[ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ] Πρώτο βήμα για νέα παγκόσμια τάξη

Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣτης Βρετανίας Gordon Βrown ανακοίνωσε μετά τις αποφάσεις της πρόσφατης συνόδου της ομάδας των 20 (G-20) ισχυρότερων οικονομικά χωρών ότι δημιουργείται μια νέα παγκόσμια τάξη. Η φράση αυτή υποδηλοί ότι διαμορφώνεται μια νέα θεσμική, πολιτική και οικονομική αρχιτεκτονική για τη διαχείριση των παγκόσμιων προβλημάτων, προκλήσεων και απειλών και ιδιαίτερα των προβλημάτων που συνδέονται με την τρέχουσα οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση.

Βρισκόμαστε όμως πράγματι στην έναρξη της διαδικασίας δημιουργίας μιας νέας παγκόσμιας τάξης; Πρώτα απ΄ όλα θα πρέπει να επισημανθεί ότι η φράση «νέα παγκόσμια τάξη» έχει κάπως βεβαρημένο παρελθόν. Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στις αρχές της δεκαετίας του 1990 από τον τότε πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών G. Βush για να περιγράψει τη διεθνή πραγματικότητα που αναδυόταν μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου στη βάση των αξιών της ειρήνης, συνεργασίας και δημοκρατίας. Βεβαίως, όπως είναι γνωστό, αυτή η νέα τάξη παρέμεινε μια ουτοπία. Ο κόσμος όχι μόνο δεν οδηγήθηκε σε συνεργασία, ειρήνη, δημοκρατία αλλά σε νέες συγκρούσεις, αντιπαλότητες και κινδύνους και απειλές, με αποτέλεσμα η φράση αυτή («νέα παγκόσμια τάξη»)

να χρωματισθεί αρνητικά.

Σήμερα όμως οι προϋποθέσεις για την οικοδόμηση νέας παγκόσμιας τάξης που θα ανταποκρίνεται σε ορισμένες βασικές δημοκρατικές αξίες είναι ευνοϊκότερες. Η οικονομική κρίση αποκάλυψε δυσλειτουργίες και ελλείμματα στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα και τη συνακόλουθη ανάγκη να αναληφθεί δράση προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα ελλείμματα αυτά. Από την άλλη μεριά, και σε αντίθεση με το παρελθόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες κάτω από την ηγεσία του Βarac Οbama εμφανίζονται περισσότερο πρόθυμες να συμβάλουν στην αναμόρφωση των διεθνών οικονομικών θεσμών/ διεθνούς οικονομικής διακυβέρνησης.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι ο Βarac Οbama τονίζει τη σημασία ενίσχυσης του πολυμερούς (multilateral) διεθνούς συστήματος και θεσμών. Οι πρόσφατες αποφάσεις της ομάδας των «20» για ισχυρότερους κανόνες ρύθμισης (regulation) της παγκόσμιας οικονομίας αποτελούν ένα πρώτο σημαντικό βήμα για τη δημιουργία της νέας τάξης. Αλλά θα πρέπει να ακολουθήσουν άλλα, πολύ σημαντικότερα και κυρίως η αναμόρφωση των διεθνών θεσμών (ΟΗΕ, θεσμών Βretton Woods) προκειμένου να καταστούν περισσότερο αντιπροσωπευτικοί και δημοκρατικοί.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.