Η άσκηση όπλο εναντίον του Πάρκινσον

Εκτός από τη φαρμακευτική αγωγή, υπάρχει πληθώρα μέτρων που μπορούν να εφαρμοστούν για τη βελτίωση των συμπτωμάτων του ασθενούς με νόσο του Πάρκινσον. Στα μέτρα αυτά συμπεριλαμβάνονται ασκήσεις, βελτίωση της διατροφής και χειρουργικές θεραπείες.

Ένα σημαντικό μέτρο είναι η άσκηση και η φυσική αγωγή. Αρχικά γίνεται επιμόρφωση του ασθενούς για τη σημασία της άσκησης και ιατρική εκτίμηση των δυνατοτήτων και των περιορισμών του ασθενούς (π.χ. αστάθεια), καθώς και αγωγή στάσης και βάδισης.

Οι ασκήσεις περιλαμβάνουν ασκήσεις για τη βραδυκινησία και δυσκαμψία (π.χ. κάθισμα – ανόρθωση από καρέκλα), αεροβική με συχνότητα καρδιακού ρυθμού κατά την άσκηση έως 70% της μέγιστης συχνότητας, ασκήσεις διάτασης των μυών (στρέτσινγκ) έπειτα από προθέρμανση και ασκήσεις ενδυνάμωσης με ελαφρά βάρη.

Εφαρμόζονται επίσης – για καλύτερη χαλάρωση και συγχρονισμό των κινήσεων – η τεχνική Αλεξάντερ, η γιόγκα και το τάι τσι.

Σημαντικό μέτρο στο πλαίσιο της θεραπείας του ασθενούς με νόσο του Πάρκινσον είναι η επιμόρφωση και η υποστήριξη. Γίνεται επιλεκτική (ανάλογα με το στάδιο της νόσου) ενημέρωση του πάσχοντος και της οικογένειας για την ασθένεια, τα καθημερινά της προβλήματα και την αντιμετώπισή τους (περιβάλλον διαβίωσης και εργασίας, συναισθηματικές ανάγκες, νομικά ζητήματα, ομάδες υποστήριξης, πηγές πληροφόρησης κ.λπ.).

Μια άλλη σημαντική παράμετρος της μη φαρμακευτικής αντιμετώπισης είναι η διατροφή, που αποσκοπεί στην πρόληψη της απώλειας βάρους και της καχεξίας που συχνά εμφανίζουν οι ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον.

Ελέγχονται οι διατροφικές συνήθειες του ασθενούς και συνιστάται αύξηση της κατανάλωσης φυτικών ινών και της πρόσληψης υγρών (για πρόληψη της δυσκοιλιότητας), εξισορρόπηση των πρωτεϊνών, ενώ σε μη ισορροπημένες δίαιτες συνιστώνται πολυβιταμινούχα σκευάσματα με ασβέστιο.

Οι κυριότερες επεμβάσεις για τη νόσο του Πάρκινσον είναι δύο ειδών:

1) Αυτές που προκαλούν επιλεκτική βλάβη σε δύο δομές του εγκεφάλου που λέγονται θάλαμος (γίνεται η επονομαζόμενη θαλαμοτομή) και ωχρά σφαίρα (γίνεται η επονομαζόμενη ωχροτομή).

2) Η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS) _ γίνεται βαθιά στον εγκέφαλο, σε επιλεγμένες περιοχές του θαλάμου, της ωχράς σφαίρας και μιας άλλης δομής που λέγεται υποθαλάμιος πυρήνας.

Η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (Deep Brain Stimulation) εφαρμόζεται σε σχετικά προχωρημένα στάδια της νόσου, όταν τα φάρμακα δεν βοηθούν και σε ασθενείς που διατηρούνται οι ανώτερες πνευματικές λειτουργίες.

Σε αυτήν χορηγούνται ηλεκτρικοί παλμοί σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, με σκοπό τον αποκλεισμό λανθασμένων σημάτων (βραχυκύκλωμα) των περιοχών αυτών, τα οποία ευθύνονται για τα συμπτώματα της νόσου του Πάρκινσον. Το επιθυμητό κλινικό αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με εξωτερική ρύθμιση της συσκευής διέγερσης.

Πρόσφατα ο Κλάδος Κινητικών Διαταραχών της Ελληνικής Νευρολογικής Εταιρείας όρισε ομάδα ειδικών οι οποίοι καθόρισαν τα κριτήρια καταλληλότητας των ασθενών των οποίων η νόσος μπορεί να αντιμετωπιστεί με την μέθοδο αυτή.

Για τη θεραπεία της νόσου του Πάρκινσον έχουν επίσης δοκιμαστεί μεταμοσχεύσεις με ιστό από επινεφρίδια του ιδίου ατόμου, με εμβρυϊκό ιστό, ετερομοσχεύματα ή με γενετικά τροποποιημένα μοσχεύματα.

Η νόσος του Πάρκινσον έχει επώδυνες κοινωνικές επιπτώσεις και προκαλεί σημαντικό συνολικό οικονομικό κόστος.

Ο κόσμος για τον ασθενή και το οικογενειακό του περιβάλλον αλλάζει. Οι καθημερινές δραστηριότητες περιορίζονται και οι διαπροσωπικές σχέσεις δοκιμάζονται. Ο ασθενής και η οικογένειά του χρειάζονται πληροφόρηση, οδηγίες και υποστήριξη, αλλά και να συμμετέχουν ενεργά σε όλα τα επίπεδα αντιμετώπισης της νόσου.

Σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες έχουν συσταθεί σε εθνικό ή και τοπικό επίπεδο, αλλά συνήθως σε εθελοντική βάση, διάφοροι οργανισμοί που πληροφορούν το κοινό για τη νόσο με φυλλάδια, βιντεοταινίες και δημοσιεύσεις στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στο Internet. Διοργανώνουν επιστημονικά συμπόσια με τη συμμετοχή και ασθενών ή συγγενών τους και θεσπίζουν υποτροφίες για ερευνητές που ασχολούνται με όλο το φάσμα των θεμάτων που αφορούν τη νόσο. Συμβάλλουν στη δημιουργία, σε επίπεδο κοινότητας, «ομάδων υποστήριξης», που αποτελούνται από ειδικευμένους νοσοκόμους, φυσικοθεραπευτές, ψυχολόγους, εργασιοθεραπευτές, λογοθεραπευτές κ.λπ., πάντα με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ασθενούς και της οικογένειά του. Στην «ομάδα» για την αντιμετώπιση της νόσου συμμετέχει:

* Ασθενής

* Η οικογένεια και ο φροντιστής

* Ο οικογενειακός γιατρός

* Ο ειδικός γιατρός

* Ο φαρμακοποιός

* Ο φυσικοθεραπευτής

* Ο εργοθεραπευτής

* Ο λογοθεραπευτής

* Ο διαιτολόγος

* Ο ψυχολόγος

Ο Παντελής Στάθης είναι νευρολόγος, Ιατρείο Κινητικών Διαταραχών της Νευρολογικής Κλινικής του 1ου Νοσοκομείου ΙΚΑ, ειδικός επιστημονικός συνεργάτης της Νευροχειρουργικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών