15.000 λαπαροσκοπικές τον χρόνο χωρίς έλεγχο

Oι χειρουργοί μπορεί να χρειάζονται έως 750 χειρουργεία για να μάθουν να εφαρμόζουν με ασφάλεια τις λαπαροσκοπικές επεμβάσεις, γιατί η εκμάθησή τους απαιτεί τριπλάσιο αριθμό περιστατικών σε σχέση με τις κλασικές. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε μια νέα μελέτη που πραγματοποίησαν ερευνητές από το Κέντρο Καρκίνου Sloan- Κettering στη Νέα Υόρκη.

Η μελέτη, η οποία βασίστηκε σε στοιχεία 4.700 ασθενών από επτά νοσοκομεία της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής, δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Τhe Lancet Οncology».

Τι γίνεται όμως στην Ελλάδα με τους χειρουργούς που εφαρμόζουν τη «χειρουργική της κλειδαρότρυπας», με τις μικρές τομές, τα ειδικά εργαλεία και τις κάμερες;

«Είναι μεγάλο θέμα η εκπαίδευση των Ελλήνων χειρουργών στις λαπαροσκοπικές τεχνικές, καθώς υπάρχουν ελάχιστα εξειδικευμένα κέντρα, ενώ δεν έχει εφαρμοστεί ακόμα ο ποιοτικός έλεγχος στις κλινικές», τονίζει ο ομότιμος καθηγητής Χειρουργικής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Βασίλης Γολεμάτης, ο οποίος οργάνωσε τις πρώτες λαπαροσκοπικές εγχειρήσεις στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του 1990, στην Α΄ Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο.

«Γι΄ αυτό και παρατηρούνται στη χώρα μας πολλές επιπλοκές σε ασθενείς από τις λαπαροσκοπικές επεμβάσεις».

«Είμαστε πίσω»

Το πρόβλημα αφορά γενικά τη χειρουργική στην Ελλάδα. «Η χώρα μας έχει βεβαίως διαφορετικό μέγεθος από τις ΗΠΑ, το μείζον όμως πρόβλημα είναι ότι βρισκόμαστε αρκετά βήματα πίσω», σχολιάζει ο αναπληρωτής καθηγητής Χειρουργικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και υπεύθυνος του Τμήματος Ενδοσκοπικής Χειρουργικής στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο κ. Μανώλης Λέανδρος.

«Στην Ελλάδα, δεν υπάρχει συγκεκριμένο curriculum για τους εκπαιδευόμενους χειρουργούς. Απόρροια της έλλειψης συγκεκριμένου προγράμματος εκπαίδευσης είναι η πλήρης απουσία ποιοτικού ελέγχου των πράξεων που εκτελούν οι “ειδικοί”. Η έλλειψη αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής στη χειρουργική πράξη. Αν και σχεδόν απόλυτα μετρήσιμο, το αποτέλεσμα της χειρουργικής πράξης σπανίως μελετάται επίσημα στα ελληνικά νοσοκομεία».

Ποιοι είναι οι πραγματικοί λόγοι; «Οι λόγοι είναι πολλοί (έλλειψη μηχανοργάνωσης, γραμματειακής υποστήριξης, κινήτρων), αλλά κυρίως ένας δύσκολα ομολογούμενος λόγος: ο φόβος των γιατρών και ιδίως των χειρουργών απέναντι στην αντικειμενική αποτίμηση της πράξης τους», απαντά ο κ. Λέανδρος.

«Πιθανό κακό αποτέλεσμα απειλεί την ίδια τους την ύπαρξη ως χειρουργών, τη θέση τους στο νοσοκομείο, την οικονομική τους ευμάρεια και κυρίως την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους και τις ικανότητές τους».

Η αξιολόγηση

Εκείνο που έχει διατυπωθεί επίσημα πλέον από όλες τις διεθνείς ενώσεις χειρουργών, αλλά όχι από τις αντίστοιχες ελληνικές, είναι η ανάγκη για περιοδική κρίση των χειρουργών βάσει των αποτελεσμάτων τους.

«Ένα ακόμα ζήτημα είναι ο ορισμός της ελάχιστης απόδοσης, βάσει της οποίας θα κρίνονται (και υπάρχουν γι΄ αυτό διεθνώς αποδεκτά ποσοστά), αλλά και οι συνέπειες για όποιον δεν την περάσει», προσθέτει ο κ. Λέανδρος..

Υπάρχει και μια εναλλακτική πρόταση: «Μια ενδιάμεση λύση, που όμως έχει πολλαπλά πλεονεκτήματα, είναι η κατηγοριοποίηση των επεμβάσεων, ώστε να μην επιτρέπεται σε χειρουργούς που δεν έχουν περάσει από επιπλέον εκπαίδευση να εκτελούν απαιτητικές επεμβάσεις», λέει ο κ. Λέανδρος. «Με τον τρόπο αυτό, τα ειδικά χειρουργεία θα επιτρέπεται να γίνουν μόνο σε νοσοκομεία με ειδικά τμήματα και εξειδικευμένους γιατρούς».

Βέβαια, η ιδιωτική υγεία στην Ελλάδα, που καλύπτει τεράστιο- συγκριτικά με άλλες χώρες- ποσοστό κλινών και επεμβάσεων, δεν υπόκειται σε κανέναν έλεγχο. Παράδειγμα είναι οι συνεχείς διαφημίσεις επεμβάσεων παχυσαρκίας, που παραβαίνουν ανενόχλητα τον νόμο, αλλά και τους κανονισμούς του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου.

«Ο ποιοτικός έλεγχος της χειρουργικής πράξης στην Ελλάδα δεν είναι ανέφικτος, είναι ανεπιθύμητος, γιατί υποχρεωτικά θα οδηγούσε σε πλήρη αναδιάρθρωση τις Χειρουργικές Κλινικές της χώρας», τονίζει ο κ. Λέανδρος.

«Η κίνηση αυτή για να εφαρμοστεί πρέπει να υποστηριχθεί από το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας, τους επαγγελματικούς συλλόγους, αλλά και το υπουργείο Υγείας. Μόνο τότε ο Έλληνας ασθενής θα σταματήσει να στερείται της βασικότερης πληροφορίας που του οφείλει το κράτος: ποιος είναι ο καλύτερος γιατρός για το κάθε πρόβλημα».

15.000 επεμβάσεις τον χρόνο

Στην Ελλάδα γίνονται σήμερα περί τις 15.000 λαπαροσκοπικές επεμβάσεις κάθε χρόνο, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. «Υπολογίζεται ότι γίνονται λαπαροσκοπικά το περίπου 30% όλων των εγχειρήσεων, ενώ θα μπορούσε να είναι το 60%-70%», επισημαίνει ο κ. Λέανδρος. «Αυτό οφείλεται σε έλλειψη υποδομής και εκπαίδευσης».

Η πιο δημοφιλής λαπαροσκοπική επέμβαση είναι η χολοκυστεκτομή, αν και την πλησιάζουν τα τελευταία χρόνια οι επεμβάσεις για την παχυσαρκία. Ο μεγαλύτερος αριθμός λαπαροσκοπικών επεμβάσεων αφορούν τη Γενική Χειρουργική και ακολουθούν η Γυναικολογία, η Ουρολογία, η Θωρακοχειρουργική και η Αγγειοχειρουργική.

Η πρώτη λαπαροσκοπική επέμβαση έγινε το 1987 στη Γαλλία, από τον Μουρέ. Το γεγονός θεωρήθηκε από την παγκόσμια ιατρική κοινότητα σταθμός στην εξέλιξη της χειρουργικής.

Πού γίνονται

Οργανωμένα τμήματα λαπαροσκοπικής χειρουργικής στην Ελλάδα λειτουργούν στην Πανεπιστημιακή Κλινική του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Αθηνών, στο Λαϊκό Νοσοκομείο, στο Αττικόν, στον «Ευαγγελισμό», στον «Ερυθρό Σταυρό», στο Γενικό Κρατικό Αθηνών, στο Σισμανόγλειο και στις Πανεπιστημιακές Κλινικές στην Πάτρα, την Κρήτη, τη Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα, την Αλεξανδρούπολη και τη Λάρισα.

Για περισσότερες πληροφορίες: Ελληνική Εταιρεία Ενδοσκοπικής Χειρουργικής και άλλων Επεμβατικών Τεχνικών, Άρτης 1, Αθήνα, τηλ. 210-7701.813.