Οι δικαστές αχρήστευσαν τον νόμο για τις κουκούλες

Αναποτελεσματική και προβληματική στην εφαρμογή της είναι η απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου σε διαδηλώσεις. Αυτό δείχνει η εμπειρία της «ποινικοποίησης της κουκούλας», που ισχύει στη Γερμανία επί 20 χρόνια όπως την αποτιμά στα «ΝΕΑ» ο Χέριμπερτ Πραντλ, νομικός αρχισυντάκτης της εφημερίδας «Sueddeutsche Ζeitung».

Το άρθρο 17α του νόμου περί συγκεντρώσεων και διαδηλώσεων αναθεωρήθηκε το 1989 απαγορεύοντας σε όσους συμμετέχουν σε ανοιχτές συγκεντρώσεις και δημόσιες διαδηλώσεις «τη χρήση αντικειμένων που προορίζονται για την παρεμπόδιση της εξακρίβωσης της ταυτότητας» του διαδηλωτή. Η αναθεώρηση είχε γίνει από την τότε Κεντροδεξιά κυβέρνηση Χέλμουτ Κολ με φόντο τις διαδηλώσεις των αντιπάλων της ατομικής ενέργειας στο Βάκερστντορφ της Βαυαρίας. Αμέσως έγιναν φανερά τα προβλήματα στην εφαρμογή της. «Η πράξη έδειξε ότι όταν η αστυνομία επεμβαίνει και επιχειρεί να συλλάβει

ΤΡΑΓΕΛΑΦΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

Ο νόμος κατά της κουκούλας υπάρχει στη Γερμανία από το 1989. Πολλές φορές οδήγησε όμως σε τραγελαφικές καταστάσεις

κάποιους με καλυμμένα πρόσωπα, η βία κλιμακώνεται και αυτό για την τακτική της αστυνομίας είναι αντιπαραγωγικό» επισημαίνει ο Πραντλ.

Μηδενική αποτελεσματικότητα
Πολύ σύντομα ανέκυψαν και προβλήματα ορισμού: πότε θεωρείται ότι κάποιος έχει καλυμμένο πρόσωπο και υποπίπτει στις διατάξεις της απαγόρευσης; Τι συμβαίνει όταν κάποιος για να προφυλαχθεί από τα κλομπ της αστυνομίας φοράει ένα χοντρό άνορακ ή κράνος μηχανής; Όλα αυτά οδήγησαν στο σημείο να έχουμε έναν νόμο με σχεδόν μηδενική αποτελεσματικότητα στην εφαρμογή του», διαπιστώνει ο Πραντλ.

Η διακριτική ευχέρεια του αστυνομικού να κρίνει πότε ένας διαδηλωτής έχει καλυμμένο το πρόσωπό του και πότε όχι οδήγησε ενίοτε σε τραγελαφικές καταστάσεις. Στις μεγάλες διαδηλώσεις του Σεπτεμβρίου του 2008 κατά της σύναξης της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς στην Κολωνία, αστυνομικοί από τη Βαυαρία συνέλαβαν αρκετούς νεαρούς που αθωώθηκαν έπειτα από τα δικαστήρια, ενώ οι ανεκτικότεροι συνάδελφοί τους από τη Βόρεια Ρηνανία – Βεστφαλία είχαν δείξει έναντι των ίδιων διαδηλωτών πλήρη ανοχή.

Προβληματική η τιμωρία
«Η απαγόρευση βοηθάει λιγότερο την ποινική δικαιοσύνη και περισσότερο την αστυνομία» σημειώνει ο Πραντλ. «Η εμπειρία δείχνει ότι η στήριξη ενώπιον του δικαστηρίου και η τιμωρία είναι άκρως προβληματικές». Επίσης, με δικαστικές αποφάσεις στο Βερολίνο και το Ντύσελντορφ αθωώθηκαν κατηγορούμενοι για κάλυψη προσώπου, επειδή τους αναγνωρίστηκε ότι το έπραξαν για να προστατευτούν από πολιτικούς ή άλλους αντιπάλους. Πρόκειται για τη λεγόμενη «προστατευτική κάλυψη» λέει ο Πραντλ και τα δικαστήρια αποφάσισαν ότι δεν μπορούν να επιβάλουν κανόνες ενδυμασίας. «Η νομική πρακτικότητα και χρησιμότητα της απαγόρευσης αμφισβητήθηκε από τα ίδια τα δικαστήρια».

Ο Γερμανός νομοθέτης εύκολα θεσπίζει νόμους που διορθώνει στη συνέχεια η νομολογία. Αυτό συμβαίνει και με το ιδιώνυμο αδίκημα της κάλυψης του προσώπου. Στην πράξη «ανασκευάζεται διορθωτικά», είτε με πρόστιμο είτε με την αξιοποίησή του ως κριτήριο απαγόρευσης μιας συγκέντρωσης, είτε με τη μη επέμβαση της αστυνομίας.

Απολύτως «περιττό» είναι να συμπεριληφθεί ως επιβαρυντικό στοιχείο στην προσμέτρηση της ποινής. «Στην επιβολή της ποινής για ένα αδίκημα λαμβάνονται υπόψη πάντα οι ιδιαίτερες συνθήκες τέλεσής του» λέει ο Πραντλ. «Αν πρόκειται μόνο για επιβαρυντικό στοιχείο, τότε δεν χρειάζεται καν η θέσπιση ειδικής διάταξης». Οι δικαστές ούτως ή άλλως έχουν τη δυνατότητα να επιβάλουν από μια κατώτατη μέχρι μια ανώτατη ποινή και «να αξιολογήσουν υπό προϋποθέσεις ως επιβαρυντικό στοιχείο» την κάλυψη του προσώπου.

ΕΙΠΕ

ο Χέριμπερτ Πραντλ, αρχισυντάκτης στο τμήμα εσωτερικής πολιτικής της εφημερίδας «Sueddeutsche Ζeitung»:

Χρημάτισα δικαστής πριν γίνω δημοσιογράφος και ξέρω ότι μπορώ πάντα να λαμβάνω υπόψη ως επιβαρυντικό ένα τέτοιο στοιχείο. Δεν χρειάζομαι τη θέσπιση ειδικής απαγόρευσης

«Η ΕΛ.ΑΣ. πότε επεμβαίνει δυναμικά και πότε απέχει»

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ της Αστυνομίας στην Ελλάδα έχει δύο πρόσωπα, «πότε επεμβαίνει δυναμικά και πότε απέχει», διαπιστώνει ο Γερμανός δημοσιογράφος που παρακολουθεί τις εξελίξεις. Στη Γερμανία το Συνταγματικό Δικαστήριο «έμαθε» στην αστυνομία ότι δεν πρέπει να είναι αντίπαλος των διαδηλωτών, αλλά ένας θεσμός που βοηθάει διαδηλωτές που δεν κάνουν χρήση βίας στην πραγματοποίηση της διαδήλωσης χωρίς επεισόδια. Ένας θεσμός που πρέπει να βοηθά στην άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος: «Ο ρόλος των οργάνων του κράτους είναι να διασφαλίζουν στον πολίτη το δικαίωμα να διαδηλώνει ειρηνικά».