[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η κάμψη του Συνασπισμού

Πριν από έναν χρόνο ακριβώς, ζούσαμε στον αστερισμό του «φαινομένου Τσίπρα». Αμέσως μετά την εκλογή του νέου πολιτικού στην ηγεσία του Συνασπισμού, τα δημοσκοπικά ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ είχαν εκτιναχθεί στο 18%. Ο Αλέκος Αλαβάνος είχε κατά γενική ομολογία αναλάβει τα ηνία της αντιπολίτευσης στη Βουλή. Η διαφορά από το αναιμικό και απροσανατόλιστο ΠΑΣΟΚ μειωνόταν ώς και στις τέσσερις μονάδες. Υπήρχαν, τότε, ενδείξεις ότι βρισκόμασταν μπροστά σε μια ριζική ανασύνθεση του πολιτικού σκηνικού. Η ρητορική του ηγετικού διδύμου του Συνασπισμού έδειχνε προς την ίδια κατεύθυνση. Ο Αλέκος Αλαβάνος, από το βήμα ενός ακόμα Συνεδρίου, παραλλήλιζε τη μέλλουσα πορεία του ΣΥΝ με την ιστορική πορεία του ΠΑΣΟΚ προς την εξουσία: «Ίσως πιο εύκολα μπορούν να συλλάβουν τη σημερινή εποχή οι οπαδοί του ΠΑΣΟΚ, που είχαν βιώσει πώς το νέο τότε κόμμα τους αρνούμενο κάθε συνεργασία με τον υπόλοιπο δημοκρατικό χώρο, με το σύνθημα της “Αλλαγής”, δημιουργούσε άλλα δεδομένα για την Ελλάδα». Το ζήτημα που έθετε ευθέως η ηγεσία του Συνασπισμού ήταν η υποκατάσταση του ΠΑΣΟΚ ως ηγεμονικής πολιτικής δύναμης. Ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ είχε οικειοποιηθεί ακόμα και την ιστορική συνθηματολογία της «μεγάλης προοδευτικής παράταξης», από το «νέο κοινωνικό συμβόλαιο» μέχρι την ουσιαστική «μετεμφυλιακή συμφιλίωση», που ανέμεναν για να πραγματωθούν την «κυβερνητική πρόταση της ριζοσπαστικής Αριστεράς».

Έγραφα τότε, στις ίδιες στήλες, ότι «το κυριότερο δίλημμα για τον ΣΥΝ είναι κατά πόσο θα θελήσει και θα μπορέσει να μετεξελιχθεί σε “συστημικό” κόμμα». Έναν χρόνο μετά, καθώς ο Συνασπισμός τείνει να επιστρέψει στην τέταρτη θέση των προτιμήσεων του εκλογικού σώματος, πίσω από το ΚΚΕ, έχουμε την απάντηση: ο ΣΥΝ δεν θέλησε και δεν μπόρεσε. Ίσως δεν έχει νόημα να συζητάμε περί του αν το εγχείρημα ήταν εξαρχής δυνατό. Στην πραγματικότητα ο ΣΥΝ δεν το ανέλαβε, τουλάχιστον σε δύο κρίσιμα επίπεδά του: πρώτο, στην έγκαιρη διατύπωση «κυβερνητικής πρότασης». Δεύτερο, στην προσέγγιση και προσέλκυση της πολιτικής δεξαμενής του ΠΑΣΟΚ, στελεχών και ενεργών πολιτών σε όλη τη χώρα, που για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα βρέθηκαν αποξενωμένοι από τον μητρικό πολιτικό τους χώρο.

Oι προγραμματικές θέσεις του Συνασπισμού διατυπώθηκαν όταν το ΠΑΣΟΚ είχε πλέον ανακαταλάβει την ηγεμονική θέση του στο πολιτικό προσκήνιο. Αλλά και νωρίτερα να είχαν ανακοινωθεί, οι συγκεκριμένες αυτές θέσεις, θα επιβεβαίωναν απλά την έλλειψη

ΔΙΚΟΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Ο Συνασπισμός συνεχίζει να αυτοπροσδιορίζεται εναντίον του κατεστημένου «δικομματισμού», αλλά φαίνεται ότι δεν μπορεί να συλλάβει τον εαυτό του έξω απ΄ αυτόν

βούλησης του ΣΥΝ να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην πολιτική ζωή. Σήμερα, ο Συνασπισμός βρίσκεται εκούσια εγκλωβισμένος στο αριστερίστικο σχήμα του ΣΥΡΙΖΑ. Το μακροσκελές πολιτικό πρόγραμμα του πρώτου εμφανίζεται ως «συμβολή» στην εξειδίκευση και εμβάθυνση των «άμεσων στόχων πάλης» του δεύτερου, οι οποίοι περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, την «κατάργηση των Συνθηκών της Ε.Ε.», την εθνικοποίηση των επιχειρήσεων δημοσίου ενδιαφέροντος «χωρίς αποζημίωση», τον αφοπλισμό των αστυνομικών μονάδων όταν εκδηλώνονται «κινηματικές δράσεις», τον κυρίαρχο ρόλο των συνδικαλιστικών φορέων σε ολόκληρη την εκπαίδευση «στη βάση της αιρετότητας και ανακλητότητας», και, βέβαια, τις «μαζικές προσλήψεις» στο Δημόσιο. Σε γενικές γραμμές, το περιεχόμενο του λόγου που αρθρώνει ο ΣΥΡΙΖΑ ελάχιστα απέχει από το αντίστοιχο του ΚΚΕ. (Η διαφορά τους, που έγκειται κυρίως στη διαφορετική προσέγγιση των «κινημάτων», λειτούργησε ως καταλύτης στην ανακατανομή ισχύος εις βάρος του Συνασπισμού, στα γεγονότα της «εξέγερσης» του Δεκεμβρίου).

Με αυτά τα δεδομένα, ήταν αναμενόμενο το κάθετο ρήγμα που εκδηλώθηκε στο πρόσφατο Συνέδριο μεταξύ της μειοψηφικής ανανεωτικής πτέρυγας και του πλειοψηφικού Αριστερού Ρεύματος. Αλλά το ρήγμα αυτό έχει επέλθει ήδη από καιρό σε κρίσιμους χώρους, όπως αυτός των πανεπιστημιακών. Στις επικείμενες εκλογές της ΠΟΣΔΕΠ, η σύμπραξη των παρατάξεων των αριστεριστών και του ΚΚΕ αγωνίζεται να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία της έναντι των ανανεωτικών και των δυνάμεων του μετριοπαθούς προοδευτικού χώρου που πρόσκεινται στο ΠΑΣΟΚ. Η αδυναμία του Συνασπισμού να ξεπεράσει τον γνώριμο εαυτό του, φάνηκε επίσης στην προοπτική της συγκρότησης του ευρωψηφοδελτίου, με την κατανομή θέσεων στη βάση ενός εσωτερικού φορμαλισμού και με την εξέλιξη του επικείμενου «εσωκομματικού δημοψηφίσματος» σε ρεβάνς της αναμέτρησης δύο προσώπων (Δ. Παπαδημούλη και Ν. Χουντή) στο μακρινό πια 2004.

Πράγματι, στον Συνασπισμό μετρούν πλέον τις δυνάμεις τους στη βάση του απώτερου παρελθόντος και δηλώνουν ευχαριστημένοι με τον εκτιμώμενο «διπλασιασμό» της εκλογικής του δύναμης. Μάλλον, ενδόμυχα εύχονται την εξαρχής αυτοδυναμία του ΠΑΣΟΚ στις ερχόμενες εκλογές, μπροστά στον κίνδυνο μιας δραστικής συρρίκνωσης σε μια δεύτερη συνεχή αναμέτρηση. Ο Συνασπισμός συνεχίζει να αυτοπροσδιορίζεται εναντίον του κατεστημένου «δικομματισμού», αλλά φαίνεται ότι δεν μπορεί να συλλάβει τον εαυτό του έξω απ΄ αυτόν.