Πονοκέφαλος για την επίσκεψη Ομπάμα

Αλλάζει τις ισορροπίες στο τρίγωνο Αθήνας- ΆγκυραςΟυάσιγκτον, η απόφαση του Αμερικανού προέδρου Μπ. Ομπάμα να επισκεφθεί την Τουρκία, αγνοώντας την Ελλάδα.

Η κίνηση αυτή της αμερικανικής ηγεσίας (είναι η πρώτη φορά που Αμερικανός πρόεδρος επισκέπτεται την Τουρκία χωρίς να μεταβεί στην Ελλάδα) καθιστά ξεκάθαρο, λένε διπλωματικές πηγές, ότι η Άγκυρα αποτελεί υψηλότερη προτεραιότητα για την Ουάσιγκτον απ΄ ό,τι η Αθήνα. Κάτι που δημιουργεί ανησυχία στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών για τις επιπτώσεις της αμερικανικής στάσης στα θέματα του Αιγαίου.

Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της επίσκεψης Ομπάμα στην Τουρκία από τη Χίλαρι Κλίντον, ο Αλί Μπαμπατζάν δήλωνε επισήμως ότι πρόκειται για διμερή και όχι για πολυμερή επίσκεψη, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την ανησυχία της Αθήνας, ενώ χθες ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Ρόμπερτ Γουντ ξεκαθάρισε ότι στο πρόγραμμα του Αμερικανού προέδρου δεν υπάρχει επίσκεψη στην Αθήνα. Ερωτηθείς αν κατά τις συζητήσεις της Χίλαρι Κλίντον με την τουρκική πολιτική ηγεσία τέθηκε το ζήτημα των ελληνοτουρκικών διαφορών, αρκέστηκε να απαντήσει ότι η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών είχε «πολύ καλές συζητήσεις για μια ευρεία γκάμα θεμάτων, με τα οποία οι ΗΠΑ συνεργάζονται με την Τουρκία» και ότι «έχουμε πολλές δουλειές να κάνουμε με την Τουρκία». Επιβεβαίωσε έτσι – εμμέσως πλην σαφώς- ότι το Αιγαίο δεν συζητήθηκε, παρά τη σχετική διαβεβαίωση της Χίλαρι Κλίντον προς την Ντόρα Μπακογιάννη στη συνάντησή τους στην Ουάσιγκτον.

Ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιβεβαίωσε επί της ουσίας τον αναβαθμισμένο ρόλο που θα έχει η Τουρκία στην εξωτερική πολιτική της νέας αμερικανικής διοίκησης, καθώς δεν αρνήθηκε ότι η γειτονική χώρα ενδεχομένως να αναλάβει μεσολαβητικό ρόλο στις συνομιλίες ΗΠΑ- Ιράν, ενώ χαρακτήρισε «σημαντική» την απόφαση Ομπάμα να επισκεφθεί την Τουρκία. Επιπλέον, ο Ρ. Γουντ επιβεβαίωσε τις πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει το τελευταίο διάστημα στον τουρκικό Τύπο, σύμφωνα με τις οποίες, η Ουάσιγκτον ήδη έχει συζητήσει με την Άγκυρα τις τεχνικές λεπτομέρειες για τη διέλευση των αμερικανικών στρατευμάτων και του στρατιωτικού εξοπλισμού από το Ιράκ μέσα από το έδαφος της Τουρκίας. Άλλωστε, ήδη ο Α. Μπαμπατζάν σε επίσημη τοποθέτησή του έχει δηλώσει ότι η Άγκυρα βλέπει θετικά αυτή την αμερικανική πρόταση.

Η γενοκτονία των Αρμενίων
Πάντως, ένα ζήτημα το οποίο θα μπορούσε να χαλάσει το κλίμα αναθέρμανσης των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, είναι αυτό της αναγνώρισης της αρμενικής γενοκτονίας από τις ΗΠΑ. Στο σχετικό ανακοινωθέν που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση Μπαμπατζάν- Κλίντον δεν υπήρχε αναφορά στο αρμενικό, παρά μόνο μια αόριστη αναφορά περί αμερικανικής στήριξης «στις προσπάθειες της Τουρκίας και της Αρμενίας να εξομαλυνθούν οι μεταξύ τους σχέσεις». Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι δεν αποκλείεται ο Μπ. Ομπάμα να υποστηρίξει το σχετικό ψήφισμα στο αμερικανικό Κογκρέσο (στις 24 Απριλίου) και να προκαλέσει ψυχρολουσία στην Άγκυρα.

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ

Ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν αρνήθηκε ότι η γειτονική χώρα ενδεχομένως να αναλάβει μεσολαβητικό ρόλο στις συνομιλίες ΗΠΑ- Ιράν

Πιστοί στην πολιτική «ίσων αποστάσεων»

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ του Μπαράκ Ομπάμα στην Τουρκία, κατά πάσα πιθανότητα στο διάστημα 6-8 Απριλίου, θα αλλάξει μια πάγια τακτική πολλών δεκαετιών. Είναι η πρώτη φορά που εγκαταλείπεται η αρχή της ουδετερότητας και Αμερικανός πρόεδρος μεταβαίνει στην περιοχή χωρίς να περάσει από την Αθήνα.

Ο Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος είχε πραγματοποιήσει επίσκεψη στην Ελλάδα (στην Αθήνα και στη Σούδα) τον Ιούλιο του 1991, όταν Πρωθυπουργός ήταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, και αμέσως μετά είχε επισκεφθεί την Άγκυρα. Η περιοδεία στην περιοχή έληξε χωρίς θεαματικά αποτελέσματα για την Αθήνα, αν εξαιρέσει κανείς τα «προεόρτια» της επίσκεψης. Κι αυτό διότι η επίσκεψη επισκιάστηκε από την επίθεση της 17Ν σε Τούρκο διπλωμάτη, δύο ημέρες πριν από την άφιξη του Αμερικανού προέδρου στην Αθήνα. Από θαύμα γλίτωσαν τότε ο επιτετραμμένος της τουρκικής πρεσβείας στην Αθήνα Ντενίζ Μπολούκμπασι, ο οδηγός του και μία υπάλληλος όταν δίπλα τους εξερράγη παγιδευμένο με εκρηκτικά αυτοκίνητο, ενώ η σχετική είδηση μεταδιδόταν σε ολόκληρο τον κόσμο. Κι ενώ η κυβέρνηση Μητσοτάκη πανηγύριζε, δέχθηκε ψυχρολουσία όταν ο Τζ. Μπους τασσόταν από την Άγκυρα υπέρ της πρότασης Οζάλ για τη σύγκληση τετραμερούς διάσκεψης για το Κυπριακό.

Ζήτησε συγγνώμη και τα… άκουσε
Σε καλύτερο κλίμα και με καλύτερα αποτελέσματα είχε πραγματοποιηθεί η επίσκεψη του Μπιλ Κλίντον στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 1999. Οι συζητήσεις, οι αντιδράσεις και οι ζυμώσεις είχαν αρχίσει έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ δεν είχαν λείψει τα αμερικανικά δημοσιεύματα που ασκούσαν πιέσεις για το ζήτημα της τρομοκρατίας, συνδέοντας το ΠΑΣΟΚ με τις τρομοκρατικές οργανώσεις. Τελικά ο Κλίντον έφτασε στην Αθήνα την Παρασκευή, 20 Νοεμβρίου, αφού η ημερομηνία άλλαξε τρεις φορές και η επίσκεψη παρ΄ ολίγον να ματαιωθεί. Τον κ. Κλίντον υποδέχτηκαν κουκουλοφόροι οι οποίοι για μία ακόμη φορά προκάλεσαν καταστροφές στο κέντρο της Αθήνας. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προηγουμένως μεταβεί στην Τουρκία. Στις συζητήσεις του σε Άγκυρα και Αθήνα βασικό ζήτημα ήταν η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, καθώς λίγες ημέρες αργότερα άρχιζε η διαπραγμάτευση για την τουρκική υποψηφιότητα στην Ε.Ε., που έληξε στις 10 Δεκεμβρίου στο Ελσίνκι. Ο Αμερικανός πρόεδρος πάντως έδειξε κατανόηση για τα αντιαμερικανικά αισθήματα των Ελλήνων, ζήτησε συγγνώμη για την αμερικανική στήριξη στη χούντα των συνταγματαρχών και τα… άκουσε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο, ο οποίος είχε εξαπολύσει τότε δριμύ «κατηγορώ» για την επιθετική πολιτική της Τουρκίας στο Κυπριακό και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Βόλτα στην Αθήνα με ανοιχτή λιμουζίνα

Ο ΝΤΟΥΑΪΤ Αϊζενχάουερ ήταν ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που επισκέφθηκε την Ελλάδα. Ο «Άικ» επισκέφθηκε την Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1959, όταν στην Ελλάδα βασίλευαν ο Παύλος και η Φρειδερίκη και επικεφαλής της κυβέρνησης ήταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής της ΕΡΕ. Η άφιξη του Αϊζενχάουερ στην Αθήνα είχε γίνει δεκτή με αισιοδοξία, καθώς δημιουργούσε ελπίδες πως θα έφερνε αέρα κάποιων δημοκρατικών ελευθεριών, ενώ ο Κ. Καραμανλής ετοιμαζόταν να ζητήσει αύξηση της αμερικανικής βοήθειας στην Ελλάδα για να αποτραπεί η ενίσχυση των αριστερών δυνάμεων. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε τότε διασχίσει τη διαδρομή από το αεροδρόμιο στα ανάκτορα σε μια ανοικτή Ρολς Ρόις, μαζί με τον Κ. Καραμανλή κι ενώ ο κόσμος στους δρόμους επευφημούσε. Σύντομα, ήρθε η απογοήτευση.