μια πραγματικότητα που ούτε καν διανοείται- υπέδειξε το αφόρητα αυτονόητο: Επειδή οι άνθρωποι (βλέπε οι πολιτικοί) είναι εκ φύσεως λίγοι, απαιτείται «κατά καιρούς» να τους φέρνουμε αντιμέτωπους με τους θεσμούς.

Όσοι προσπαθούν να βγάλουν κάποιο νόημα από την τρέχουσα εθνική μας επιληψία, εστιάζουν την κριτική τους στους θεσμούς. Φταίνε οι κακοτεχνίες των θεσμών για τα αδιέξοδά μας, λένε. Φταίει το Σύνταγμα που αναθέτει στη Βουλή ρόλο εισαγγελέα. Φταίει ο νόμος περί ευθύνης υπουργών, που ρίχνει το βάρος μάλλον στην παραγραφή παρά στην αναζήτηση των ευθυνών. Φταίει που απονέμεται στην κυβέρνηση η εξουσία να διορίζει τις κεφαλές της Δικαιοσύνης.

Όμως ποιος κανόνας επιβάλλει άραγε στους βουλευτές να ψηφίζουν με γνώμονα την αυτοσυντήρηση του κόμματος; Ποιος νόμος τους υποχρεώνει να υπερασπίζονται έναν συνάδελφό τους σαν πανικόβλητη συντεχνία;

Οι θεσμοί, δυστυχώς, δεν λειτουργούν ως αυτόματος πιλότος. Δεν ποιούν ήθος. Αντιθέτως, το προϋποθέτουν. Και το ήθος της ελληνικής Βουλής- με την έννοια του εθίμου, και όχι της ηθικής- αποκαλύπτεται κάθε φορά που κάποιος φιλόστοργος πατέρας ή κάποιο τέκνο ταχυδρόμου χάνει τον δρόμο για τη Δικαιοσύνη.

Μέρες που είναι, θυμάται κανείς τον Καραμανλή της πρώιμης μπαϊρακτάρειας περιόδου. Τον θυμάται να ευαγγελίζεται έναν «νέο πολιτικό πολιτισμό», βέβαιος ότι ηγείται ενός σώματος αρίστων. Αυτό που χάθηκε στα πέντε χρόνια που μεσολάβησαν δεν είναι η ηθική πυξίδα ενός εκάστου Παυλίδη. Αυτό που χάθηκε- με τους «υπάκουους» εισαγγελείς, τη φυγή από την ψηφοφορία για το Βατοπέδι, την άγονη γραμμή της μειοψηφικής απαλλαγής- είναι η προσδοκία ότι οι θεσμοί μπορεί κι εδώ «κατά καιρούς» να λειτουργούν φινλανδικά. Και αυτό που πανηγυρικά επιβεβαιώθηκε είναι ότι τα πολιτικά ήθη κινδυνεύουν πρωτίστως από τους ηθικολόγους.