Τo δήλωσαν, πλήρωσαν, αλλά παραμένουν στον αέρα

«Το 1983 δήλωσα- με τον νόμο Τρίτση- το αυθαίρετο που έχτισα σε οικόπεδο που μου παραχώρησε ο πατέρας μου το 1980. Έπρεπε να βάλω ρεύμα και ο νόμος μού έδινε αυτή τη δυνατότητα πληρώνοντας ένα ποσό γύρω στις 20.000 δραχμές.
Σήμερα, 26 χρόνια μετά, στην περιοχή – Μάλλια Στέκα στην Κερατέα- όπου είναι το αυθαίρετό μου δεν έχει ξεκινήσει καν η πολεοδομική μελέτη προκειμένου να ξέρουμε αν θα ενταχθούμε ή όχι στο σχέδιο πόλης…».

O 53χρονος οικοδόμος κ. Στέφανος Κασίμης είναι ένας από τους περίπου 300.000 ιδιοκτήτες που στις αρχές της δεκαετίας του ΄80 δήλωσαν τα αυθαίρετά τους για να τα σώσουν, όπως ήταν άλλωστε και το σλόγκαν της εποχής. «Προσωπικά πλήρωσα για να πάρω ρεύμα, όμως υπήρχαν και άλλοι ιδιοκτήτες που πήραν ρεύμα χωρίς να πληρώσουν δραχμή- παίρνοντας στην αρχή από τον γείτονα», λέει μιλώντας στα «ΝΕΑ».

Όπως ισχυρίζεται: «Στα θετικά της δήλωσης είναι ότι πήραμε αναστολή κατεδάφισης, όμως αν δεν γίνουν οι πολεοδομικές μελέτες είμαστε μετέωροι γιατί δεν ξέρουμε αν θα νομιμοποιηθούμε ή όχι. Και αυτή την ανασφάλεια την κληροδότησα στα δύο μου παιδιά. Με τον νόμο Τρίτση μπορώ να το πουλήσω, όμως δεν μπορώ να πάρω δάνειο για να επισκευάσω ένα αυθαίρετο. Αυτό που μας “έκαιγε” για να το δηλώσουμε ήταν να πάρουμε ρεύμα. Δεν νομίζω ότι όσοι το δηλώσαμε κερδίσαμε πολύ περισσότερα από όσους δεν το δήλωσαν. Ρεύμα παίρνουν σχεδόν όλοι. Όσο για την απειλή κατεδάφισης, ξέρετε πολλά αδήλωτα αυθαίρετα να έχουν κατεδαφιστεί;».

Εισπρακτικά μέτρα
Σήμερα, η ιστορία επαναλαμβάνεται, αυτήν τη φορά με τους παράνομα κλειστούς ημιυπαίθριους. Οι ιδιοκτήτες είναι και πάλι σε στάση αναμονής για να πληρώσουν ένα χαράτσι και να τακτοποιήσουν την υπόθεσή τους, ενώ το κράτος αναμένει τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ για τη μαύρη τρύπα των δημοσίων εσόδων.

Κι αν επί Τρίτση υπήρχε η πρόθεση να λήξει το θέμα των αυθαιρέτων, αλλά το θέμα κόλλησε- κυρίως στις πολεοδομικές μελέτες- με συνέπεια τα αυθαίρετα να έχουν φθάσει το 1 εκατομμύριο σε όλη τη χώρα, με τους ημιυπαίθριους είναι ξεκάθαρο- το διευκρίνισε και ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Γιώργος Σουφλιάς- ότι δεν πρόκειται να υπάρξει νομιμοποίηση.

Επιπλέον, αν υποθέσουμε ότι τακτοποιείται το θέμα, δεν έχει ξεκαθαριστεί πώς θα σταματήσει και δεν θα διαιωνίζεται. Σήμερα, είναι σχεδόν αδύνατο να βρεις νέο διαμέρισμα χωρίς κλειστούς ημιυπαίθριους. Το παραδέχεται και ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κατασκευαστών Κτιρίων κ. Δημήτρης Καψιμάλης. «Πολύ δύσκολα βρίσκεις σπίτι χωρίς κλειστούς ημιυπαίθριους», επισημαίνει.

Αντίθετο αποτέλεσμα
«Πληρώνοντας μόνο ένα χρηματικό ποσό χωρίς τη λήψη επιπλέον μέτρων δεν λύνεται κανένα πρόβλημα, απλά διαιωνίζεται», επισημαίνει ο αντιπρόεδρος του ΤΕΕ κ. Χρήστος Σπίρτζης. «Επί Τρίτση υπήρχε η καλή πρόθεση να προχωρήσουν οι πολεοδομικές μελέτες και να διευκρινιστεί ποιες περιοχές θα έμπαιναν ή όχι στο σχέδιο πόλης. Στην πράξη ελάχιστα έχουν γίνει και τα αυθαίρετα ζουν και βασιλεύουν, φθάνοντας αισίως στην 3η γενιά (!). Το ίδιο θα γίνει και με τους κλειστούς ημιυπαίθριους, αφού δεν έχει εξασφαλιστεί πως το πρόβλημα δεν θα αναπαράγεται. Και το ζητούμενο είναι οι ιδιοκτήτες να είναι συνεχώς υπό ομηρεία».

Τα αυθαίρετα τώρα ανέρχονται, σύμφωνα με τις πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις, σε 1 εκατομμύριο σε όλη τη χώρα- και περίπου 150.000 από αυτά βρίσκονται σε δασική έκταση ή περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι 1 στα 5 σπίτια είναι αυθαίρετο. Στο μεταξύ, κάθε χρόνο προστίθενται πανελλαδικά γύρω στα 40.000 αυθαίρετα, από τα οποία περίπου 15.000 κατασκευάζονται στην Αττική. Στην ΑνατολικήΑττική- όπου υπάγεται και η Κερατέα- η εκτίμηση είναι ότι τα αυθαίρετα είναι γύρω στις 200.000, από τα οποία τα 30.000 βρίσκονται σε δασική ή αμφισβητούμενη δασική περιοχή. Την ίδια ώρα, οι παρανόμως κλειστοί ημιυπαίθριοι αφορούν το 90% των διαμερισμάτων. Πάνω από 1 εκατομμύριο κτίρια έχουν παρανόμως κλειστούς ημιυπαίθριους.

ΜΠΟΥΜΕΡΑΝΓΚ

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα εισπρακτικά μέτρα χωρίς σχεδιασμό ενισχύουν την οικοδομική αυθαιρεσία

Μεγάλες καθυστερήσεις στα πολεοδομικά σχέδια

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ προϋπόθεση για την ένταξη μιας περιοχής στο σχέδιο πόλης είναι να έχουν ολοκληρωθεί τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια, τα ΣΧΟΟΑΠ (Σχέδια Χωρικής Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης) και να ακολουθήσουν οι Πολεοδομικές Μελέτες. Ωστόσο, όπως υποστηρίζει ο τομεάρχης ΠΕΧΩΔΕ του ΠΑΣΟΚ καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά κ. Γιάννης Μανιάτης, «με τους ρυθμούς που ακολουθούνται σήμερα τα αυθαίρετα θα υπάρχουν τουλάχιστον για τα επόμενα 15-20 χρόνια».

Σύμφωνα με τον ίδιο, «και αυτοί που πλήρωσαν για να νομιμοποιηθούν δεν είναι πλήρως νόμιμοι και είναι σε μια διαρκή ομηρεία. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι αυτήν τη στιγμή 350 Γενικά Πολεοδομικά και ΣΧΟΟΑΠ καθυστερούν αδικαιολόγητα(κατά μέσο όρο από 5-8 χρόνια)». Ο κ. Μανιάτης προτείνει να δημιουργηθεί μια Κεντρική Υπηρεσία Κατεδάφισης για να μην υπάρξει κι άλλη γενιά αυθαιρέτων.

Όπως αναφέρει ο κ. Χρήστος Σπίρτζης, «σήμερα δεν υπάρχει σαφής εικόνα από το ΥΠΕΧΩΔΕ για τις 432 μελέτες που ξεκίνησαν σε 49 νομούς τα τελευταία 26 χρόνια (η ανάθεση έγινε την περίοδο 1982-1984) από την Επιχείρηση Πολεοδομικής Ανασυγκρότησης επί Αντώνη Τρίτση. Η 2η ομηρεία αφορά 132 μελέτες σε 26 νόμους, που η ανάθεσή τους έγινε την περίοδο 1994-1995».

Μόλις τον περασμένο Ιανουάριο, το ΥΠΕΧΩΔΕ ενέκρινε τη χορήγηση (μέσω του Ειδικού Ταμείου Εφαρμογής Ρυθμιστικών και Πολεοδομικών Σχεδίων) 18 εκατομμυρίων ευρώ, προκειμένου να ολοκληρωθούν και να πληρωθούν οι μελέτες πολεοδόμησης ώστε να ξεμπλοκάρουν οι διαδικασίες για την ένταξη στο σχέδιο πόλης 112.000 στρεμμάτων σε όλη την Ελλάδα.

Οι όροι
«Η καταβολή μόνο ενός χρηματικού ποσού δεν αρκεί για να νομιμοποιήσεις ένα αυθαίρετο», λέει η αρχιτέκτονας-πολεοδόμος πρώην γενική διευθύντρια του ΥΠΕΧΩΔΕ κ. Φένια Καρασσαβίδου-Κανάκη.

«Πρέπει να ολοκληρωθούν οι πολεοδομικές μελέτες για να ξεκαθαρίσει ποια δεν είναι σε δασική ή αρχαιολογική περιοχή ή άλλες ευαίσθητες περιοχές και να υπάρξουν ξεκάθαρες χρήσεις γης. Όλα αυτά τα αποσπασματικά μέτρα είναι απλώς ασκήσεις επί χάρτου και δεν αγγίζουν το πρόβλημα. Χρειάζεται μια γενικότερη πολιτική κατοικίας και έλεγχος στην αξία γης».


Ανύπαρκτοι έλεγχοι στις νέες οικοδομές

«ΤΑ ΠΡΟΣΤΙΜΑ μέχρι το 2003 δεν ήταν ιδιαίτερα μεγάλα και δεν αποτελούσαν φραγμό για νέα αυθαίρετα», επισημαίνει η πρώην διευθύντρια Πολεοδομίας στο Καπανδρίτι κ. Ελευθερία Ξυνομιλάκη. «Ο έλεγχος των κατασκευών έχει ξεχαστεί από το κράτος. Αυτοψίες δεν γίνονται ποτέ, εκτός αν γίνει καταγγελία από γείτονα. Απλώς προσκομίζουν ένα χαρτί ότι όλα είναι εντάξει στα χαρτιά αφού γίνει η κατασκευή. (!) Ρεύμα παίρνουν σχεδόν όλα τα αυθαίρετα και σε ό,τι αφορά τις κατεδαφίσεις σχεδόν τίποτα δεν έχει γίνει. Και όλοι προσπαθούν να…“πείσουν” με διάφορα χαρτιά ότι το αυθαίρετο έγινε προ του 2003 για να γλιτώσουν τα μεγάλα πρόστιμα».

Στις διαφημιστικές καταχωρήσεις στον Τύπο του πρώην υπουργείου Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος (ΥΧΟΠ), το 1983 αναφερόταν ότι τα αυθαίρετα που δεν έχουν δηλωθεί δεν μπορούν να μεταβιβαστούν, πωληθούν, δωρηθούν.

Ωστόσο, κατά τον πρόεδρο των συμβολαιογράφων κ. Νίκο Στασινόπουλο, «σύμφωνα με τον νόμο, εφόσον το κτίσμα- ανεξάρτητα αν είναι ή όχι αυθαίρετο- κατασκευάστηκε πριν από το 1983, μπορεί να μεταβιβαστεί». «Κλειδί» η ένταξη
«Η εξαίρεση κατεδάφισης γίνεται προσωρινά με την προοπτική να ενταχθεί η περιοχή στο σχέδιο πόλης. Και αυτή η προοπτική σε πολύ μεγάλο μέρος είναι όνειρο θερινής νυκτός, αφού οι περισσότερες περιοχές όπου δηλώθηκαν τα αυθαίρετα δεν έχουν ενταχθεί στο σχέδιο πόλης», επισημαίνει ο πρώην πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Αρχιτεκτόνων κ. Παναγιώτης Γεωργακόπουλος.«Η διαφορά ενός ιδιοκτήτη αυθαιρέτου που δήλωσε το αυθαίρετό του με έναν άλλο που δεν το δήλωσε είναι ότι ο πρώτος εξασφάλισε αναστολή κατεδάφισης και πήρε ρεύμα. Στην πράξη όμως και ο πρώτος είναι μετέωρος, αφού με την ολοκλήρωση της πολεοδομικής μελέτης μπορεί το σπίτι να πρέπει να κατεδαφιστεί, ενώ σε ό,τι αφορά το ρεύμα όλα τα αυθαίρετα με τον έναν ή τον άλλο τρόπο τοεξασφαλί- ζουν».