«Από τους 2.000, ένας τελείωσε το γυμνάσιο!»

Οι μαρτυρίες για την παιδική εργασία στη Σύρο είναι πολλές και αποτελούν μέρος του αρχείου προφορικής ιστορίας του Βιομηχανικού Μουσείου. Οι μαθητές από το 1ο Δημοτικό Σχολείο Ερμούπολης και το Δημοτικό Σχολείο Άνω Σύρου εμπλούτισαν το αρχείο με τις συνεντεύξεις που πήραν από ηλικιωμένους συγγενείς τους, αφού εκείνα τα χρόνια εργασία και σχολείο ήταν έννοιες αντίθετες. «Σας λέω, από μία ολόκληρη περιοχή, γύρω στις δύο χιλιάδες κόσμος που ήτανε κει δα πέρα, και το γυμνάσιο το τελείωσε ένας!», αφηγείται ο Μιχάλης Πελεκάνος, ένας από τους παλιούς ξυλουργούς της Ερμούπολης. Ενώ ο Κώστας Βαρβέρης στη συγκινητική του μαρτυρία μεταφέρει το κλίμα της εποχής που επέβαλλε τον διαχωρισμό των τάξεων, με αποκορύφωμα την απαγόρευση της κυκλοφορίας των φτωχών και των εργατών στους χώρους της μεγάλης πλατείας Μιαούλη μπροστά στο Δημαρχείο της Ερμούπολης. «Την εποχή εκείνη που ήμασταν σε άθλια κατάσταση και κακοντυμένοι, γιατί ήμασταν φτωχαδάκια, είχαμε από την άρχουσα τάξη χαρακτηριστεί “τα χαμόκλαδα της κοινωνίας”. Και στην πλατεία όταν σεργιανούσαμε από την απάνω μεριά που ήταν το “Πάνθεον” της ελίτ, η “Λέσχη Ελλάς”, το Δημαρχείο, από αυτήν την πλευρά, έκαναν βόλτες μόνον οι ευκατάστατοι κύριοι. Εμείς όλοι οι άλλοι, που ήμασταν και ξυπόλητοι οι πιο πολλοί, έπρεπε να ΄μαστε από την κάτω μεριά. Και υπήρχε και μία αστυνόμευση να μην πηγαίνουμε από την πάνω μεριά. Αυτό είναι πολύ χαρακτηριστικό, ότι δηλαδή υπήρχε μία διαχωριστική γραμμή μέσα στην ίδια την πόλη».