Έβγαλαν τη Χάλκη στο παζάρι

Μπορεί δημοσίως οι Τούρκοι να λένε όχι στο άνοιγμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, που ζήτησε και ο Μπαράκ Ομπάμα, ωστόσο εκδηλώνεται μια κινητικότητα για το ζήτημα από την τουρκική πλευρά.
Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η Αθήνα δεν εμφανίζεται αισιόδοξη, καθώς και στο παρελθόν υπήρξε κινητικότητα αλλά χωρίς αποτελέσματα. Παρά τις προχθεσινές δηλώσεις της τουρκικής πλευράς ότι δεν υπάρχει ζήτημα Χάλκης, πληροφορίες θέλουν τον τελευταίο καιρό την Άγκυρα να βρίσκεται στο στάδιο προετοιμασίας ενός νομοσχεδίου που θα καλύπτει την εκπαίδευση όλων των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων στη χώρα. Σημειώνεται ότι για πρώτη φορά, πριν από περίπου δέκα μέρες, εκπρόσωποι των τουρκικών υπουργείων Εξωτερικών και Εσωτερικών επισκέφθηκαν το Πατριαρχείο. Η επίσκεψη, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, έχει τη σημασία της, καθώς γίνεται για πρώτη φορά, ενώ μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει επίσημος διάλογος ανάμεσα στο Πατριαρχείο και την τουρκική κυβέρνηση. Μέχρι σήμερα ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος επικοινωνούσε με τον νομάρχη της περιοχής κάθε φορά που επιθυμούσε να στείλει κάποιο μήνυμα στο τουρκικό κράτος, ενώ η Άγκυρα δεν έχει υποβάλει συνεκτική πρόταση για τη Χάλκη ώστε να αρχίσει ο διάλογος με το Φανάρι.

Ο πυρήνας του ζητήματος, αλλά και της επιχειρηματολογίας των Τούρκων είναι ότι υπάρχει συνταγματικό κώλυμα, καθώς η λειτουργία των θρησκευτικών σχολών πρέπει να βρίσκεται υπό τον έλεγχο του κράτους, και ότι η Χάλκη είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου και άρα δεν μπορεί να υπαχθεί σε τέτοιο έλεγχο. Το επιχείρημα, ωστόσο, δεν ευσταθεί, καθώς αίτημα του Πατριαρχείου είναι η επιστροφή στο προ του 1971 καθεστώς, όταν η Σχολή υπαγόταν στον έλεγχο του υπουργείου Παιδείας. Οι ενστάσεις είναι κυρίως πολιτικές και δεν είναι άσχετες με όσα κατά καιρούς έχουν δει το φως της δημοσιότητας, μεταξύ των οποίων και εκθέσεις του τουρκικού ΥΠΕΞ στις οποίες το Πατριαρχείο και η Σχολή εμφανίζονται ως κίνδυνος για την εσωτερική ασφάλεια!

Υπενθυμίζεται ότι στο παρελθόν υπήρξε πρόταση να μη λειτουργήσει η Σχολή αυτόνομα αλλά ως τμήμα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης, όμως η συγκεκριμένη πρόταση έπεσε στο κενό, καθώς το Πατριαρχείο θεώρησε ότι αυτό θα δημιουργούσε εκτρωματική κατάσταση. Αρμόδιες πηγές τονίζουν ότι υπάρχουν πρακτικές δυσκολίες, καθώς πρόκειται για ιερατική σχολή στην οποία δεν θα μπορούσαν με βάση την ορθόδοξη παράδοση να φοιτούν γυναίκες. Πώς θα μπορούσε όμως να αρνηθεί κανείς τη φοίτηση σε γυναίκες σε μια πανεπιστημιακή σχολή; Επιπλέον, η Σχολή είναι βακούφι και δεν μπορεί να υπαχθεί στον έλεγχο πανεπιστημίου.


«Μπορεί ν΄ ανοίξει σε μία μέρα»

Κανένα συνταγματικό κώλυμα δεν υπάρχει για την επαναλειτουργία της Σχολής, όπως υποστήριξε και ο πρώην δικαστής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) Τουρμέν. Αντίστοιχη δήλωση του Τούρκου υπουργού Παιδείας το 2004, ότι αν υπήρχε η πολιτική βούληση η Χάλκη θα μπορούσε να ανοίξει σε μια μέρα, είχε προκαλέσει σάλο. Πριν από ενάμιση χρόνο ο Τούρκος πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν είχε γνωστοποιήσει ότι η κυβέρνησή του επεξεργάζεται λύση για τη Χάλκη, παρότι με τελευταίες δηλώσεις του υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει θέμα. Ήδη ο νόμος περί βακουφίων του κ. Ερντογάν έχει προκαλέσει την έντονη δυσφορία της αντιπολίτευσης, σημειώνουν διπλωματικές πηγές, οπότε η Αθήνα δεν θεωρεί πως αυτή τη στιγμή ο Τούρκος πρωθυπουργός θα προχωρήσει σε κάποια κίνηση για τη Χάλκη καθώς θα δεχόταν έντονη κριτική από το εσωτερικό.