Επιστροφή στο 2004!

Ξαναδιάβαζα τους λόγους του Καραμανλή στη συζήτηση των προγραμματικών δηλώσεων του μακρινού 2004. Το συνιστώ σε όλους. Είναι ένα ενδιαφέρον και επίκαιρο ανάγνωσμα…

Ήταν η εποχή όπου ο Καραμανλής, πλήρης μεγαλείου, την κυβέρνησή του (της οποίας 36 από τα 46 τότε μέλη βρίσκονται πια εκτός νυμφώνος, όχι όλοι με εύφημον μνείαν) δεν την αποκαλούσε απλώς κυβέρνηση, αλλά «Νέα Διακυβέρνηση» (με κεφαλαία)!

Ήταν η εποχή όπου τη νίκη του στις εκλογές δεν την αποκαλούσε απλώς κυβερνητική μεταβολή αλλά «Νέα Εποχή» (πάντα με κεφαλαία), μια ιστορική τομή που έθετε τέρμα «σε μια περίοδο 30 χρόνων της μεταπολίτευσης»!

Ήταν η εποχή όπουεκτός από σεμνότητα και ταπεινότητα- ο νέος Πρωθυπουργός υποσχόταν «Νέα Οικονομική Πολιτική» (με κεφαλαία κι αυτή), «επανίδρυση του κράτους» και οριστική ρήξη «με τη διαπλοκή και τη διαφθορά».

O σημερινός αναγνώστης εκείνων των γενναίων, νέων λόγων θα γελάσει πικρά σε πολλά σημεία του κειμένου. Ιδίως όταν το κείμενο περιέχει συγκεκριμένες δεσμεύσεις: Ότι, για παράδειγμα, «το νοσοκομειακό προϊόν θα αυξηθεί κατά 30% με τους ίδιους πόρους» (όταν ξέρουμε ότι τα καταρρέοντα δημόσια νοσοκομεία έχουν σωρεύσει χρέος πάνω από 5 δισ.). Ότι οι δαπάνες για την Παιδεία- που είναι «πρώτη προτεραιότητα της Νέας Εποχής»- θα αυξηθούν στο 5% (όταν γνωρίζουμε ότι μειώθηκαν). Ότι επίκειται «αναβάθμιση του ΑΣΕΠ για την αξιοκρατία στις προσλήψεις» (ξέρουμε, ξέρουμε…). Ότι «μέχρι το τέλος του 2007 θα έχουν εξοικονομηθεί πόροι που φθάνουν το 4% του ΑΕΠ», από την καταπολέμηση της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής και της γραφειοκρατίας (κι ύστερα ήρθαν ο Εφραίμ, οι κουμπάροι, ο Μανούσης). Ή ότι- κορυφαίο!- θα μειώσει δραστικά το δημόσιο χρέος (όταν ξέρουμε ότι του προσέθεσε πάνω από 40 δισ. στην πενταετία).

Αλλά δεν είναι ούτε η διάψευση των συγκεκριμένων δεσμεύσεών του, ούτε το γελοίον της απύλωτης μεγαλοστομίας του που κάνει αξιανάγνωστες εκείνες τις παλαιές ομιλίες Καραμανλή. Έχει συμβεί και στους καλύτερους να πέσουν έξω στις υποσχέσεις τους. Κι ούτε είναι η πρώτη φορά που κάποιος είδε τον ίσκιο του στο εκλογικό απομεσήμερο και φαντάστηκε για τον εαυτό του ρόλους ιστορικούς- για να διαπιστώσει τελικά ότι η Ιστορία είχε γι΄ αυτόν άλλα σχέδια. Εκείνοι οι ξεχασμένοι λόγοι μού φάνηκαν ενδιαφέροντες επειδή προσφέρουν, νομίζω, ένα εξαιρετικά επίκαιρο δίδαγμα εν όψει μιας νέας και επικείμενης κυβερνητικής αλλαγής.

Ποιο ήταν το κεντρικό μήνυμα του Καραμανλή το 2004; Ότι οι άλυτοι κόμποι της δημόσιας ζωής, η αντίφαση ανάμεσα στη γρήγορη ανάπτυξη και την ευρωπαϊκή ένταξη της χώρας από τη μια και τους μεταοθωμανικούς πολιτικούς θεσμούς της από την άλλη, η αντίφαση ανάμεσα στην «οικονομία του ευρώ» από τη μια και το «κράτος της δραχμής» από την άλλη, δεν αποτελούσαν ένα δυσεπίλυτο, δομικό πολιτικό και κοινωνικό πρόβλημα, αλλά ένα πρόβλημα που ανάγεται στη σφαίρα της ηθικής και εκεί ευκολότατα θα λυθεί! Αρκεί να αντικατασταθούν οι «καθεστωτικοί» με τους σεμνούς «νεοεποχίτες». Αρκεί ο διεφθαρμένος «χόμο πασόκους» να δώσει τη θέση του στον αδιάφθορο «χόμο καραμάνλικους».

Τώρα, καθώς τον βλέπουμε να μαζεύει τα λερωμένα τ΄ άπλυτα μιας πενταετίας, νιώθουμε, ακόμη και οι αφελέστεροι εξ ημών, πόσο κάλπικη ήταν η υπόσχεση, πόσο δημαγωγικό το δόγμα Καραμανλή. Τώρα ξέρουμε: Το πρόβλημά μας δεν παίρνει εύκολες λύσεις, ούτε λύνεται με ωραία λόγια και- προπάντων- δεν ανάγεται στη σφαίρα της ηθικής και της σκανδαλολογίας. Θα μας παρηγορούσε, λοιπόν, αν ακούγαμε τους επόμενους να αναγνωρίζουν πως χρειάζεται μια δύσκολη αλλαγή στον «κανόνα του παιχνιδιού». Θα μας παρηγορούσε περισσότερο αν τους ακούγαμε να δεσμεύονται ότι θα παραιτηθούν από το εθιμικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της εκτελεστικής εξουσίας στη θεσμική αυθαιρεσία και την κομματική παρα-διοίκηση.

Ώστε να μην έχουμε πάλι έναν νέο Μανούση, απέναντι στον επόμενο Παυλίδη, που θα στήνει μόνος με τους μπιστικούς του, στο υπουργικό γραφείο του, δημόσιους διαγωνισμούς. Να μην έχουμε ξανά «εξαπατηθέντες, άσχετους διοικητές Ταμείων», οι οποίοι θα ψωνίζουν αναντιρρήτως τα τοξικά ομολόγα που τους πασάρει ο υπουργός που (από την κομματική αυλή του) τους διόρισε. Ούτε εκτιμητές και συμβολαιογράφους του Δημοσίου που βαφτίζουν φτηνό ψάρι το ακριβό φιλέτο της δημόσιας γης, υπέρ καλογέρων ή άλλων φίλων, επειδή αυτό ορμήνεψε «κάποιος από πάνω»…

Έχει συμβεί και στους καλύτερους να πέσουν έξω στις υποσχέσεις τους. Κι ούτε είναι η πρώτη φορά που κάποιος είδε τον ίσκιο του στο εκλογικό απομεσήμερο και φαντάστηκε για τον εαυτό του ρόλους ιστορικούς- για να διαπιστώσει τελικά ότι η Ιστορία είχε γι΄ αυτόν άλλα σχέδια