Ημερολόγιο Συνόρων Η πόλη των εκκλησιών και των παραμυθιών

ΤΟΣΟ ΠΟΛΛΟΙεισβολείς και στρατοί πέρασαν από την Κρακοβία, που χάνεις τον λογαριασμό: Τάταροι, Τεύτονες, Ούννοι, Σουηδοί, Τσέχοι, Γερμανοί, Αυστριακοί, Ρώσοι, Χίτλερ, Στάλιν. Κρακοβία, «πνευματική πρωτεύουσα» των Πολωνών και σύμβολο της ταραγμένης Ιστορίας τους. Μια πόλη 800.000 κατοίκων, γεμάτη εκκλησίες, ήχους, τουρίστες, ψιθύρους, ξενοδοχεία, εξαίσια μεσαιωνικά έργα τέχνης, κομψές καφετέριες, ζητιάνους, ανθοπώλες, ΜcDonald΄s, σαλτιμπάγκους, μουσικές νότες, σμήνη περιστεριών, τουρκικά σουβλατζήδικα, πλανόδιους μουσικούς, πορτρέτα του Πάπα Ιωάννη- Παύλου Β΄, λαϊκούς μύθους και φαντάσματα. Και ένας ατέλειωτος ποταμός να διασχίζει όλη σχεδόν την Πολωνία, το όνομα του οποίου ηχεί σαν γλυκός ψίθυρος ερωτευμένων ή ψυχρό συνθηματικό στρατιωτών: Βίσλα…

ΥΠΑΡΧΕΙπάντα ένα ποτάμι και ένας λόφος πάνω από τα οποία γράφεται η Ιστορία των πόλεων της Κεντρικής Ευρώπης: Πράγα, Βουδαπέστη, Κρακοβία. Εδώ ο μοιραίος λόφος λέγεται Βάφελ. Ήταν το κέντρο των Πολωνών βασιλιάδων. Το κέντρο του πολωνικού έθνους, λένε παθιασμένα οι Πολωνοί πατριώτες. Εδώ, ανάμεσα στα αγάλματα των μοναρχών και των καρδιναλίων, τους πύργους και το κάστρο, τους αρχαίους τάφους και τα ερείπια, τους επιβλητικούς καθεδρικούς ναούς, τις εξαίσιες εκκλησίες και τα κοιμισμένα κανόνια, έρχονται και περιπλανώνται οι τουρίστες. Εδώ έρχονται επίσης και προσκυνούν το ένδοξο παρελθόν του έθνους οι Πολωνοί θρησκόληπτοι και πατριδόληπτοι. Κάθε φορά που ταξιδεύω στην Κεντρική Ευρώπη και συναντώ τοπικούς εθνικιστές θυμάμαι τη διαπίστωση του Κούντερα στην «Άγνοια», για τους πατριώτες των μικρών, ταλαιπωρημένων χωρών. Εκείνοι αγαπούν την πατρίδα τους όχι επειδή είναι ένδοξη αλλά επειδή είναι άγνωστη. Όχι επειδή είναι μεγάλη αλλά επειδή είναι μικρή και διαρκώς σε κίνδυνο. Ο πατριωτισμός τους είναι μια απέραντη συμπόνια για τη χώρα τους. Ταιριάζει τρομερά αυτή η διαπίστωση, νομίζω, και για τους Βαλκάνιους «πατριώτες»…

●●● ΠΕΡΙΠΛΑΝΩΜΑΙστις βασιλικές κατοικίες του Κάστρου του Βάφελ και στέκομαι για μια στιγμή στην Αίθουσα των Κεφαλών. Στην αναγεννησιακή οροφή, χαραγμένα σε ξύλο, μικρά ανθρώπινα κεφάλια. Απεικονίζουν ανθρώπους της εποχής, αυλικούς, χωρικούς, άνδρες, γυναίκες, παιδιά και γέρους, με τις κομμώσεις και τα μαντίλια της εποχής. Περιεργάζονται τους άγνωστους επισκέπτες με το ξύλινο βλέμμα τους. Ανάμεσα στο κεφάλια ξεχωρίζει το ένα, γυναικείο, με ύφος τρομοκρατημένο, βλέμμα σβησμένο και στόμα φιμωμένο. Εδώ, λέει ο μύθος, ήταν η αίθουσα του δικαστηρίου, όπου ο απόλυτος μονάρχης δίκαζε τους υπηκόους του. Μια μέρα, ένα από τα κεφάλια της οροφής τόλμησε να πει στον μονάρχη να είναι δίκαιος. Εκείνος θύμωσε τόσο πολύ με το θράσος του, που διέταξε αμέσως να το φιμώσουν για πάντα. Θύμωσε ο μονάρχης ή φοβήθηκε μήπως η πράξη της τολμηρής γυναίκας δώσει θάρρος και στους άλλους; Εάν και άλλοι τολμούσαν να κάνουν το ίδιο, η απόλυτη εξουσία του θα κινδύνευε. Οι απόλυτες εξουσίες δημιουργούν πάντα κοινωνίες που μοιάζουν με το φιμωμένο στόμα στην οροφή της Αίθουσας των Κεφαλών. Δεν έχουν περάσει ούτε είκοσι χρόνια από τότε που μια τέτοια απόλυτη εξουσία κατέρρευσε σε αυτά τα μέρη: η εξουσία του κομμουνιστικού καθεστώτος. Αν ψάξεις λίγο περισσότερο, θα βρεις στην Κρακοβία τα χνάρια εκείνης της εποχής. Στο ξενοδοχείο όπου μένω, στην Ρlatz Μatejski, έχει αφήσει το ύφος και το χρώμα της: εκείνο το «σκατουλί» χρώμα των κομμουνιστικών καθεστώτων που μου προκαλεί άγχος και κατάθλιψη. Αν και έχουν περάσει τόσα χρόνια, το ξενοδοχείο έχει διατηρήσει την ίδια αισθητική, το ίδιο χρώμα, όπως τότε. Απλά έβγαλαν τα πορτρέτα του Λένιν και του Γιαρουζέλσκι από τους τοίχους και τα αντικατέστησαν με διαφημιστικά εκδρομών και τζαζ συναυλιών…

LΙΝΚ

http://gazikapllani.blogsspot.com